Cần gần 500.000 tỷ đồng hoàn thiện hơn 2.800km cao tốc hạn chế 2 làn xe

Hơn 1.000km cao tốc Bắc-Nam và nhiều tuyến cao tốc trục ngang

Theo Bộ Xây dựng, trong giai đoạn 2007–2023, do nguồn lực đầu tư còn hạn chế và tham khảo kinh nghiệm quốc tế, nhiều tuyến cao tốc được triển khai theo hình thức đầu tư phân kỳ với quy mô 2 làn xe hoặc 4 làn xe hạn chế, nhằm bảo đảm phù hợp với nhu cầu vận tải và khả năng cân đối nguồn vốn.

Tuyến cao tốc Bắc - Nam đoạn Quảng Ngãi - Hoài Nhơn đang được khai thác quy mô 4 làn xe hạn chế.

Đến nay, cả nước có khoảng 2.801km cao tốc đã và đang được đầu tư phân kỳ. Trong đó, khoảng 2.135km (chiếm 76%) được đầu tư theo phương thức đầu tư công và 666km theo phương thức đối tác công – tư (PPP).

Hiện đã có khoảng 2.107km cao tốc được đưa vào khai thác hoặc thông xe kỹ thuật, gồm 548km đường 2 làn xe và 1.559km đường 4 làn xe hạn chế. Ngoài ra, 694km đang trong quá trình thi công, bao gồm 105km đường 2 làn xe và 589km đường 4 làn xe hạn chế.

Phần lớn các tuyến cao tốc đã được giải phóng mặt bằng theo quy mô quy hoạch từ 4–6 làn xe với tổng chiều dài khoảng 2.107km, chiếm 75% tổng chiều dài các tuyến phân kỳ.

Tuy nhiên, một số đoạn tuyến mới giải phóng mặt bằng theo quy mô nhỏ hơn, như các tuyến Hòa Lạc – Hòa Bình, Thái Nguyên – Chợ Mới, Tuyên Quang – Hà Giang với tổng chiều dài khoảng 165km. Một số tuyến khác giải phóng mặt bằng theo quy mô 4 làn xe hạn chế như Tuyên Quang – Phú Thọ, Đồng Đăng – Trà Lĩnh giai đoạn 1 (133km), hoặc theo quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh nhưng chưa đạt quy hoạch 6 làn như Cam Lộ – La Sơn, La Sơn – Hòa Liên, Cần Thơ – Cà Mau (396km).

Theo Bộ Xây dựng, bối cảnh phát triển kinh tế – xã hội hiện nay đã có nhiều thay đổi so với giai đoạn trước. Nhu cầu vận tải trên các tuyến cao tốc được dự báo tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới. Đồng thời, năng lực huy động nguồn vốn cho các dự án hạ tầng giao thông hiện cũng thuận lợi hơn, tạo điều kiện để xem xét đầu tư mở rộng các tuyến cao tốc đã xây dựng phân kỳ.

Hiện nay, nhiều đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam đang được khai thác quy mô 4 làn xe hạn chế.

Kết quả rà soát của Bộ Xây dựng Việt Nam cho thấy, nhu cầu vốn để hoàn thiện các tuyến cao tốc hiện hữu là rất lớn.

Đối với 653km cao tốc quy mô 2 làn xe, tổng vốn cần đầu tư để nâng cấp lên quy mô hoàn chỉnh khoảng 79.600 tỷ đồng. Trong đó, nguồn vốn đã xác định gần 49.000 tỷ đồng, còn khoảng 30.600 tỷ đồng cần bổ sung từ ngân sách Trung ương trong giai đoạn 2026–2030.

Một số dự án đang được triển khai mở rộng lên 4 làn xe gồm các tuyến Cam Lộ – La Sơn, La Sơn – Hòa Liên, Yên Bái – Lào Cai, Tuyên Quang – Hà Giang (đoạn qua Hà Giang) và Cốc Nam – Hữu Nghị, với tổng chiều dài 329km. Tổng mức đầu tư mở rộng khoảng 17.669 tỷ đồng, cơ bản đã được bố trí vốn.

Ngoài ra, tuyến Hòa Lạc – Hòa Bình dài 26km đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư mở rộng theo phương thức PPP với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 8.000 tỷ đồng.

Đối với các tuyến cao tốc 4 làn xe hạn chế với tổng chiều dài khoảng 2.148km, nhu cầu vốn để mở rộng theo quy mô quy hoạch (4–8 làn xe) ước tính khoảng 417.460 tỷ đồng.

Nguồn vốn này được chia thành ba nhóm dự án chính. Nhóm thứ nhất gồm các đoạn tuyến đang được mở rộng như Cao Bồ – Mai Sơn và Trung Lương – Mỹ Thuận. Nhóm thứ hai là các đoạn tuyến thuộc tuyến Cao tốc Bắc – Nam phía Đông với tổng chiều dài khoảng 1.222km.

Việc đầu tư mở rộng các tuyến cao tốc theo quy mô hoàn chỉnh được đánh giá là cần thiết, góp phần tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và giảm nguy cơ tai nạn giao thông.

Nhóm thứ ba là các tuyến cao tốc khác dài khoảng 860km, gồm các dự án như Tuyên Quang – Phú Thọ, Cao Lãnh – Lộ Tẻ – Rạch Sỏi, Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột, Mỹ An – Cao Lãnh – An Hữu, Vành đai 3 TP.HCM, Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng.

Ngoài ra, khoảng 313km cao tốc đầu tư theo phương thức PPP như Vành đai 4 Hà Nội và Dầu Giây – Tân Phú – Bảo Lộc – Liên Khương cũng được đề xuất mở rộng với tổng mức đầu tư khoảng 58.000 tỷ đồng.

Ưu tiên mở rộng các tuyến đang triển khai, chi phí thấp

Để nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống đường cao tốc và đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội, Bộ Xây dựng Việt Nam kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các địa phương đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư và triển khai các dự án mở rộng.

Trong đó, tỉnh Thái Nguyên được đề nghị sớm triển khai mở rộng tuyến Thái Nguyên – Chợ Mới nhằm bảo đảm khai thác đồng bộ tuyến Hà Nội – Thái Nguyên – Cao Bằng. Tỉnh Phú Thọ cần sớm phê duyệt dự án mở rộng tuyến Hòa Lạc – Hòa Bình, còn tỉnh Cao Bằng tiếp tục rà soát phương án mở rộng tuyến Đồng Đăng – Trà Lĩnh.

Đối với các đoạn tuyến đang triển khai hoặc có chi phí mở rộng không lớn so với tổng mức đầu tư đã được phê duyệt, Bộ Xây dựng đề xuất ưu tiên mở rộng ngay để tận dụng điều kiện thi công hiện có và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương rà soát, bổ sung đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật trên các tuyến cao tốc, đẩy nhanh thủ tục để đủ điều kiện thu phí. Trên cơ sở kết quả thu phí và lưu lượng giao thông thực tế, các cơ quan liên quan sẽ tiếp tục nghiên cứu lộ trình đầu tư hoàn chỉnh toàn bộ các tuyến cao tốc theo quy hoạch.

Phi Long/VOV.VN