Cảnh báo ngộ độc cá nóc nước ngọt

Hai ca ngộ độc cá nóc xảy ra trong gia đình ông T.V.T. và N.V.G. (cùng sinh năm 1962, ngụ xã Phụng Hiệp, TP. Cần Thơ).

Theo lời kể của người nhà bệnh nhân, ngày 25/3, gia đình đi bắt cá trong vườn, mang về rửa sạch rồi nấu canh chua mà không qua sơ chế. Sau bữa ăn khoảng 1 giờ, 2/4 người trong gia đình xuất hiện triệu chứng tê môi, tê đầu ngón tay, diễn tiến tăng dần nên được người nhà đưa đến Bệnh viện Đa khoa Ngã Bảy cấp cứu, xử trí ban đầu và chuyển tuyến.

Bệnh nhân phục hồi và kể chuyện ngộ độc cá nóc

Hai ngày sau, một người hàng xóm của hai bệnh nhân trên tiếp tục nhập viện với triệu chứng tương tự sau khi ăn cá nóc.

Sau khi nhập viện, cả 3 bệnh nhân được xử trí tích cực tại khoa Cấp cứu và Hồi sức tích cực – Chống độc. Đến sáng cùng ngày, tình trạng sức khỏe đã ổn định và được chuyển sang theo dõi tại khoa Nội Tiêu hóa – Huyết học lâm sàng.

Cá nóc có kích thước nhỏ, da trơn, màu nâu hoặc xanh thẫm, có đốm

Trong quá trình điều trị, người nhà các bệnh nhân cho biết, người dân địa phương đã từng ăn loại cá này nhiều lần trước đó mà không gặp vấn đề về sức khỏe. Cá có kích thước nhỏ, da trơn, màu nâu hoặc xanh thẫm, có đốm hoa văn thường được người dân địa phương gọi là cá lóc mít, sống ở ao, mương, rạch vùng sông nước miền Tây.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây là một dạng cá nóc – loài cá chứa độc tố cực mạnh là Tetrodotoxin. Độc tố này tác động trực tiếp lên hệ thần kinh, gây liệt cơ, đặc biệt là cơ hô hấp và hiện chưa có thuốc giải đặc hiệu.

Việt Nam ghi nhận hơn 70 loài cá nóc, nhiều loài trong số đó có độc tính cao. Đặc biệt, trong mùa sinh sản (từ tháng 12 đến tháng 3), độc tố tập trung nhiều ở buồng trứng và gan, làm tăng nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng.

Theo Trưởng khoa Hồi sức tích cực – Chống độc Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, BS.CKII Dương Thiện Phước cho biết: ngộ độc cá nóc có thể khởi phát rất nhanh, chỉ sau 10 phút đến vài giờ sau ăn. Độc tố tetrodotoxin tác động trực tiếp lên hệ thần kinh và tim mạch, sau ăn trong thời gian nhanh chóng tính bằng phút, bệnh nhân bị tê bì, thường có tê bì quanh môi lưỡi, mặt, rồi liệt các cơ toàn thân, loạn nhịp tim, tụt huyết áp, co giật, hôn mê. Nguyên nhân tử vong phần lớn do liệt cơ hô hấp, ngừng thở và tử vong nhanh chóng. Đặc biệt, hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu cho tetrodotoxin. Biện pháp duy nhất là cấp cứu hỗ trợ hô hấp tuần hoàn kịp thời

Theo đó, khuyến cáo người dân tuyệt đối không ăn cá nóc dưới bất kỳ hình thức nào, đồng thời không sử dụng các loại cá có hình dạng tương tự, kể cả cá kích thước nhỏ để chế biến thức ăn. Đặc biệt, người dân ở khu vực nông thôn cảnh giác về độc tính nguy hiểm của cá nóc, đồng thời ngư dân cần nhận diện chính xác để tránh đánh bắt hoặc buôn bán nhầm.

Khi nghi ngờ có người bị ngộ độc sau khi ăn cá, cần nhanh chóng gây nôn nếu bệnh nhân còn tỉnh táo, có thể cho uống than hoạt tính nếu có và khẩn trương đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời. Các chuyên gia nhấn mạnh, tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà vì độc tố tetrodotoxin có thể gây tử vong rất nhanh và hiện chưa có thuốc giải đặc hiệu.

Vũ Châu