Châu Á đang xem xét mua lại dầu Iran

Tàu chở dầu treo cờ Trung Quốc neo tại bến dầu ở cảng Tsing Yi, phía sau là cầu Tsing Ma, Hong Kong (Trung Quốc), ngày 19/3. Ảnh: Reuters.

Theo Reuters, các nhà máy lọc dầu tại châu Á đang xem xét nối lại hoạt động mua dầu từ Iran sau khi Mỹ tạm thời nới lỏng một số lệnh trừng phạt nhằm giảm bớt tình trạng thiếu hụt năng lượng do xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran gây ra.

Theo các thương nhân, một số nhà máy lọc dầu tại Ấn Độ đã lên kế hoạch mua dầu thô từ Iran trở lại và đang chờ chỉ đạo chính thức từ chính phủ cũng như hướng dẫn cụ thể từ Washington về các điều khoản thanh toán.

Ba nguồn tin trong ngành lọc dầu Ấn Độ cho biết các doanh nghiệp đã chuẩn bị sẵn sàng nhập khẩu dầu Iran. Tuy nhiên, họ vẫn cần làm rõ các quy định liên quan đến thanh toán và tuân thủ trừng phạt trước khi tiến hành giao dịch.

Ấn Độ hiện có lượng dự trữ dầu thô thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia nhập khẩu lớn khác tại châu Á. Trong bối cảnh nguồn cung năng lượng toàn cầu bị gián đoạn, các nhà máy lọc dầu nước này gần đây đã nhanh chóng đặt mua thêm dầu từ Nga sau khi Mỹ tạm thời nới lỏng một số hạn chế liên quan.

Không chỉ Ấn Độ, một số nhà máy lọc dầu khác tại châu Á cũng đang đánh giá khả năng mua dầu Iran nếu các quy định cho phép.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump ngày 21/3 đã ban hành cơ chế miễn trừ trừng phạt trong vòng 30 ngày đối với việc mua dầu Iran đã được bốc lên tàu trước đó. Theo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, động thái này nhằm giảm áp lực nguồn cung năng lượng trên thị trường quốc tế.

Theo quy định do Bộ Tài chính Mỹ ban hành, miễn trừ áp dụng đối với các lô dầu được bốc lên tàu trước hoặc trong ngày 20/3, và phải được dỡ hàng trước ngày 19/4. Các lô dầu này có thể được vận chuyển bởi bất kỳ tàu chở dầu nào, kể cả những tàu đang nằm trong danh sách trừng phạt.

Đây là lần thứ 3 Mỹ tạm thời nới lỏng các biện pháp trừng phạt dầu mỏ kể từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát.

Theo dữ liệu từ công ty theo dõi thị trường năng lượng Kpler, hiện có khoảng 170 triệu thùng dầu thô của Iran đang ở trên biển, nằm trên các tàu chở dầu rải rác từ Vịnh Trung Đông đến vùng biển gần Trung Quốc.

Ông Emmanuel Belostrino, quản lý cấp cao phụ trách dữ liệu thị trường dầu thô tại Kpler, cho biết lượng dầu này có thể nhanh chóng được đưa ra thị trường nếu các giao dịch được cho phép.

Trong khi đó, công ty tư vấn năng lượng Energy Aspects ước tính lượng dầu Iran đang trữ trên biển vào khoảng 130-140 triệu thùng, tương đương chưa đến hai tuần sản xuất dầu bị gián đoạn tại Trung Đông hiện nay.

Châu Á hiện phụ thuộc khoảng 60% nguồn cung dầu thô từ Trung Đông. Việc tuyến vận tải qua eo biển Hormuz gần như bị gián đoạn trong tháng này đã buộc nhiều nhà máy lọc dầu trong khu vực phải giảm công suất và cắt giảm xuất khẩu nhiên liệu.

Washington từng tái áp đặt các lệnh trừng phạt đối với Tehran vào năm 2018 liên quan đến chương trình hạt nhân của nước này dưới thời ông Donald Trump. Kể từ đó, phần lớn các nước đã hạn chế mua dầu Iran.

Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn duy trì nhập khẩu thông qua các nhà máy lọc dầu độc lập. Theo dữ liệu của Kpler, các doanh nghiệp này đã mua trung bình khoảng 1,38 triệu thùng dầu Iran mỗi ngày trong năm ngoái, chủ yếu nhờ mức chiết khấu sâu so với giá thị trường.

Dù vậy, việc nối lại giao dịch với dầu Iran vẫn đối mặt nhiều rủi ro. Các thương nhân cho biết vẫn tồn tại nhiều bất định liên quan đến phương thức thanh toán, hệ thống ngân hàng cũng như vấn đề tuân thủ trừng phạt.

Ngoài ra, một phần lớn dầu Iran hiện được vận chuyển trên các tàu thuộc “đội tàu bóng tối” - những tàu chở dầu cũ thường được sử dụng để tránh các lệnh trừng phạt quốc tế.

Trước khi các lệnh trừng phạt được tái áp đặt năm 2018, ngoài Trung Quốc, các khách hàng lớn của dầu thô Iran còn bao gồm Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Italy, Hy Lạp, Đài Loan (Trung Quốc) và Thổ Nhĩ Kỳ.

Diệu Thanh