Cảnh báo nguy cơ từ UAV đối với an ninh, an toàn hàng không

Sân bay Tân Sơn Nhất. Ảnh tư liệu: Huy Hùng/TTXVN

Thiệt hại lớn và đe doạ an toàn hàng không

Theo Bộ Công an, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ đã đưa tàu bay không người lái (UAV), thiết bị bay điều khiển từ xa (drone) và các phương tiện bay siêu nhẹ trở thành những thiết bị được sử dụng phổ biến trong quay phim, chụp ảnh, giải trí, sản xuất và nhiều lĩnh vực khác. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích mang lại, việc sử dụng UAV không đúng quy định, đặc biệt tại khu vực cảng hàng không, sân bay đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ đe dọa trực tiếp đến an ninh, an toàn hàng không và trật tự, an toàn xã hội.

Theo thống kê của cơ quan chức năng, trong năm 2025, cả nước ghi nhận 34 vụ UAV và các phương tiện bay khác xâm nhập khu vực cấm bay tại các cảng hàng không, sân bay thuộc Hà Nội, Thanh Hóa, Bình Định và TP Hồ Chí Minh. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, tiếp tục xảy ra 17 vụ tại Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Khánh Hòa và TP Hồ Chí Minh.

Mỗi khi UAV xuất hiện trong khu vực cất cánh, hạ cánh hoặc vùng tiếp cận của tàu bay, cơ quan điều hành bay buộc phải triển khai ngay các biện pháp khẩn cấp như tạm dừng cất cánh, tạm ngừng tiếp nhận tàu bay hạ cánh, yêu cầu tàu bay bay chờ hoặc chuyển hướng sang sân bay dự bị nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hoạt động bay. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quá trình khai thác của các hãng hàng không mà còn tác động trực tiếp đến hành khách và toàn bộ chuỗi cung ứng dịch vụ hàng không.

Thực tế cho thấy, các vụ UAV xâm nhập khu vực cấm bay đã gây ra những thiệt hại rất lớn về kinh tế. Theo thống kê của Vietnam Airlines, chỉ trong thời gian từ ngày 17 đến 24/02/2026, các sự cố liên quan đến UAV đã gây thiệt hại khoảng 5,6 tỷ đồng, ảnh hưởng đến khoảng 9.200 hành khách do chậm chuyến, thay đổi lịch trình hoặc kéo dài thời gian chờ đợi. Riêng Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng ước tính thiệt hại trực tiếp của cảng và các đơn vị hoạt động tại đây lên tới hơn 10 tỷ đồng, chưa bao gồm những tổn thất gián tiếp đối với các hãng hàng không, doanh nghiệp logistics và hành khách.

Đáng lo ngại hơn, ngoài những thiệt hại về kinh tế, UAV nếu va chạm với tàu bay trong giai đoạn cất cánh hoặc hạ cánh có thể gây ra sự cố hoặc tai nạn hàng không đặc biệt nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của hàng trăm hành khách và thành viên tổ bay. Đồng thời, các vụ việc còn khiến lực lượng công an, quân sự, an ninh hàng không và các đơn vị liên quan phải huy động nhiều nhân lực, phương tiện để phát hiện, truy tìm và xử lý đối tượng vi phạm.

Có thể bị xử lý hình sự

Theo quy định của pháp luật, tổ chức, cá nhân sở hữu và sử dụng UAV phải thực hiện đầy đủ việc đăng ký phương tiện, đồng thời xin cấp phép bay trước khi tổ chức hoạt động. Việc đã đăng ký UAV không đồng nghĩa với việc được phép bay; UAV chỉ được hoạt động khi có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền và phải tuân thủ đúng phạm vi, khu vực, thời gian, độ cao ghi trong giấy phép.

Đối với hành vi điều khiển UAV xâm nhập khu vực cấm bay hoặc khu vực hạn chế bay của cảng hàng không, sân bay, người vi phạm có thể phải chịu đồng thời trách nhiệm hành chính, dân sự hoặc hình sự tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả gây ra.

Theo Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình, người vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, tịch thu phương tiện, đình chỉ hoạt động bay và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định. Trường hợp hành vi gây cản trở hoạt động bay hoặc uy hiếp nghiêm trọng an toàn hàng không, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội cản trở giao thông đường không theo Điều 278 Bộ luật Hình sự, với các mức hình phạt từ phạt tiền, cải tạo không giam giữ đến phạt tù; trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng có thể bị phạt tù đến 15 năm.

Đặc biệt, khoản 4 Điều 278 quy định, ngay cả khi hậu quả đặc biệt nghiêm trọng chưa xảy ra, nhưng hành vi có khả năng thực tế dẫn đến các hậu quả đó nếu không được ngăn chặn kịp thời, người thực hiện vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm. Quy định này áp dụng đối với các tình huống UAV xâm nhập khu vực tiếp cận, cất cánh hoặc hạ cánh của tàu bay, khi nguy cơ va chạm là hiện hữu dù tai nạn chưa xảy ra.

Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm theo khoản 5 Điều 278.

Trước tình trạng UAV xâm nhập khu vực cấm bay có chiều hướng gia tăng, Bộ Công an đã chỉ đạo triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm an ninh, an toàn hàng không. Bên cạnh việc tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật, lực lượng Công an đã từng bước nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp kỹ thuật phục vụ phát hiện, giám sát, cảnh báo và chế áp UAV hoạt động trái quy định tại khu vực cảng hàng không, sân bay; đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để xác minh, điều tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.

Để góp phần bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn hàng không, Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an khuyến cáo người dân: Không điều khiển UAV, drone hoặc các phương tiện bay khác trong khu vực cấm bay, khu vực hạn chế bay khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Chỉ sử dụng UAV đúng mục đích, đúng khu vực, đúng thời gian và đúng nội dung ghi trong giấy phép bay.

Người dân chủ động tìm hiểu các quy định của pháp luật về đăng ký, cấp phép và khu vực được phép hoạt động trước khi đưa UAV vào sử dụng. Khi phát hiện UAV hoặc vật thể bay hoạt động trái phép gần cảng hàng không, sân bay, cần kịp thời thông báo cho cơ quan công an, quân sự hoặc cơ quan quản lý cảng hàng không để xử lý. Đồng thời tuyên truyền, nhắc nhở người thân, bạn bè cùng chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về quản lý và sử dụng tàu bay không người lái.

Bộ Công an nhấn mạnh, an ninh, an toàn hàng không là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi hành động thiếu ý thức khi sử dụng UAV đều có thể gây ra những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đối với tính mạng con người, hoạt động vận tải hàng không và an ninh quốc gia. Vì vậy, mỗi tổ chức, cá nhân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, sử dụng UAV đúng quy định để cùng chung tay bảo vệ bầu trời an toàn, bảo đảm hoạt động hàng không thông suốt và phát triển bền vững.