Chấp hành pháp luật là điều kiện bắt buộc khi xét Giải thưởng Chất lượng quốc gia

Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định phát biểu tại phiên họp. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Ngày 19/8, tại phiên họp lần thứ hai của Hội đồng Quốc gia Giải thưởng Chất lượng quốc gia năm 2025, hội đồng thống nhất đề xuất 25 tổ chức, doanh nghiệp đủ điều kiện trình Bộ Khoa học và Công nghệ xem xét, đề nghị Thủ tướng Chính phủ trao tặng giải thưởng.

Trong số này, 17 tổ chức, doanh nghiệp được đề xuất tặng Giải Vàng Chất lượng quốc gia; 8 tổ chức, doanh nghiệp được đề xuất tặng Giải thưởng Chất lượng quốc gia.

Đáng chú ý, hội đồng quyết định không tiếp tục đề xuất 10 doanh nghiệp do phát hiện vi phạm hoặc chưa xử lý dứt điểm các vấn đề liên quan thuế, môi trường, phòng cháy, chữa cháy và an toàn lao động.

Không chỉ đánh giá năng lực quản trị

Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định, Chủ tịch Hội đồng Quốc gia Giải thưởng Chất lượng quốc gia năm 2025 cho biết, đây là giải thưởng cấp quốc gia do Thủ tướng Chính phủ xét tặng hằng năm. Giải thưởng nhằm tôn vinh các tổ chức, doanh nghiệp có thành tích nổi bật trong nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, kết quả xét thưởng năm 2025 cho thấy năng lực quản trị, doanh thu, đổi mới công nghệ hay chuyển đổi số chưa phải là những điều kiện duy nhất. Tổ chức, doanh nghiệp được đề xuất còn phải chấp hành đầy đủ các quy định của pháp luật.

Trong kỳ xét thưởng năm 2025, Hội đồng Quốc gia tiếp nhận 42 hồ sơ của các tổ chức, doanh nghiệp từ 12 hội đồng sơ tuyển thuộc các bộ, ngành và địa phương.

Tại phiên họp lần thứ nhất ngày 27/3/2026, hội đồng xem xét, lựa chọn 35 tổ chức, doanh nghiệp; đồng thời tổ chức thẩm định tại chỗ đối với 13 đơn vị.

Để có thêm căn cứ đánh giá, cơ quan thường trực lấy ý kiến của Bộ Công an, Thanh tra Chính phủ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố về việc chấp hành pháp luật của các tổ chức, doanh nghiệp trong danh sách xem xét.

Trên cơ sở báo cáo giải trình và ý kiến của cơ quan chức năng, 10 trong số 35 doanh nghiệp không được tiếp tục đề xuất. Việc sàng lọc này nhằm bảo đảm tổ chức, doanh nghiệp được tôn vinh không chỉ có kết quả hoạt động tốt mà còn thực hiện đầy đủ trách nhiệm về thuế, môi trường, phòng cháy, chữa cháy và an toàn lao động.

Cần sàng lọc kỹ từ cấp sơ tuyển

Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, công tác rà soát, đối chiếu những yêu cầu về chấp hành pháp luật cần được thực hiện chặt chẽ ngay tại hội đồng sơ tuyển của bộ, ngành và địa phương.

Nếu hồ sơ chưa được kiểm tra đầy đủ từ cơ sở, các khâu đánh giá, thẩm định ở cấp quốc gia sẽ phải dành thêm nguồn lực để xác minh, giải trình và xử lý những vấn đề phát sinh.

Thứ trưởng đề nghị Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng quốc gia sớm tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn kỹ tiêu chí cho hội đồng sơ tuyển, qua đó thống nhất cách hiểu và cách đánh giá trong toàn hệ thống.

Danh sách 25 tổ chức, doanh nghiệp được hội đồng thống nhất đề xuất gồm 9 doanh nghiệp sản xuất lớn, 5 doanh nghiệp sản xuất nhỏ, 10 doanh nghiệp dịch vụ lớn và một doanh nghiệp dịch vụ nhỏ.

Các đơn vị được xem xét trên cơ sở năng lực cạnh tranh, kết quả hoạt động, việc đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và áp dụng các hệ thống quản trị chất lượng.

Từ năm 2026, Giải thưởng Chất lượng quốc gia được định hướng tiếp cận theo tinh thần mới, lấy kết quả đầu ra làm căn cứ; đồng thời thu hút thêm các doanh nghiệp có vai trò dẫn dắt tham gia.

30 năm thúc đẩy năng suất, chất lượng

Giải thưởng Chất lượng quốc gia được hình thành trên cơ sở Giải thưởng Chất lượng Việt Nam, triển khai từ năm 1996 đến năm 2008. Từ năm 2009, giải thưởng mang tên Giải thưởng Chất lượng quốc gia theo quy định của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Qua 30 năm, đã có 2.253 lượt doanh nghiệp tham dự, trong đó 332 lượt doanh nghiệp đạt Giải Vàng và 1.831 lượt doanh nghiệp đạt giải Bạc, nay là Giải thưởng Chất lượng quốc gia.

Ngoài ra, 139 lượt doanh nghiệp được nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và 57 lượt doanh nghiệp đạt Giải thưởng Chất lượng châu Á-Thái Bình Dương.

Sau khi hồ sơ được hoàn thiện và Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định, Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến tổ chức họp báo công bố kết quả và lễ trao Giải thưởng Chất lượng quốc gia cho hai năm 2024 và 2025.

Việc loại những doanh nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu chấp hành pháp luật khẳng định một nguyên tắc trong xét thưởng: chất lượng không chỉ được thể hiện bằng hiệu quả sản xuất, kinh doanh, mà còn bằng trách nhiệm của doanh nghiệp với Nhà nước, người lao động và xã hội.