Cánh cụp cánh xòe của tiêm kích MiG-23 giải quyết vấn đề gì?
MiG-23 sử dụng cánh có thể thay đổi góc quét để thích nghi với nhiều chế độ bay, từ cất hạ cánh ở tốc độ thấp đến hành trình và đánh chặn ở tốc độ cao.
Vấn đề của các tiêm kích tốc độ cao thời kỳ đầu là không có một hình dạng cánh nào tối ưu cho mọi chế độ bay. Cánh tam giác cố định như trên MiG-21 hoạt động rất tốt khi máy bay bay nhanh, nhưng khi giảm tốc độ, nó trở nên kém thuận lợi hơn. Liên Xô vì vậy tìm đến một giải pháp mới: thay đổi góc của cánh trong khi bay.
Với MiG-23, phi công có thể điều chỉnh cánh theo 3 vị trí chính. Khi cánh mở ra, diện tích cánh hiệu dụng lớn hơn và đặc tính nâng được cải thiện. Cấu hình này phù hợp với cất cánh, hạ cánh và bay ở tốc độ thấp. Máy bay có thể kiểm soát tốc độ tốt hơn và không cần duy trì tốc độ quá cao trong những giai đoạn quan trọng.
Khi máy bay tăng tốc, cánh được cụp lại. Góc quét lớn giúp giảm lực cản khí động học khi bay nhanh. Đây là cấu hình phù hợp với nhiệm vụ đánh chặn, cho phép MiG-23 đạt tốc độ trên Mach 2.
Có thể hình dung rất đơn giản: cánh mở để máy bay "bám không khí" tốt hơn khi bay chậm; cánh cụp để máy bay "lướt qua không khí" dễ hơn khi bay nhanh.
Điều này đặc biệt hữu ích vì MiG-23 được thiết kế cho nhiều nhiệm vụ hơn MiG-21. Máy bay cần cất hạ cánh tương đối thuận lợi, mang radar và vũ khí lớn hơn, đồng thời vẫn phải đạt tốc độ siêu thanh cao.
Nhưng cơ cấu cánh biến đổi cũng tạo ra cái giá của nó. Bản lề, cơ cấu truyền động và kết cấu chịu lực khiến máy bay nặng và phức tạp hơn.
Việc thay đổi góc cánh cũng không phải tùy ý; phi công phải lựa chọn cấu hình phù hợp với tốc độ và chế độ bay.
Quan trọng hơn, cánh cụp cánh xòe không biến MiG-23 thành một máy bay vừa có tốc độ cao vừa cơ động xuất sắc ở mọi điều kiện.
Đây là một sự đánh đổi. MiG-23 có khả năng thích nghi với nhiều chế độ bay hơn, nhưng cấu trúc phức tạp cũng ảnh hưởng đến trọng lượng và đặc tính điều khiển.
Nếu MiG-21 phải lựa chọn giữa tốc độ và khả năng hoạt động ở tốc độ thấp, MiG-23 cố gắng giải quyết cả hai bằng cách thay đổi hình dạng cánh.
Đó chính là lý do cánh cụp cánh xòe từng được xem là một trong những giải pháp kỹ thuật đặc trưng của thời đại tiêm kích siêu thanh.