Cấp bách chuyển sang xăng E10, hàng chục triệu xe máy và ô tô cần lưu ý gì?

Theo đúng lộ trình, từ ngày 1/6/2026, xăng không chì (theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành) phải phối trộn, pha chế thành xăng E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc. Bên cạnh đó, tiếp tục phối trộn, pha chế xăng E5 RON92 để sử dụng cho động cơ xăng đến hết ngày 31/12/2030.

Song, trước những thách thức về an ninh năng lượng, biến động thị trường năng lượng trên thế giới, Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ đẩy mạnh sử dụng xăng sinh học (E10), rà soát các điều kiện để sớm triển khai lộ trình chuyển đổi sang xăng E10 trong tháng 4/2026, góp phần giảm 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh, việc thúc đẩy sử dụng xăng sinh học E5 và E10 không chỉ giúp giảm phát thải so với xăng khoáng truyền thống, mà còn góp phần bảo vệ môi trường, đặc biệt là thúc đẩy phát triển ngành nhiên liệu sinh học, tạo đầu ra ổn định cho sản xuất nông nghiệp, góp phần giảm phụ thuộc vào nhập khẩu xăng khoáng.

Trước những lo ngại về xăng E10 sẽ ảnh hưởng đến động cơ xe ô tô và xe máy khi sử dụng, TS Đặng Tất Thành, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), cho biết, trong quá trình xây dựng Thông tư 50, Bộ Công Thương đã lấy ý kiến rất nhiều hãng xe lớn Toyota, Honda, Ford... và các tổ chức kỹ thuật như Hiệp hội Kỹ sư Ô tô toàn cầu - SAE.

“Các đơn vị này đều khẳng định xăng sinh học E5, E10 không gây hại cho động cơ. Ngược lại, xăng sinh học E10 có trị số octan cao hơn, giúp động cơ hoạt động hiệu quả hơn và giảm hiện tượng kích nổ”, ông Thành khẳng định.

Xăng E10 sắp phủ kín thị trường toàn quốc. Ảnh: Nam Khánh

Loạt lưu ý mà các chủ xe ô tô, xe máy cần biết khi dùng xăng E10

Dù có nhiều khẳng định xăng E10 không ảnh hưởng đến động cơ xe, song ông Lỗ Hải Nam, Trưởng ban Kỹ thuật Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy VN (VAMM) lưu ý, với xăng sinh học, nếu xe để quá lâu không sử dụng sẽ khó khởi động hơn so với việc sử dụng xăng khoáng, do đặc tính của nhiên liệu sinh học là hút nước.

Ngoài ra, nhiên liệu sinh học còn có đặc tính tẩy rửa. Thế nên, với các hệ thống nhiên liệu sử dụng bình xăng kim loại, sau một thời gian sẽ có các mảng cặn bám. Khi dùng xăng sinh học sẽ xảy ra quá trình tẩy rửa các chất đó và tạo ra các hạt nhỏ, có thể gây ra tắc hoặc hơi khó trong quá trình bơm hút.

Do đó, nhà sản xuất luôn khuyến cáo người sử dụng thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống nhiên liệu của xe. Nếu tuân thủ khuyến cáo này, hoàn toàn có thể tránh được tình trạng trên, ông cho hay.

“Chiếc ô tô tôi đang sử dụng cũng có thể chạy được xăng E20 và nhà sản xuất đã cam kết điều này”, PGS.TS Đàm Hoàng Phúc (Đại học Bách khoa Hà Nội) nhấn mạnh khi nói về việc xe ô tô có thể chuyển đổi sang sử dụng xăng E10.

Theo ông, rủi ro lớn nhất không nằm ở bản thân xăng E10, mà ở việc dùng sai tiêu chuẩn nhiên liệu. Do đó, trước khi đổ xăng, người tiêu dùng cần nắm rõ xe của mình đáp ứng tiêu chuẩn Euro 3, Euro 4 hay Euro 5 để lựa chọn đúng loại xăng. Có thể kiểm tra ngay trên nắp bình xăng, nếu nhà sản xuất ghi “Euro 5 E20” thì có thể xác định loại xăng phù hợp với xe.

Với những xe khi mở nắp bình xăng không có ký hiệu E – thường là các dòng xe đã sử dụng trên 20 năm – ông Phúc cho rằng cần được chăm sóc kỹ hơn, đặc biệt là phải kiểm tra toàn bộ hệ thống nhiên liệu. Đây là yêu cầu bắt buộc, bởi ngay cả khi không sử dụng xăng E10, các chi tiết trong hệ thống nhiên liệu cũng cần được kiểm tra và thay thế định kỳ để bảo đảm an toàn cũng như khả năng vận hành ổn định của phương tiện.

Ông Phúc phân tích, ethanol có tính chất tẩy rửa nên có thể làm các cặn bám lâu ngày trong bình xăng tan ra nhanh hơn và theo hệ thống nhiên liệu đi vào động cơ. Tuy nhiên, ở các dòng ô tô đời mới, bình xăng và hệ thống nhiên liệu đã được cải tiến, nên hiện tượng đóng cặn hầu như không xảy ra.

Ngược lại, với xe máy, đặc biệt là các dòng xe đời cũ, nguy cơ này vẫn có thể tồn tại, vì vậy người sử dụng cần thận trọng khi chuyển sang dùng xăng E10.

“Thực chất, việc sử dụng E10 chỉ làm quá trình hòa tan cặn diễn ra nhanh hơn, chứ không phải xăng E10 tự sinh ra cặn. Người dùng cần hiểu đúng bản chất vấn đề này”, ông Phúc nhấn mạnh.

Liên quan đến hoạt động tiêu dùng và kinh doanh, ông Phúc cho biết ethanol có đặc tính ngậm nước, làm tăng hàm lượng nước trong nhiên liệu, từ đó có thể ảnh hưởng đến khả năng cháy của động cơ, đặc biệt với các phương tiện sử dụng chế hòa khí. Vì vậy, bên cạnh việc tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn về chất lượng nhiên liệu, cần bảo đảm vòng quay lưu thông đủ nhanh để hạn chế rủi ro ngậm nước.

Với người tiêu dùng, “đổ lượng nhiên liệu vừa đủ nhu cầu sử dụng” cũng là một giải pháp phù hợp, giúp giảm thiểu các nguy cơ phát sinh. Đáng chú ý, hiện tượng hỏng hóc hay tắc vòi phun, nếu xảy ra, chủ yếu xuất phát từ cặn bẩn bị cuốn theo trong quá trình sử dụng, không phải do nhiên liệu hút nước.

Về hiệu suất phương tiện khi sử dụng xăng sinh học, ông Phúc cho biết từng tham gia nghiên cứu so sánh giữa xăng RON95, E5-RON95 và E10-RON95 phối hợp cùng Toyota. Kết quả cho thấy, về bản chất, công suất động cơ có thể giảm do nhiệt trị của ethanol thấp hơn xăng truyền thống. Tuy nhiên, trị số octan cao hơn lại giúp quá trình cháy diễn ra hiệu quả hơn.

Theo đó, tùy từng chế độ vận hành, mức công suất của động cơ sẽ có sự khác biệt. Việc đánh giá chính xác cần dựa trên các kịch bản thí nghiệm cụ thể và thiết bị đo chuyên dụng; kết quả cho thấy công suất vẫn nằm trong biên độ dao động khoảng ±5%. Khi công suất giảm, mức tiêu thụ nhiên liệu theo đó có thể tăng khoảng 1-3% trong quá trình sử dụng.

Tâm An