Cần Thơ phát triển đô thị thông minh: Nhiều điểm nghẽn cần tháo gỡ

Tiêu chí thấp, hệ thống thiếu đồng bộ

Theo ông Nguyễn Minh Hoàng, Phó giám đốc Sở Xây dựng, là một trong những địa phương sớm ban hành Đề án đô thị thông minh, song đến nay Cần Thơ mới hoàn thành 3/16 tiêu chí cấp độ 1, thêm 8 tiêu chí đang triển khai, chưa đạt ngưỡng tối thiểu theo yêu cầu.

Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ chủ trì cuộc họp ngày 22/4.

"Trong khi mục tiêu đặt ra khá toàn diện từ giao thông, môi trường đến quản lý đô thị, tiến độ thực tế cho thấy khoảng cách đáng kể giữa kế hoạch và kết quả", ông Hoàng thẳng thắn nhìn nhận.

Ở lĩnh vực nông nghiệp - môi trường, ông Huỳnh Quốc Tuấn, Chánh văn phòng Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ cho rằng, hệ thống quản lý rủi ro ngập (FRMIS) đã vận hành và kết nối 51 trạm đo mưa, mực nước, song việc duy trì hoạt động vẫn phụ thuộc vào đề xuất bổ sung kinh phí.

Đáng chú ý, trong 13 trạm quan trắc nước mặt hiện có chỉ 9 trạm hoạt động, 4 trạm đã hư hỏng, xuống cấp, làm gián đoạn dữ liệu đầu vào cho công tác quản lý. Một số hạng mục quan trọng như giám sát sạt lở bằng IoT chưa được triển khai.

Thực tế, mạng lưới quan trắc môi trường dù đã được phê duyệt vẫn cần thời gian và nguồn lực lớn để hoàn thiện, cho thấy "trái tim dữ liệu" của đô thị thông minh vẫn chưa hình thành đầy đủ.

"Ở góc độ quản lý tài nguyên, việc giám sát khai thác cát tại 9 mỏ sông và 4 mỏ biển bằng camera, định vị được xem là bước tiến, nhưng vẫn mang tính cục bộ, chưa tạo thành hệ sinh thái giám sát tổng thể", ông Huỳnh Quốc Tuấn nhìn nhận.

Thiếu vốn, thiếu nhân lực

Lãnh đạo Sở Xây dựng TP Cần Thơ cho biết thêm, theo kế hoạch, thành phố có 59 nhiệm vụ, dự án phát triển đô thị thông minh giai đoạn 2026-2030, trong đó 21 dự án ưu tiên triển khai ngay từ năm 2026, tập trung vào hạ tầng dữ liệu, an ninh mạng, giao thông thông minh và các nền tảng quản lý đô thị.

Tuy nhiên, nguy cơ "mạnh ai nấy làm", đầu tư dàn trải vẫn hiện hữu khi dữ liệu chưa được chuẩn hóa và chia sẻ liên thông giữa các ngành.

Tại phiên họp Hội đồng điều phối, ông Trần Văn Bình, Phó giám đốc Vietel Cần Thơ lo lắng khi nhiều địa phương đang đi chệch hướng khi tập trung vào xây dựng trung tâm điều hành mang tính hiển thị, trong khi cốt lõi phải là năng lực điều hành dựa trên dữ liệu.

Ông Nguyễn Minh Hoàng, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP Cần Thơ nêu khó khăn, vướng mắc khi thực hiện đề án.

Theo đó, thành phố cần lấy dữ liệu làm trung tâm, xây dựng nền tảng dữ liệu đô thị dùng chung và phát triển các ứng dụng trên cùng hệ thống để tránh trùng lặp, phân tán nguồn lực.

Đặc biệt, dữ liệu đất đai được xác định là nền tảng gốc cần ưu tiên làm sạch, chuẩn hóa và kết nối với lĩnh vực xây dựng, từng bước kết hợp GIS và BIM để hình thành hệ dữ liệu không gian đô thị thống nhất, tiến tới xây dựng "bản sao số" đô thị.

Thực tế cho thấy, Cần Thơ không thiếu đề án, công nghệ hay sự tham gia của doanh nghiệp, nhưng đang thiếu nguồn lực ổn định, nhân lực chuyên sâu và một cách tiếp cận thống nhất.

Khi nhiều hệ thống phải xin kinh phí duy trì, một số hạ tầng xuống cấp, dữ liệu chưa liên thông, thì bài toán không còn nằm ở việc có triển khai hay không, mà là triển khai đến đâu, hiệu quả ra sao, có đo lường được hay không.

Bên cạnh dữ liệu, nguồn lực tài chính và nhân lực tiếp tục là điểm nghẽn lớn. Danh mục các dự án ưu tiên năm 2026 cho thấy nhiều hạng mục cần vốn lớn như Trung tâm an ninh mạng (SOC) khoảng 280 tỷ đồng, hệ thống giao thông thông minh gần 50 tỷ đồng, hay nền tảng dữ liệu ngành xây dựng hơn 22 tỷ đồng.

Tuy nhiên, việc bố trí vốn còn hạn chế, trong khi cơ chế hợp tác công - tư chưa rõ ràng, khiến việc huy động nguồn lực xã hội gặp khó. Song song đó, thành phố cũng đang thiếu đội ngũ nhân lực chuyên sâu về dữ liệu, AI, IoT - những yếu tố then chốt để vận hành đô thị thông minh.

Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ chỉ đạo tập trung lấy dữ liệu làm trung tâm trong xây dựng đô thị thông minh.

Chuyển sang vận hành bằng dữ liệu

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp của Hội đồng điều phối phát triển đô thị thông minh TP Cần Thơ sáng 22/4, ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ xác định, năm 2026 sẽ tập trung vào chiến lược "lấy dữ liệu làm trung tâm", xây dựng kho dữ liệu dùng chung làm nền tảng cho toàn bộ hệ sinh thái đô thị thông minh.

"Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm: Hoàn thiện khung kiến trúc và quản trị dữ liệu; Xây dựng nền tảng dữ liệu đô thị thống nhất; Triển khai thí điểm các ứng dụng thông minh trong giao thông, môi trường, quản lý nước… Đáng chú ý, định hướng mới không dàn trải mà tập trung giải quyết các vấn đề cấp bách như ngập đô thị, giao thông, rác thải những "điểm nghẽn" ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của người dân", ông Trương Cảnh Tuyên chỉ đạo.

Là một trong những thành phố trực thuộc Trung ương sớm ban hành Đề án đô thị thông minh, Cần Thơ được kỳ vọng trở thành trung tâm chuyển đổi số của vùng ĐBSCL.

Tuy nhiên, với tiến độ hiện tại, áp lực tăng tốc là rất lớn. Nếu không sớm tháo gỡ các nút thắt về dữ liệu, cơ chế phối hợp và nguồn lực, mục tiêu đạt chuẩn đô thị thông minh trong giai đoạn đầu có nguy cơ bị chậm nhịp.