Cẩn trọng với những vết thương hở

Bệnh nhân uốn ván điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: BVCC.

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận trường hợp của cụ ông H.V.L. (94 tuổi, Hưng Yên). Cách nhập viện khoảng 10 ngày, cụ bị gà mổ vào gót chân trái. Nghĩ rằng chỉ là một vết thương nhỏ, gia đình chỉ rửa qua bằng nước sạch và không đến cơ sở y tế xử trí hay tiêm phòng uốn ván.

BS Trương Tư Thế Bảo - Khoa Cấp cứu (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) cho biết khi nhập viện, người bệnh có tình trạng gồng cứng toàn thân, tăng trương lực cơ mức độ nặng, chỉ số viêm CRP tăng 47 mg/L, bạch cầu tăng 12,8 G/L. Vết thương ở gót chân đã khô bề mặt, đây chính là “đường vào” để vi khuẩn uốn ván xâm nhập. Người bệnh được chẩn đoán mắc bệnh uốn ván toàn thể mức độ nặng, nguy cơ tử vong cao do tuổi cao, xuất hiện nhiều cơn co cứng, chẹn ngực.

Các bác sĩ cho biết, nhiều người vẫn lầm tưởng chỉ giẫm phải đinh gỉ hoặc bị sắt thép hoen gỉ đâm mới mắc uốn ván. Thực tế, vi khuẩn uốn ván (Clostridium tetani) tồn tại phổ biến trong đất, cát, bụi bẩn và phân gia súc, gia cầm. Khi nha bào xâm nhập qua các vết thương hở, đặc biệt là những vết thương sâu hoặc nhiễm bẩn, chúng có thể phát triển và tiết độc tố gây bệnh uốn ván.

Vì vậy, một vết gà mổ, vết gai đâm, vết trầy xước do ngã xe hay bất kỳ vết thương hở nào tiếp xúc với môi trường bẩn đều có nguy cơ nhiễm vi khuẩn uốn ván nếu không được xử trí đúng cách.

Việc chỉ rửa vết thương bằng nước sạch không đủ để loại bỏ nha bào uốn ván. Đối với các vết thương hở, vết thương sâu, dập nát hoặc có nguy cơ nhiễm bẩn, người dân cần đến cơ sở y tế để được làm sạch, sát khuẩn đúng quy trình và đánh giá chỉ định tiêm huyết thanh kháng uốn ván (SAT) hoặc vaccine phòng uốn ván nếu cần.

Uốn ván là bệnh truyền nhiễm cấp tính có tỷ lệ tử vong cao, dao động từ 10% đến trên 50%, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền nếu không được điều trị hồi sức tích cực kịp thời.

ThS.BS Trương Tư Thế Bảo khuyến cáo, người dân không nên chủ quan với bất kỳ vết thương hở nào, dù chỉ là vết trầy xước, gai đâm, gà mổ hay vết thương do ngã xe. Điều quan trọng không phải kích thước vết thương mà là nguy cơ nhiễm bệnh. Với những người chưa tiêm phòng đầy đủ, không nhớ tiền sử tiêm chủng hoặc đã nhiều năm chưa tiêm nhắc lại, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ mắc uốn ván và chỉ định tiêm vaccine, hoặc phối hợp với huyết thanh kháng uốn ván (SAT) khi cần thiết.

Về phòng chống bệnh uốn ván, PGS.TS.BS Đỗ Duy Cường - Giám đốc Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, trước hết, cần tiêm phòng vaccine, nhất là với những nhóm có nguy cơ cao. Trẻ em phòng bệnh uốn ván từ 2 tháng tuổi với liều vaccine 6/1 (cần theo hướng dẫn cụ thể của cơ quan y tế). Phụ nữ mang thai cần tiêm phòng uốn ván vào đúng thời điểm thai kỳ.

Điều đáng chú ý nữa là khi bị thương, trầy xước thì ngay lập tức sát trùng vết thương đúng cách, tránh bịt kín vết thương, đến cơ sở y tế để được tiêm phòng kháng huyết thanh uốn ván kèm xử lý vết thương bằng cách cắt lọc tổ chức hoạt tử, dập nát, loại bỏ dị vật, rửa oxy già.

Khi lao động, sinh hoạt, cần hạn chế tiếp xúc với bùn đất, vật dụng ô nhiễm, nếu phải tiếp xúc cần có biện pháp bảo hộ như đi ủng, găng tay... Tại các nông trại, công trường cần có các chất tiệt trùng để sơ cứu như xà phòng, nước rửa tay sát trùng, cồn y tế và thường xuyên vệ sinh môi trường, chuồng trại. Tại các cơ sở y tế, dụng cụ y tế cần được tiệt trùng theo đúng quy định để tránh uốn ván rốn sơ sinh, uốn ván sản khoa.