Cần luật hóa không gian sinh hoạt cho người cao tuổi trong chung cư

Khoảng trống trong thiết kế chung cư cho người cao tuổi

Thảo luận tại Tổ 9 vào chiều 6/8, ĐBQH Nguyễn Thanh Bình (Hà Tĩnh) cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số, đòi hỏi chính sách phát triển không gian sống phải thích ứng với nhu cầu của người cao tuổi.

ĐBQH Nguyễn Thanh Bình (Hà Tĩnh) phát biểu

Đại biểu dẫn các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về phát triển mô hình chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng theo hướng "sáng đưa đi, tối đón về", kết hợp chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, sinh hoạt văn hóa và giao lưu xã hội, giúp người cao tuổi có nơi sinh hoạt, giảm cô đơn và tiếp tục phát huy vai trò trong cộng đồng.

Theo ĐBQH Nguyễn Thanh Bình, nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy không gian sinh hoạt cộng đồng giúp người cao tuổi giảm cảm giác cô đơn, hạn chế nguy cơ sa sút trí tuệ, tăng cường vận động thể chất, thúc đẩy gắn kết giữa các thế hệ và giảm chi phí chăm sóc y tế lâu dài.

Mô hình "già hóa tại nơi cư trú" cũng đang được nhiều quốc gia như Nhật Bản, Singapore và các nước Bắc Âu áp dụng, trong đó khu dân cư được thiết kế để người cao tuổi có thể tiếp tục sinh hoạt ngay tại nơi ở thay vì phụ thuộc vào các cơ sở chăm sóc tập trung.

Đại biểu Bình cho biết, hiện hàng triệu người dân đang sinh sống tại các khu chung cư và nhà ở xã hội. Số người cao tuổi tại các khu nhà này ngày càng tăng do nhiều gia đình đưa cha mẹ từ quê lên thành phố để tiện chăm sóc, đồng thời mô hình ba thế hệ cùng chung sống ngày càng phổ biến.

Tuy nhiên, phần lớn các dự án hiện chỉ có sân chơi trẻ em, khu tập thể dục ngoài trời, bãi đỗ xe hoặc phòng sinh hoạt chung đa năng, hầu như chưa có không gian được thiết kế chuyên biệt cho người cao tuổi. Điều này khiến nhiều người cao tuổi chủ yếu sinh hoạt trong căn hộ, thiếu giao tiếp xã hội, gia tăng nguy cơ cô đơn, trầm cảm, suy giảm vận động và gặp khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động của Hội Người cao tuổi, câu lạc bộ văn hóa, dưỡng sinh, đọc sách hay tư vấn sức khỏe.

Toàn cảnh phiên thảo luận Tổ 9

"Đây là một khoảng trống về kiến trúc nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống và sức khỏe tinh thần của người cao tuổi, trong khi dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc vẫn chưa có quy định để khắc phục vấn đề này", đại biểu Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh.

Đề xuất mô hình "chung cư thân thiện với người cao tuổi"

Từ thực tế trên, ĐBQH Nguyễn Thanh Bình đề nghị bổ sung quy định vào Luật Kiến trúc theo hướng các dự án chung cư, nhà ở xã hội và khu đô thị mới từ quy mô nhất định trở lên phải bố trí không gian sinh hoạt cộng đồng dành cho người cao tuổi.

Không gian này cần bảo đảm thuận tiện tiếp cận, an toàn, không có rào cản đối với người cao tuổi và người khuyết tật, đáp ứng nhu cầu giao lưu văn hóa, luyện tập sức khỏe, tư vấn và tổ chức các hoạt động cộng đồng.

Đại biểu cũng kiến nghị Luật định hướng một số tiêu chí cơ bản, còn tiêu chuẩn cụ thể giao Chính phủ quy định. Theo đó, các dự án cần có phòng sinh hoạt dành cho người cao tuổi với diện tích phù hợp quy mô dự án để tổ chức đọc sách, chơi cờ, sinh hoạt câu lạc bộ, tập dưỡng sinh và tư vấn sức khỏe.

Bên cạnh đó, khuôn viên ngoài trời cần bố trí đường đi bộ bằng phẳng, ghế nghỉ, cây xanh, mái che và thiết bị tập luyện nhẹ; công trình phải được thiết kế thân thiện với người cao tuổi thông qua tay vịn, chống trơn trượt, đủ ánh sáng và nhà vệ sinh phù hợp.

Đoàn ĐBQH Hà Tĩnh tham gia phiên thảo luận tổ

Đại biểu cũng đề xuất khuyến khích xây dựng không gian đa thế hệ, nơi ông, bà có thể đọc sách cùng cháu, sinh hoạt văn nghệ, truyền dạy kỹ năng truyền thống và giao lưu giữa các thế hệ. "Đây cũng là giải pháp quan trọng để phát huy vai trò của người cao tuổi ngay trong cộng đồng dân cư", ông nói.

Theo ĐBQH Nguyễn Thanh Bình, nếu được luật hóa, quy định này sẽ góp phần nâng cao chất lượng sống của người cao tuổi, giảm gánh nặng chăm sóc cho gia đình, hạn chế tình trạng cô đơn, trầm cảm, tăng cường gắn kết cộng đồng và từng bước hình thành mô hình "chung cư thân thiện với người cao tuổi" phù hợp với xu hướng già hóa dân số.

Đại biểu Nguyễn Thanh Bình cũng kiến nghị Quốc hội giao Chính phủ ban hành Tiêu chuẩn thiết kế công trình thích ứng với già hóa dân số, áp dụng thống nhất đối với nhà ở xã hội, chung cư thương mại, khu đô thị mới và các công trình công cộng như công viên, quảng trường, trung tâm văn hóa, trạm y tế. "Đây sẽ là cơ sở để phát triển không gian sống thân thiện hơn với người cao tuổi trong bối cảnh già hóa dân số ngày càng rõ nét", đại biểu Nguyễn Thanh Bình nói.