Cha mẹ lam lũ bán bún, con tưởng nhà nghèo nên muốn bỏ đại học đi xuất khẩu lao động

Việc chia sẻ với con về tình hình tài chính của gia đình từ lâu vẫn là vấn đề khiến nhiều bậc cha mẹ băn khoăn.

Không ít người lo rằng nói quá rõ ràng có thể khiến con ỷ lại nhưng nếu giấu kín hoàn toàn lại dễ khiến con hiểu sai về hoàn cảnh gia đình và đưa ra những lựa chọn chưa phù hợp.

Những trăn trở này cũng được nhiều phụ huynh chia sẻ khi tìm cách cân bằng giữa việc bảo vệ động lực phấn đấu của con và giúp con yên tâm học tập, định hướng tương lai.

NHÀ MÌNH NGHÈO LẮM SAO?

Mở đầu câu chuyện, một phụ huynh chia sẻ nỗi băn khoăn khi lựa chọn cách nuôi dạy con giữa hai thái cực giữ kín tình hình tài chính để con không ỷ lại hay nói ra phần nào để con yên tâm học hành.

“Có nên nói tài sản cho con cái biết? Vợ chồng mình kinh doanh bún (công việc vất vả, thức khuya dậy sớm) nên hai vợ chồng nhìn rất lam lũ. Đi họp phụ huynh cho con, cô giáo thường hỏi bố mẹ có cần miễn giảm học phí không dù mình không chủ động xin. Con mình 2 đứa học giỏi nhưng giản dị, mình cũng không cho con biết tài chính gia đình.

Dạo này con thường hay gợi ý bố mẹ đi làm công nhân cho lương lậu ổn định (do mình và chồng có nói chuyện sỉ chưa trả tiền). Tài sản hai vợ chồng cũng có 2 cái nhà, 1 miếng đất, vàng khoảng 12 cây.

Con cũng bảo học xong muốn đi xuất khẩu lao động cho nhà bớt nghèo, mà lực học con rất ổn, có thể đỗ đại học. Mình động viên con cứ học để bố mẹ lo tiền thì con cứ gạt đi, đòi đi xuất khẩu lao động thôi. Giờ nói ra tài sản cũng sợ con ỷ lại, mình nên làm sao đây?”.

Nội dung bài viết được chia sẻ

Dưới phần bình luận, có người đồng cảm khi nhắc lại trải nghiệm của chính mình, những đứa trẻ từng lớn lên trong suy nghĩ gia đình nghèo khó, cho đến khi bất ngờ biết được sự tích góp thầm lặng của cha mẹ.

“Y chang bố mẹ mình, bố mẹ bán hoa quả tất bật nắng mưa sớm hôm, mình cũng tưởng bố mẹ nghèo lắm. Xong lúc mình cưới bố mẹ cho miếng đất với 2 cây vàng mình sững người tưởng nhà trúng xổ số”.

Một ý kiến khác cho rằng: “Thật ra con đã biết nghĩ thì có biết nó vẫn biết có ý thức tự lập và giữ cho bố mẹ. Còn đứa đã phá, không có nó cũng phá”.

Ở góc nhìn dung hòa, có người khuyên cha mẹ nên chia sẻ với con một phần thực tế tài chính, vừa đủ để con yên tâm học tập nhưng vẫn hiểu giá trị của đồng tiền.

“Cũng nên cho con biết đôi chút về tài sản của gia đình cho con yên tâm học hành ý bạn. Như con gái mình cũng cứ sợ mẹ hết tiền, sợ mẹ không có tiền nên cho tiền nó toàn cất để dành ăn sáng chứ không xin thêm á. Nên có lúc mình cũng than để con khỏi ỷ lại, có lúc mình cũng nói mẹ cho thì con cứ tiêu miễn là không hoang phí là được”.

Trong khi đó, một số phụ huynh lại chọn cách giữ kín hoàn toàn chuyện tài sản, coi sự vất vả của cha mẹ là động lực để con phấn đấu vươn lên.

