Cần quy định rõ trách nhiệm thông báo cho khách hàng khi dịch vụ kế toán bị đình chỉ

Cần có chuẩn mực pháp lý rõ ràng để nhận diện và xử lý xung đột lợi ích

Tham gia thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật này nhằm đơn giản hóa thủ tục, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ kế toán và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Theo đại biểu, khi giảm điều kiện kinh doanh, yêu cầu đặt ra là phải làm rõ trách nhiệm nghề nghiệp, kiểm soát xung đột lợi ích và bảo vệ đơn vị sử dụng dịch vụ trước những rủi ro phát sinh. Trên cơ sở dự thảo Luật đã được chỉnh lý và báo cáo tiếp thu, giải trình, đại biểu tham gia ý kiến vào hai nội dung.

Đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) phát biểu

Thứ nhất, đại biểu đề xuất cần có chuẩn mực pháp lý rõ ràng để nhận diện và xử lý xung đột lợi ích. Tại khoản 1 Điều 1 dự thảo Luật sửa đổi Điều 68 của Luật Kế toán, trong đó điểm a và điểm c khoản 1 quy định các trường hợp cá nhân không được cung cấp dịch vụ kế toán gồm quan hệ gia đình với khách hàng và trường hợp khách hàng yêu cầu thực hiện công việc trái chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp hoặc yêu cầu về chuyên môn.

Đại biểu nhận định, việc thống nhất trong quan hệ gia đình là cần thiết, nhưng xung đột lợi ích trong hoạt động kế toán có thể phát sinh từ quan hệ sở hữu, góp vốn, vay nợ, lợi ích vật chất đáng kể hoặc quan hệ kinh tế khác với khách hàng. Báo cáo tiếp thu, giải trình cho rằng các tình huống này đã được điều chỉnh bởi chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và cơ chế đánh giá nguy cơ.

“Tôi đề nghị quy định trong luật nguyên tắc tối thiểu, đó là người cung cấp dịch vụ phải nhận diện, công khai và đánh giá xung đột lợi ích, áp dụng các biện pháp bảo vệ phù hợp; nếu không thể đưa nguy cơ ảnh hưởng đến tính khách quan xuống mức chấp nhận được thì phải từ chối hoặc chấm dứt dịch vụ. Các quan hệ sở hữu, vay nợ và lợi ích vật chất đáng kể nên được nêu vào nhóm tình huống cần đánh giá, không nhất thiết coi mọi quan hệ đều là căn cứ cấm tuyệt đối.

Quy định theo hướng này vừa bảo vệ tính độc lập của người làm kế toán, vừa tạo căn cứ thống nhất để khách hàng, cơ quan quản lý, người cung cấp dịch vụ xác định trách nhiệm khi báo cáo tài chính bị sai lệch hoặc có tranh chấp” - đại biểu đề xuất.

Quyết định đình chỉ phải nêu rõ hành vi, căn cứ pháp lý

Thứ hai, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị bảo đảm quyền giải trình và tính liên tục của công việc khi đình chỉ kinh doanh dịch vụ kế toán. Dự thảo liệt kê các trường hợp bị đình chỉ kinh doanh dịch vụ kế toán và giao cho Bộ Tài chính quy định chi tiết thẩm quyền, trình tự, thủ tục và thời hạn đình chỉ. Dự thảo Luật đồng thời quy định cá nhân bị đình chỉ không được ký báo cáo tài chính cho khách hàng.

Đại biểu cho rằng đây là những biện pháp quản lý cần thiết, nhưng hậu quả của đình chỉ có thể ảnh hưởng ngay đến việc lập báo cáo tài chính, kê khai thuế và thực hiện nghĩa vụ của khách hàng.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung trong luật các nguyên tắc áp dụng tối thiểu đó là quyết định đình chỉ phải nêu rõ hành vi, căn cứ pháp lý, phạm vi và thời hạn; người bị xem xét đình chỉ được thông báo và có quyền giải trình; thời hạn phải tương xứng với tính chất và mức độ vi phạm. Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm thông báo kịp thời cho khách hàng, bảo quản và bàn giao hồ sơ, dữ liệu, công việc thực hiện khi việc đình chỉ làm cho hợp đồng không thể tiếp tục.

Quang cảnh phiên họp

Mặc dù Báo cáo tiếp thu giải trình viện dẫn quyền, nghĩa vụ của các bên theo Bộ luật Dân sự, tuy nhiên trong tình huống bị đình chỉ, khách hàng có thể không biết quyết định đã được ban hành, còn người cung cấp dịch vụ có thể không được tiếp tục thực hiện các công việc chuyên môn.

"Một nguyên tắc tối thiểu trong luật sẽ giúp cho khách hàng chủ động lựa chọn đơn vị thay thế, bảo đảm thời hạn lập báo cáo và thực hiện nghĩa vụ thuế, đồng thời bảo vệ quyền giải trình của người bị đình chỉ" - đại biểu nhấn mạnh.