Cảng Phước An tăng vốn lên 3.570 tỷ đồng, PetroVietnam mất quyền chi phối

CTCP Dầu khí Đầu tư Khai thác Cảng Phước An (PAP) vừa hoàn tất quá trình tăng vốn điều lệ lên 3.570 tỷ đồng, đánh dấu một bước thay đổi đáng kể trong cơ cấu cổ đông.

PetroVietnam mất quyền chi phối tại Cảng Phước An.

Theo báo cáo tài chính bán niên 2026 đã được kiểm toán, tại ngày 30/6, vốn điều lệ của Cảng Phước An đạt 3.570 tỷ đồng, tăng 1.250 tỷ đồng so với mức 2.320 tỷ đồng trước đó. Đợt tăng vốn mới nhất được thực hiện thông qua chào bán riêng lẻ 125 triệu cổ phiếu, giúp doanh nghiệp huy động hơn 1.700 tỷ đồng.

Đáng chú ý, PetroVietnam không mua thêm cổ phần trong các đợt phát hành này. Tập đoàn vẫn nắm 35 triệu cổ phiếu PAP, nhưng khi số lượng cổ phiếu lưu hành tăng mạnh, tỷ lệ sở hữu bị thu hẹp xuống còn 9,8%.

Đây là sự thay đổi rất lớn nếu nhìn lại cơ cấu cổ đông ban đầu của Cảng Phước An. Khi mới thành lập, PetroVietnam sở hữu 79,54% vốn, tương ứng 35 triệu cổ phiếu, qua đó giữ quyền chi phối tại doanh nghiệp. Tổng công ty Phát triển Khu công nghiệp khi đó sở hữu 17,05%, còn lại thuộc về các cổ đông khác.

Từ năm 2016, Cảng Phước An bắt đầu liên tục tăng vốn thông qua các đợt phát hành riêng lẻ. Năm 2016, doanh nghiệp phát hành 46 triệu cổ phiếu cho Công ty TNHH MTV Hoành Sơn, đưa vốn điều lệ từ 440 tỷ đồng lên 900 tỷ đồng. Sau đó tiếp tục phát hành 20 triệu cổ phiếu năm 2017, 40 triệu cổ phiếu năm 2021, 50 triệu cổ phiếu năm 2022 và 32 triệu cổ phiếu năm 2024, trước khi thực hiện đợt phát hành 125 triệu cổ phiếu trong năm 2026.

Như vậy, sau 6 lần phát hành, vốn điều lệ Cảng Phước An đã tăng từ 440 tỷ đồng lên 3.570 tỷ đồng, trong khi số cổ phiếu PetroVietnam nắm giữ vẫn đứng yên ở mức 35 triệu đơn vị.

Kết quả là tỷ lệ sở hữu của PetroVietnam giảm từ 79,54% xuống 9,8%. Tập đoàn từ vị thế công ty mẹ và cổ đông chi phối đã trở thành một cổ đông lớn nhưng không còn quyền quyết định tại Cảng Phước An.

Hiện, Công ty TNHH MTV Hoành Sơn là cổ đông lớn nhất với tỷ lệ sở hữu khoảng 11,3%, trong khi PetroVietnam đứng sau với 9,8%. Phần lớn vốn còn lại, khoảng 78,9%, thuộc về các cổ đông khác.

Việc tăng vốn của Cảng Phước An diễn ra trong bối cảnh doanh nghiệp đang cần nguồn lực lớn để triển khai dự án cảng. Theo phương án được công bố, 125 triệu cổ phiếu phát hành riêng lẻ được sử dụng để bổ sung nguồn vốn phục vụ các chi phí liên quan đến những gói thầu của dự án, bao gồm mua sắm thiết bị, xây lắp và tư vấn.

Như vậy, việc PetroVietnam mất quyền chi phối không đơn thuần là sự thay đổi cơ cấu cổ đông, mà phản ánh một quá trình huy động nguồn lực kéo dài để tài trợ cho dự án cảng quy mô lớn.

Trong bối cảnh đó, mối quan hệ vốn giữa Cảng Phước An và hệ sinh thái Tín Nghĩa là một điểm đáng chú ý.

Theo báo cáo tài chính bán niên 2026 được kiểm toán, tại ngày 30/6, khoản phải thu khác từ Cảng Phước An của Tổng công ty Tín Nghĩa (TID) đạt 2.785,9 tỷ đồng, tăng 83,5% so với đầu năm, tương ứng tăng thêm 1.268 tỷ đồng. Kiểm toán AASC đã lưu ý về khoản mục này trong báo cáo.

Trước đó, một doanh nghiệp khác trong hệ sinh thái Tín Nghĩa là CTCP Phát triển Khu công nghiệp Tín Nghĩa (TIP) lại có kế hoạch rút 1.033,2 tỷ đồng vốn hợp tác đầu tư khỏi Cảng Phước An.

Sự dịch chuyển này cho thấy dòng vốn giữa các doanh nghiệp liên quan đến Cảng Phước An đang có sự tái cơ cấu đáng kể. Một mặt, TIP thu hồi khoản vốn từng dành cho dự án khu công nghiệp; mặt khác, TID lại ghi nhận khoản phải thu lớn hơn từ Cảng Phước An.

Điểm cần lưu ý là khoản phải thu 2.785,9 tỷ đồng của TID không đồng nghĩa toàn bộ số tiền này là khoản vốn mới phát sinh trong kỳ. Báo cáo cho thấy khoản phải thu đã tăng thêm 1.268 tỷ đồng so với đầu năm. Do đó, cần phân biệt giữa phần tăng thêm trong nửa đầu năm và tổng quy mô khoản phải thu tại thời điểm cuối kỳ.

Trong khi đó, tình hình tài chính của Cảng Phước An cho thấy, nửa đầu năm 2026, doanh thu đạt khoảng 247,6 tỷ đồng, tăng hơn 7,5 lần so với cùng kỳ. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn lỗ sau thuế khoảng 233 tỷ đồng; lợi nhuận gộp âm gần 57 tỷ đồng. Lỗ lũy kế đến cuối tháng 6 lên khoảng 769 tỷ đồng.

Tổng nợ vay ngắn và dài hạn đạt khoảng 8.630 tỷ đồng, tăng hơn 54% so với đầu năm. Quy mô nợ vay tương đương hơn 2,5 lần vốn chủ sở hữu.

Điều này cho thấy Cảng Phước An vẫn đang ở giai đoạn đầu tư với nhu cầu vốn rất lớn, trong khi khả năng tạo lợi nhuận từ hoạt động khai thác chưa theo kịp quy mô tài sản và nghĩa vụ tài chính.