“Không công khai tài sản và bắt học đến cùng. Quan niệm cá nhân em, phải lấy sự khó khăn của cha mẹ để làm động lực phấn đấu”.

Bên cạnh câu chuyện gia đình, chủ đề học đại học hay đi xuất khẩu lao động cũng được đưa ra bàn luận với lời khuyên khuyến khích các bạn trẻ tiếp tục con đường học vấn.

“Không nên nói nhưng vẫn khuyên các bạn nhỏ đi học đại học chị ơi. Còn xuất khẩu lao động thì kiếm tiền nhanh thật nhưng nền tảng kiến thức cơ bản nhìn chung chỉ là thợ lành nghề. Trừ khi các con qua đó học đại học rồi vừa học vừa làm thì ổn”.

Một quan điểm khác nhấn mạnh rằng điều quan trọng không phải là nói mình giàu hay nghèo mà là giúp con hình thành thói quen sống chừng mực và biết cân nhắc chi tiêu.

“Đừng nói con mình là nhà mình giàu, chỉ nói đủ sống thôi. Mình chỉ muốn đưa ra lời khuyên là luôn nói với con là nhà mình đủ sống nhưng vẫn cần chi tiêu hợp lý, đừng kể khổ với nó nhiều quá nó bị tâm lý keo kiệt với chính mình luôn đó, cũng đừng bảo nhà mình của này nọ quá. Neo theo tính cách con mình, nhìn là biết đứa nào hiểu chuyện biết nghĩ, đứa nào phung phí phá của. Giờ quen cái nếp sống vừa đủ thì sau này biết nhà có dư cũng đỡ phá”.

Có người gợi ý, cha mẹ chỉ cần trấn an rằng gia đình tuy không dư dả nhưng vẫn đủ khả năng lo cho con ăn học đến nơi đến chốn.

“Chị cứ bảo con yên tâm, nhà mình không giàu có gì nhưng vẫn đủ sức lo con ăn học nên người nên nghề. Hơn nữa, bố mẹ cố gắng vậy là để cho con được học hành hơn bố mẹ mà con không học thì tiền cũng để làm gì”.

Ngoài ra, có ý kiến cho rằng việc “giả nghèo” quá mức đôi khi lại khiến con cái mang gánh nặng tâm lý không cần thiết về hoàn cảnh gia đình.

“Mình nghĩ đừng nên giả nghèo khổ quá làm con cái lo lắng không có tiền cho con ăn học hoặc không dám với tới người yêu tầm cao hơn. Nếu con biết tu trí thương bố mẹ thì nên nói ra có đủ tiền cho con ăn học, đừng để con phải suy nghĩ nhiều về gia cảnh khó khăn cũng thấy tội nó!”.

NÓI CHUYỆN TIỀN BẠC VỚI CON THẾ NÀO ĐỂ KHÔNG NUÔI DƯỠNG TÂM LÝ Ỷ LẠI?

Các chuyên gia giáo dục tài chính cho rằng việc trò chuyện với con về tiền bạc là điều cần thiết trong quá trình trưởng thành của trẻ. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ từ khoảng 6 – 7 tuổi đã bắt đầu hình thành những nhận thức cơ bản về giá trị của tiền và thói quen chi tiêu.

Vì vậy, thay vì né tránh chủ đề này, cha mẹ có thể chủ động trao đổi với con theo cách phù hợp với độ tuổi để trẻ hiểu rằng tiền bạc gắn liền với lao động và trách nhiệm.

Trẻ từ khoảng 6 – 7 tuổi đã bắt đầu hình thành những nhận thức cơ bản về giá trị của tiền và thói quen chi tiêu (Ảnh minh họa)

Một trong những nguyên tắc quan trọng là giúp trẻ hiểu tiền đến từ công việc và sự nỗ lực. Khi được giải thích rằng thu nhập của gia đình được tạo ra từ quá trình làm việc vất vả, trẻ sẽ dễ hình thành sự trân trọng đối với đồng tiền và công sức của cha mẹ.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc chia sẻ nên được thực hiện theo hướng tích cực, tránh kể quá nhiều khó khăn khiến trẻ cảm thấy áp lực hoặc lo lắng về gánh nặng tài chính của gia đình.

