Căng thẳng Mỹ - Iran: Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố bắt đầu đàm phán, Iran xúc tiến tuyến hàng hải mới tại eo biển Hormuz

Mỹ phát tín hiệu đàm phán và hoãn kế hoạch tấn công

Phát biểu với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One ngày 2/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết phía Mỹ đang trao đổi với Iran dưới hình thức đàm phán và cuộc đàm phán sẽ bắt đầu vào chiều ngày 3/8. Nhà lãnh đạo Mỹ bày tỏ mong muốn đạt được một thỏa thuận nhằm cứu sống nhiều người và tránh các hành động sử dụng vũ lực không cần thiết, dù khẳng định phía Mỹ sẵn sàng hành động bất cứ khi nào muốn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: AFP/Aaron Schwartz)

Tổng thống Donald Trump cho biết các cuộc trao đổi với Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Qatar và Iran là nguyên nhân khiến ông quyết định hủy bỏ và hoãn kế hoạch tiến hành một cuộc tấn công quy mô rất lớn - mà ông mô tả là cuộc tấn công lớn nhất kể từ Thế chiến II - dự kiến diễn ra vào ngày 31/7. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ từ chối bình luận về việc liệu cuộc tấn công có nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran hay không, trong bối cảnh các chuyên gia luật quốc tế chỉ ra rằng hành động này có thể cấu thành tội ác chiến tranh.

Về phía Iran, nước này phủ nhận việc từng yêu cầu Tổng thống Donald Trump dừng cuộc tấn công.

Nội dung đàm phán theo Tổng thống Donald Trump sẽ bao gồm thỏa thuận về cơ chế quản lý eo biển Hormuz và vấn đề phi hạt nhân hóa Iran. Dù vậy, ông không cung cấp chi tiết về địa điểm đàm phán hoặc các đại diện tham gia.

Iran thúc đẩy đàm phán với Oman về tuyến hàng hải mới

Trong một diễn biến cùng ngày, Phát biểu trên Đài Truyền hình Nhà nước Iran, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei thông báo Tehran và Muscat đang ở giai đoạn cuối của cuộc đàm phán về việc thiết lập một tuyến vận tải biển mới qua eo biển Hormuz. Tuyến đường mới này không trùng với các tuyến hàng hải phía Bắc hoặc phía Nam hiện nay, đáp ứng lợi ích và yêu cầu an ninh cũng như tôn trọng chủ quyền của cả Iran và Oman.

Hai con tàu đang neo đậu ngoài khơi bờ biển Dubai. (Ảnh: AFP)

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận với hãng thông nhà nước IRNA rằng thỏa thuận với Oman đang ở giai đoạn cuối, nhưng lưu ý điều này không đồng nghĩa với việc Iran chấm dứt các biện pháp kiểm soát tại eo biển Hormuz. Phía Oman hiện chưa đưa ra bình luận về thông tin này.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran nhấn mạnh việc thiết lập tuyến hàng hải mới là vấn đề tách biệt với việc mở lại eo biển Hormuz. Ông Esmaeil Baqaei cáo buộc Mỹ là nguyên nhân dẫn đến việc eo biển Hormuz bị đóng cửa do vi phạm các cam kết, áp đặt phong tỏa hải quân và tiến hành các hành động thù địch nhằm vào Iran.

Bối cảnh xung đột và vai trò trung gian của Oman

Các cuộc đàm phán giữa Iran và Oman diễn ra sau khi thỏa thuận ngừng chiến mà Tehran và Washington đạt được hồi giữa tháng 6 bị đổ vỡ. Hai bên đã cáo buộc nhau vi phạm cam kết, dẫn đến các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Iran và các đòn đáp trả của Tehran trong khu vực.

Oman - quốc gia chia sẻ vùng biển với Iran tại eo biển Hormuz - cùng các bên liên quan thời gian qua tiếp tục đóng vai trò trung gian ngoại giao. Các nỗ lực này nhằm thúc đẩy một thỏa thuận khôi phục bản ghi nhớ kết thúc chiến sự giữa Mỹ và Iran, đồng thời bảo đảm eo biển Hormuz được mở lại trong 60 ngày mà không áp dụng bất kỳ khoản phí quá cảnh nào.