Châu Á tìm cách ứng phó với giá năng lượng leo thang nếu xung đột Trung Đông kéo dài

Ảnh minh họa - Ảnh: Bloomberg.

Các quốc gia châu Á đang tính đến mọi kịch bản có thể xảy ra, bao gồm sự gián đoạn nghiêm trọng và kéo dài về nguồn cung năng lượng nếu chiến sự giữa Mỹ và Iran không sớm chấm dứt. Sự chuẩn bị này diễn ra ngay cả khi Mỹ đang lên kế hoạch xuống thang trong cuộc xung đột với Iran - hãng tin Bloomberg đưa tin.

Vào ngày 25/3, Hàn Quốc thành lập một lực lượng đặc nhiệm kinh tế khẩn cấp để chuẩn bị đối phó với các kịch bản bất lợi. Philippines đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, viện dẫn "nguy cơ nguồn cung năng lượng suy giảm nghiêm trọng". Nhật Bản đang xem xét lại toàn bộ chuỗi cung ứng các sản phẩm liên quan đến dầu mỏ khi rủi ro thiếu hụt và các tác động lan tỏa trên toàn nền kinh tế ngày càng rõ ràng. Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cảnh báo rằng cuộc chiến Mỹ - Iran có thể gây ra những thách thức chưa từng có cho quốc gia Nam Á này.

Chỉ trong vòng chưa đầy một tháng kể từ khi xung đột Trung Đông bắt đầu, nhiều quốc gia đã chuyển sang trạng thái khẩn cấp, cho thấy tầm quan trọng của eo biển Hormuz đối với dòng chảy năng lượng toàn cầu. Khoảng 1/4 lượng dầu mỏ được vận chuyển đường biển của thế giới và khối lượng lớn các hàng hóa khác đi qua eo biển dài 100 dặm này, phần lớn trong số đó hướng đến thị trường châu Á. Sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào hôm 28/2, Iran đã gần như đóng cửa hoàn toàn eo biển này, chỉ cho phép một số ít tàu bè đi qua an toàn.

Tuần này, giá dầu thế giới giằng co quanh ngưỡng 100 USD/thùng sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ và Iran đang đàm phán. Tuy nhiên, dấu hiệu xuống thang căng thẳng không làm giảm bớt mối lo ngại tại nhiều quốc gia châu Á, khu vực có sự phụ thuộc lớn vào nguồn dầu thô nhập khẩu từ Trung Đông - Bloomberg cho hay.

“Hiện tại, việc đóng cửa eo biển Hormuz, theo một nghĩa nào đó, là một cuộc khủng hoảng của châu Á”, Ngoại trưởng Vivian Balakrishan của Singapore nhận định. Ông cho rằng khả năng dễ bị tổn thương của châu Á với bất kỳ sự gián đoạn nguồn cung năng lượng nào từ Trung Đông là điều đã được biết đến, nhưng chưa bao giờ được thử nghiệm tới mức độ như hiện nay.

Ở nhiều nước châu Á, các biện pháp tiết kiệm năng lượng đang được đẩy mạnh, như giảm số ngày làm việc mỗi tuần tại công sở, tắt bớt đèn đường, khuyến khích người dân sử dụng phương tiện giao thông công cộng…

Tại Pakistan, người hâm mộ môn cricket được khuyến nghị ở nhà và xem các trận đấu qua truyền hình để tiết kiệm nhiên liệu từ việc đi lại. Nước này cũng đang tính đến phương án áp hạn ngạch nhiên liệu cho xe cộ - theo tiết lộ của nguồn thạo tin.

Tại một số khu vực của Bangladesh, việc đổ xăng đã gây mất nhiều thời gian hơn. Chính quyền đã ngừng hoạt động sản xuất tại phần lớn các nhà máy phân bón và đang khẩn trương tìm kiếm khoản vay 2 tỷ USD từ các tổ chức đa phương để đảm bảo đủ năng lượng đáp ứng nhu cầu mùa hè tăng cao.

“Châu Á đang đứng trước rủi ro lớn từ cuộc xung đột kéo dài và cú sốc giá năng lượng toàn cầu. Mối lo ngại đang tăng lên về các tác động kinh tế bậc hai và bậc ba của tình trạng gián đoạn nguồn cung xăng dầu, bao gồm việc hủy chuyến bay, tàu đánh cá nằm im và tác động đến du lịch”, ông Peter Mumford, trưởng khu vực Đông Nam Á của công ty tư vấn rủi ro Eurasia Group, nhận xét.

Với nguồn cung năng lượng và nguyên vật liệu thô từ Trung Đông gián đoạn, nhiều nước châu Á đã đưa ra các biện pháp để bảo vệ nguồn cung sẵn có trong nước. Trung Quốc đã hạn chế xuất khẩu phân bón, trong khi Indonesia cho biết sẽ áp dụng thuế xuất khẩu đối với than và niken.

Một số quốc gia khác đang chuyển sang các nhà cung cấp mà trước đó họ không mua hàng.

Chẳng hạn, các nhà máy lọc dầu Ấn Độ đã mua khoảng 60 triệu thùng dầu của Nga để giao vào tháng tới, sau khi cắt giảm mạnh việc mua dầu Nga hồi đầu năm nay dưới áp lực của Mỹ. Tuy nhiên, trong đợt mua này, Ấn Độ phải chấp nhận mua dầu Nga với giá cao hơn từ 5-15 USD/thùng so với dầu Brent. Trước đây, từ sau khi chiến tranh Nga - Ukraine nổ ra và Nga bị phương Tây áp các biện pháp trừng phạt, Ấn Độ đã mua dầu Nga với giá chiết khấu.

Indonesia - quốc gia vốn đã lên kế hoạch ngân sách ở mức giá dầu 70 USD mỗi thùng cho năm nay - cho biết sẽ tìm cách tiết kiệm 7 tỷ USD để bù đắp hóa đơn trợ cấp nhiên liệu đang tăng nhanh. Thái Lan đã bỏ trần giá dầu diesel vào ngày 25/3 sau khi tiêu tốn 32 triệu USD mỗi ngày để giữ giá không tăng. Thủ tướng Ấn Độ Modi cho biết đất nước cần chuẩn bị cho tình hình hiện tại giống như đã làm trong đại dịch coronavirus cách đây 5 năm.

Theo nhận định của Barclays, cuộc khủng hoảng Covid có thể cung cấp một khuôn mẫu trong trường hợp thiếu hụt nguồn cung xăng dầu nghiêm trọng. “Tạm dừng thanh toán nợ, nới lỏng các quy tắc tài khóa, và in tiền là những biện pháp có thể áp dụng cho một tình huống như vậy”, một báo cáo của Barclays ngày 25/3 viết, nhưng nhấn mạnh rằng tình trạng thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng không phải là kịch bản chính của ngân hàng này.

An Huy