Bên cạnh đó, cách nói về tiền cũng cần hướng đến việc giúp trẻ hình dung tiền là công cụ để đạt được mục tiêu trong cuộc sống. Nhiều chuyên gia tài chính khuyến khích cha mẹ trao đổi với con về những kế hoạch nhỏ như tiết kiệm để mua một món đồ yêu thích hoặc dành dụm cho một mục tiêu dài hạn.

Thông qua những cuộc trò chuyện như vậy, trẻ có thể học được cách cân nhắc giữa nhu cầu và mong muốn, đồng thời hiểu rằng việc quản lý tiền bạc cũng là một kỹ năng cần được rèn luyện.

Việc cho trẻ thực hành quản lý một khoản tiền nhỏ, chẳng hạn như tiền tiêu vặt phù hợp với độ tuổi, cũng được xem là phương pháp hiệu quả để hình thành thói quen tài chính lành mạnh.

Khi có cơ hội tự quyết định cách chi tiêu, trẻ sẽ dần học được cách lập kế hoạch, tiết kiệm và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Những trải nghiệm thực tế này giúp trẻ hiểu rõ hơn về giá trị của đồng tiền thay vì chỉ tiếp nhận những lời khuyên mang tính lý thuyết.

Ngoài ra, hành vi của cha mẹ trong đời sống hàng ngày cũng có ảnh hưởng lớn đến nhận thức của trẻ về tiền bạc. Các nhà tâm lý học cho rằng trẻ em thường học thông qua việc quan sát người lớn.

Vì vậy, khi cha mẹ thể hiện thói quen chi tiêu hợp lý, biết cân đối giữa nhu cầu và khả năng tài chính, trẻ cũng có xu hướng hình thành những thói quen tương tự. Điều quan trọng không phải là công khai toàn bộ tài sản của gia đình mà là giúp trẻ hiểu giá trị của lao động, biết trân trọng tiền bạc và hình thành tư duy tài chính lành mạnh ngay từ sớm.

Đối với những đứa trẻ bước vào tuổi vị thành niên hoặc chuẩn bị bước sang giai đoạn trưởng thành, việc trao đổi về tiền bạc cần được thực hiện theo hướng minh bạch và mang tính đối thoại.

Ở lứa tuổi này, thanh thiếu niên bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến các quyết định liên quan đến học tập, nghề nghiệp và tài chính. Vì vậy, những cuộc trò chuyện cởi mở trong gia đình có thể giúp các em hiểu rõ hơn về giá trị của tiền bạc cũng như trách nhiệm cá nhân trong tương lai.

Một nghiên cứu về giáo dục tài chính gia đình đăng trên Journal of Family and Economic Issues cho thấy các cuộc trò chuyện thường xuyên giữa cha mẹ và con cái đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhận thức tài chính và hành vi quản lý tiền của thanh thiếu niên.

Cách trò chuyện cũng có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả của việc giáo dục tài chính. Các chuyên gia tâm lý khuyến nghị cha mẹ nên giữ thái độ bình tĩnh, tránh áp đặt hoặc biến cuộc nói chuyện thành một buổi giảng giải.

Những cuộc trao đổi nhẹ nhàng, diễn ra trong các hoạt động thường ngày như đi bộ hoặc cùng làm việc nhà, thường giúp thanh thiếu niên dễ chia sẻ và tiếp nhận thông tin hơn.

Theo các chuyên gia, mục tiêu của những cuộc trò chuyện này không phải là cho con biết gia đình có bao nhiêu tiền, mà là giúp con hiểu cách tiền bạc vận hành trong cuộc sống, giá trị của việc học tập và tầm quan trọng của việc tự lập. Khi được định hướng đúng cách, thanh thiếu niên có thể vừa yên tâm về sự hỗ trợ của gia đình, vừa phát triển ý thức trách nhiệm đối với tương lai của mình.

Hạ Vy