Cầu Đuống hơn 120 năm tuổi sắp tháo dỡ: Những gì sẽ được giữ lại?

Vì sao cầu Đuống phải tháo dỡ?

Cầu Đuống được người Pháp khởi công năm 1902, là một trong những cây cầu lâu đời nhất Hà Nội còn khai thác. Công trình vừa phục vụ đường sắt, vừa gánh giao thông đường bộ, kết nối khu vực Long Biên với Gia Lâm qua sông Đuống.

Sau hơn một thế kỷ sử dụng, cầu đã xuống cấp nghiêm trọng: mặt cầu lồi lõm, kết cấu thép hoen gỉ, năng lực khai thác không còn đáp ứng lưu lượng phương tiện hiện nay. Đặc biệt, tĩnh không thấp của cầu trở thành nút thắt lớn đối với giao thông thủy trên tuyến sông Đuống.

Phối cảnh cầu sông Đuống trong tương lai. Ảnh: Ban QLDA đường sắt

Theo kế hoạch của Bộ Xây dựng, cầu cũ sẽ được tháo dỡ sau khi cầu Đuống mới đưa vào khai thác, dự kiến trong tháng 9.2026.

Điểm đáng chú ý là dự án không xóa bỏ hoàn toàn dấu tích của cây cầu lịch sử. Theo hồ sơ thiết kế được Bộ Xây dựng công bố, phần cầu đường sắt mới được lựa chọn theo phương án tái hiện hình ảnh cầu Đuống cũ thay vì sử dụng một hình thức kiến trúc hoàn toàn mới.

Dáng dấp dàn thép lịch sử

Hạng mục được giữ lại rõ nhất là ngôn ngữ kiến trúc của cầu thép. Cầu đường sắt mới sử dụng kết cấu dàn thép với hình thức gợi nhắc cây cầu hơn 120 năm tuổi, nhằm bảo tồn ký ức đô thị và giá trị cảnh quan của cửa ngõ phía Đông Hà Nội.Đây là phương án được lựa chọn thay vì phá bỏ hoàn toàn hình ảnh cây cầu cũ vốn đã gắn bó với nhiều thế hệ người dân Thủ đô.

Chức năng đường sắt tiếp tục được kế thừa

Cầu đường sắt mới dài khoảng 280 m, gồm 6 nhịp dầm và dàn thép, đáp ứng khai thác đồng thời hai khổ đường sắt 1.000 mm và 1.435 mm với tốc độ thiết kế 80 km/h. Điều này giúp kế thừa vai trò lịch sử của cầu Đuống trong mạng lưới đường sắt quốc gia, đồng thời đáp ứng quy hoạch đường sắt tương lai.

Ký ức đô thị được lưu giữ trong không gian mới

Theo định hướng thiết kế, cầu Đuống mới gồm hai đơn nguyên độc lập: một cầu đường bộ dây văng hiện đại và một cầu đường sắt mang dáng dấp cầu thép truyền thống. Sự kết hợp này được xem là cách dung hòa giữa yêu cầu phát triển hạ tầng và bảo tồn hình ảnh biểu tượng của cây cầu lịch sử.

Cầu mới thay đổi gì so với cây cầu 120 năm tuổi?

Khác với công trình cũ dùng chung cho cả đường bộ và đường sắt, cầu Đuống mới tách biệt hoàn toàn hai loại hình giao thông.

Việc nâng tĩnh không được kỳ vọng sẽ giải quyết điểm nghẽn nhiều năm trên tuyến vận tải thủy qua sông Đuống, đồng thời tăng năng lực kết nối khu vực phía Đông Bắc Hà Nội.

Một cuộc chuyển giao giữa di sản và hạ tầng hiện đại

Việc tháo dỡ cầu Đuống không đơn thuần là xóa bỏ một công trình cũ, mà là chuyển giao giá trị sang một thế hệ hạ tầng mới. Thay vì giữ nguyên cây cầu đã hết niên hạn khai thác, Bộ Xây dựng lựa chọn bảo tồn hình ảnh kiến trúc, ký ức đường sắt và biểu tượng đô thị trong thiết kế cầu mới, đồng thời giải quyết những hạn chế về an toàn, năng lực giao thông và thông thuyền tồn tại suốt nhiều thập kỷ.