Lãi suất tăng gây sức ép lên ngân sách Pháp

Người tiêu dùng mua sắm tại siêu thị ở Paris, Pháp. Ảnh: THX/TTXVN

Số liệu của Viện Thống kê và Nghiên cứu Kinh tế quốc gia Pháp (INSEE) cho thấy đến cuối quý I/2026, nợ công của Pháp đã lên tới 3.536,1 tỷ euro (4.135 tỷ USD), tương đương 117,5% GDP. Tuy nhiên, việc lãi suất tăng không có nghĩa toàn bộ khoản nợ này ngay lập tức phải chịu mức lãi suất mới. Trên thực tế, Chính phủ chỉ phải vay theo mặt bằng lãi suất hiện hành đối với các khoản trái phiếu mới phát hành và các khoản nợ đến hạn cần vay lại.

Ngưỡng lãi suất 4% được xem là một dấu mốc đáng chú ý đối với tài chính công của Pháp. Khi xây dựng dự toán ngân sách năm 2026, Chính phủ Pháp dựa trên giả định lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm ở mức 3,8% vào cuối năm. Việc lãi suất hiện đã vượt giả định này đồng nghĩa quá trình xây dựng ngân sách năm 2027 sẽ phải tính đến chi phí vay cao hơn nếu mặt bằng lãi suất tiếp tục duy trì ở mức hiện nay.

Trong năm 2026, nhu cầu huy động vốn của Chính phủ Pháp dự kiến khoảng 305,7 tỷ euro (358 tỷ USD). Trong số này, 124,4 tỷ euro được dùng để bù đắp thâm hụt ngân sách, còn 175,8 tỷ euro dành cho việc thanh toán các khoản trái phiếu trung và dài hạn đến hạn. Để đáp ứng nhu cầu trên, Cơ quan Quản lý nợ công (Agence France Trésor) dự kiến phát hành khoảng 310 tỷ euro trái phiếu trung và dài hạn.

Tác động của lãi suất tăng sẽ không xuất hiện ngay lập tức mà diễn ra theo từng bước, khi các khoản nợ cũ lần lượt được thay thế bằng các khoản vay mới với chi phí cao hơn. Theo ước tính của Cơ quan Quản lý nợ công được Ủy ban Tài chính Thượng viện dẫn lại, nếu lãi suất tăng thêm 1 điểm phần trăm, chi phí trả lãi của Chính phủ sẽ tăng khoảng 3,2 tỷ euro sau một năm, 23,5 tỷ euro sau năm năm và 33,5 tỷ euro sau chín năm.

Chi phí trả lãi nợ cũng đang chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong ngân sách nhà nước. Ngân sách năm 2026 dành khoảng 58 tỷ euro để thanh toán lãi các khoản trái phiếu của Chính phủ, tăng 4,5 tỷ euro so với dự toán năm 2025. Theo kịch bản của Bộ Kinh tế và Tài chính Pháp, khoản chi này có thể tăng lên 68,7 tỷ euro vào năm 2027 và 76,7 tỷ euro vào năm 2028 nếu mặt bằng lãi suất không giảm.

Điều này đồng nghĩa một phần ngày càng lớn nguồn thu ngân sách sẽ phải ưu tiên cho việc trả lãi nợ, trước khi được phân bổ cho các lĩnh vực như giáo dục, y tế, giao thông hay đầu tư phát triển. Dư địa tài khóa của Chính phủ vì thế sẽ tiếp tục bị thu hẹp.

Bên cạnh đó, Pháp cũng phụ thuộc đáng kể vào các nhà đầu tư quốc tế trên thị trường trái phiếu. Theo Ngân hàng Trung ương Pháp, đến cuối năm 2025, nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ 54,6% lượng trái phiếu dài hạn do khu vực công phát hành, tăng so với mức 52,8% của một năm trước. Điều này giúp Chính phủ huy động được nguồn vốn lớn, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi phải duy trì niềm tin của các nhà đầu tư thông qua việc kiểm soát nợ công và thâm hụt ngân sách.

Trong khi đó, căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục đẩy giá dầu lên cao, làm gia tăng lo ngại về lạm phát và góp phần duy trì mặt bằng lãi suất ở mức cao. Trong bối cảnh Ngân hàng Trung ương Pháp dự báo tăng trưởng kinh tế sẽ tiếp tục chậm lại và nợ công có thể tăng lên khoảng 122% GDP vào năm 2028, việc vừa giảm thâm hụt ngân sách vừa duy trì các chính sách hỗ trợ tăng trưởng được đánh giá sẽ trở nên khó khăn hơn.

Lợi suất trái phiếu Chính phủ được xem là lãi suất tham chiếu của nền kinh tế. Khi chi phí vay của Chính phủ tăng, lãi suất vay đối với doanh nghiệp, chính quyền địa phương và người dân cũng có xu hướng tăng theo, qua đó có thể ảnh hưởng đến đầu tư, thị trường bất động sản và nhiều hoạt động kinh tế khác. Việc lợi suất trái phiếu Chính phủ Pháp vượt ngưỡng 4% cũng cho thấy giai đoạn lãi suất thấp kéo dài nhiều năm đã khép lại, trong khi việc cân đối ngân sách của Chính phủ sẽ chịu áp lực lớn hơn trong thời gian tới.