Căng thẳng thương mại với Canada có thể gây tổn thất lớn cho kinh tế Mỹ

Ảnh minh họa - Ảnh: Getty Images

Theo tờ báo New York Times, kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng, Mỹ và Canada nhiều lần tiến gần đến một cuộc chiến thương mại. Tuy nhiên, căng thẳng thường hạ nhiệt sau khi ông Trump rút lại hoặc điều chỉnh một số biện pháp cứng rắn nhằm vào nước láng giềng.

CANADA CHUẨN BỊ ĐÁP TRẢ

Diễn biến mới nhất cho thấy tình hình có thể khác. Ngày 22/8, Mỹ bắt đầu áp thuế 50% đối với một số hàng hóa Canada, khiến Ottawa tuyên bố sẵn sàng đáp trả.

Các chuyên gia cảnh báo nếu hai bên liên tục áp thuế nhằm vào hàng hóa của nhau, hậu quả có thể lan rộng và gây thiệt hại đáng kể cho kinh tế Mỹ.

Theo các quan chức Mỹ, mức thuế quan 50% được áp dụng đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada xuất khẩu sang Mỹ. Danh sách chịu thuế gồm hàng trăm mặt hàng, trong đó có gậy khúc côn cầu, đồ nội thất và các sản phẩm sữa. Mức thuế quan mới có thể khiến những sản phẩm này đắt hơn đáng kể đối với người tiêu dùng Mỹ.

Thủ tướng Canada Mark Carney tuyên bố nước này sẽ áp thuế quan trả đũa đối với hàng hóa Mỹ từ ngày 8/9, nhắm vào các mặt hàng như thép, sản phẩm sữa, thiết bị gia dụng, máy móc nông nghiệp và điện tử. Ông Carney cho rằng Canada đang bị Mỹ kéo vào một cuộc chiến thương mại, đồng thời khẳng định Ottawa sẽ đáp trả tương xứng để bảo vệ người lao động và doanh nghiệp trong nước.

Trong khi đó, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết hai bên chưa lên kế hoạch tổ chức các cuộc đàm phán mới. Trả lời kênh Fox News, ông khẳng định chính quyền Mỹ sẽ tiếp tục triển khai các biện pháp thuế quan.

Trước đó, Mỹ đã áp thuế quan cao đối với nhiều mặt hàng quan trọng nhập khẩu từ Canada, bao gồm gỗ xẻ, thép và ôtô. Tuy nhiên, khác với các biện pháp trước đây, đợt áp thuế mới không miễn trừ những sản phẩm thuộc Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA).

Động thái này diễn ra trong bối cảnh ba nước đang rà soát hiệp định thương mại nói trên. Tại cuộc họp ngày 1/7, Mỹ từ chối gia hạn USMCA theo các điều khoản hiện hành và yêu cầu tiếp tục đàm phán để sửa đổi thỏa thuận. Dù chưa được gia hạn, hiệp định vẫn có hiệu lực đến năm 2036.

NGƯỜI TIÊU DÙNG VÀ DOANH NGHIỆP MỸ CHỊU SỨC ÉP

Mặc dù thuế quan được áp dụng đối với hàng hóa Canada, doanh nghiệp nhập khẩu Mỹ là bên trực tiếp nộp thuế. Các khoản chi phí phát sinh sau đó có thể được chuyển vào giá bán, khiến người tiêu dùng Mỹ phải trả nhiều tiền hơn.

Theo ông John Ricco, Phó giám đốc phân tích chính sách tại Yale Budget Lab, mức thuế quan mới sẽ nâng thuế suất trung bình đối với hàng hóa Canada nhập khẩu vào Mỹ từ khoảng 5,3% lên 7,6%.

Do các biện pháp mới chỉ áp dụng với một phần nhỏ hàng hóa giao dịch giữa hai nước, tác động trực tiếp trước mắt có thể chưa quá lớn. Tuy nhiên, rủi ro sẽ tăng lên nếu Canada trả đũa và Mỹ tiếp tục đáp trả.

Ông Scott Lincicome, Phó chủ tịch phụ trách kinh tế tại Viện Cato, cho rằng vấn đề đáng lo ngại nhất là môi trường kinh doanh ngày càng thiếu ổn định.

“Vấn đề lớn hơn nằm ở sự bất định”, ông Lincicome nhận xét với tờ báo New York Times.

Theo ông Lincicome, chính sách thuế quan liên tục thay đổi trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump đã khiến thị trường tài chính biến động, làm gia tăng tranh chấp pháp lý và gây căng thẳng với các đồng minh của Mỹ.

Đối với quan hệ thương mại Mỹ - Canada, sự thiếu ổn định đặc biệt ảnh hưởng đến các doanh nghiệp phụ thuộc vào hoạt động sản xuất, vận chuyển và giao dịch xuyên biên giới.

Ông Lincicome cảnh báo thuế quan trả đũa có thể đẩy giá hàng hóa lên cao, khiến doanh nghiệp giảm đầu tư và làm suy yếu hoạt động kinh tế.

Ông Joe Brusuelas, chuyên gia kinh tế trưởng của hãng kiểm toán và tư vấn RSM US, nhận định Canada có thể lựa chọn những lĩnh vực gây thiệt hại lớn nhất cho Mỹ để đáp trả, như ngành công nghiệp ôtô. Điều này có thể gây thêm khó khăn cho lĩnh vực sản xuất của Mỹ, đồng thời làm gia tăng áp lực lạm phát.

THÊM ÁP LỰC LÊN LẠM PHÁT VÀ NỢ CÔNG

Đối đầu thương mại với Canada diễn ra khi kinh tế Mỹ đang đối mặt với nhiều sức ép, từ lạm phát kéo dài đến nợ công tăng cao và giá nhiên liệu leo thang.

Lạm phát tại Mỹ hiện vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Nếu thuế quan khiến giá hàng nhập khẩu tăng thêm, nỗ lực kiềm chế lạm phát của Fed có thể gặp nhiều trở ngại hơn.

Trong tuần qua, ông Trump đã phải nới lỏng thuế quan đối với thịt bò nhập khẩu do giá cả tăng cao. Động thái này cho thấy chính sách thương mại có thể trực tiếp ảnh hưởng đến chi phí sinh hoạt của người dân Mỹ.

Cùng thời điểm, nợ công Mỹ đã chạm mốc 40 nghìn tỷ USD. Lo ngại về quy mô nợ ngày càng lớn đã góp phần đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng mạnh.

Cuộc chiến tại Iran cũng gây thêm áp lực khi làm tăng chi phí nhiên liệu và ảnh hưởng đến triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Tại Quốc hội Mỹ, một số nghị sĩ đảng Dân chủ cảnh báo các biện pháp nhằm vào Canada có thể gây tác động tiêu cực đối với nền kinh tế trong nước. Thượng nghị sĩ Peter Welch của bang Vermont cho rằng mức thuế quan mới gây thiệt hại cho nông dân và các doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh xuyên biên giới.

“Mối quan hệ kinh doanh xuyên biên giới được xây dựng trong nhiều thập kỷ đang rơi vào tình thế bấp bênh”, ông Welch nhận xét.

Dù vậy, một số chuyên gia vẫn cho rằng Mỹ và Canada có thể đạt thỏa thuận để tránh nguy cơ đối đầu toàn diện.

Ông Brusuelas của RSM US nhận định những tuyên bố cứng rắn và căng thẳng công khai có thể chỉ là một phần trong cách đàm phán quen thuộc của ông Trump.

“Tất cả chúng ta đều đã quen với trình tự diễn ra của những cuộc đàm phán như vậy”, ông Brusuelas nói.