Canada xây đường ống dẫn dầu mới, giảm phụ thuộc vào Mỹ

Thủ tướng Canada Mark Carney phát biểu trước báo chí về dự án đường ống dẫn dầu mới. Ảnh: Reuters.

Theo Financial Times, bang Alberta đã đệ trình phương án lên Văn phòng Dự án Trọng điểm để khởi công dự án đường ống dẫn dầu dài hơn 1.000 km nối đến bờ biển phía tây bang British Columbia vào tháng 9/2027.

Phát biểu trước các phóng viên tại Calgary, Thủ tướng Canada Mark Carney khẳng định quốc gia này đang đứng trước một cơ hội hiếm có để tự quyết định tương lai của chính mình. Tuyến đường mới sẽ bám theo hành lang Trans Mountain sẵn có để hướng ra bờ biển Thái Bình Dương.

Tập đoàn liên bang Trans Mountain Corp sẽ chịu trách nhiệm thi công dự án với sự hỗ trợ từ Pembina Pipeline Corp. Hệ thống này được kỳ vọng trở thành cửa ngõ kết nối với những thị trường có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Người đứng đầu chính phủ Canada cho biết chuỗi dự án năng lượng mới có khả năng kích hoạt làn sóng đầu tư trực tiếp trị giá hơn 200 tỷ CAD (khoảng 141 tỷ USD) vào quốc gia này.

Bên cạnh việc phát triển đường ống dẫn dầu, Canada đặt mục tiêu tăng gấp 3 sản lượng khí hóa lỏng (LNG) thông qua việc xây dựng 5 cảng xuất khẩu trong thập kỷ tới. Song song đó, chính quyền Ottawa sẽ chi 10 tỷ CAD để nâng cấp cảng Vancouver. Thủ hiến bang Alberta Danielle Smith bày tỏ kỳ vọng dự án mới có thể hoàn thành vào năm 2035, giúp bang này nhân đôi sản lượng khai thác và mang lại nguồn thu hàng tỷ USD mỗi năm.

Theo Thủ hiến Danielle Smith, đường ống dẫn dầu mới là một dự án mang lại lợi ích quốc gia tối thượng, giúp kết nối dầu mỏ của Alberta với thị trường toàn cầu và bảo đảm tương lai kinh tế vững chắc.

Hiện tại, Canada đang phải gửi 3/4 khối lượng hàng hóa và dịch vụ sang Mỹ. Riêng với mặt hàng dầu mỏ, quốc gia này xuất khẩu gần như toàn bộ sang nước láng giềng phía nam, chiếm 60% lượng dầu nhập khẩu của Mỹ với quy mô khoảng 4 triệu thùng mỗi ngày.

Thủ tướng Mark Carney cam kết sẽ nỗ lực nhân đôi quy mô thương mại với các đối tác ngoài Mỹ. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump đe dọa áp thuế 100% lên Canada. Tuần này, ông Trump cũng từ chối phê duyệt gia hạn dài hạn Hiệp định thương mại tự do Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) vốn được ký kết dưới nhiệm kỳ đầu của ông vào năm 2020.

Phần lớn lượng dầu xuất khẩu của Canada sang Mỹ được khai thác từ các bãi cát dầu giàu bitum ở phía bắc Alberta. Đây là nơi có trữ lượng dầu mỏ lớn thứ 3 thế giới nhưng lại có quy trình xử lý gây ô nhiễm lớn.

Để xoa dịu các nhóm bảo vệ môi trường và cộng đồng bản địa, Thủ tướng Carney khẳng định Ottawa vẫn duy trì lệnh cấm tàu dầu tại vùng biển phía bắc. Bà Marilyn Slett - Tộc trưởng được bầu của bộ tộc Heiltsuk ở vùng biển British Columbia - bày tỏ sự ủng hộ: “Các tàu chở dầu sẽ không bao giờ nằm trong tầm nhìn của chúng tôi về một bờ biển phía bắc lành mạnh và phát triển bền vững“.

Trước đó, dự án mở rộng đường ống Trans Mountain đã đi vào hoạt động từ tháng 5/2024 sau một thập kỷ trì trệ với chi phí xây dựng lên tới 34 tỷ CAD, giúp Canada đạt sản lượng xuất khẩu dầu kỷ lục. Dù hoan nghênh kế hoạch mới, Hiệp định dầu khí Canada vẫn bày tỏ lo ngại về các quy định môi trường và chính sách thuế thiếu tính cạnh tranh, trở thành rào cản dòng vốn đầu tư.

Thủ tướng Mark Carney thừa nhận việc thúc đẩy nhiên liệu hóa thạch để đối phó với căng thẳng thương mại sẽ làm tăng lượng phát thải carbon của quốc gia. Tuy nhiên, ông cũng chủ động tách biệt chính sách của mình khỏi người tiền nhiệm Justin Trudeau với chính sách siết chặt hoạt động của các tập đoàn dầu khí.