Chỉ một quả ngư lôi, Mỹ làm điều chưa từng có trong 80 năm

Việc một tàu ngầm Hải quân Mỹ đánh chìm tàu chiến của Iran ngoài khơi Sri Lanka trong tuần này là điều mà lực lượng tàu ngầm Mỹ chưa từng làm trong hơn 80 năm.

Đây cũng là dấu hiệu cho thấy cuộc chiến giữa Washington và Tehran đang mở rộng cả về quy mô và phạm vi theo cách chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ qua, theo CNN.

Hành động táo bạo

Mới đây, Lầu Năm Góc đã công bố đoạn video quay từ kính tiềm vọng của tàu ngầm, cho thấy con tàu bị một vụ nổ lớn ở phần đuôi, cùng với những bức ảnh ghi lại cảnh con tàu chìm dần xuống biển.

Về vấn đề này, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận đó là tàu hộ vệ IRIS Dena, đồng thời cung cấp thông tin con tàu bị đánh chìm cách bờ biển Iran khoảng 2.000 dặm.

Sri Lanka cho biết họ đã nhận được tín hiệu cầu cứu từ chiếc tàu hộ vệ nặng 1.500 tấn này và đã điều tàu cùng máy bay tới hiện trường để cứu hộ. Lực lượng nước này đã cứu 32 người và tìm thấy 87 thi thể, trong khi những thủy thủ còn lại vẫn mất tích. Theo Araghchi, trên tàu có 130 thủy thủ.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth mô tả vụ đánh chìm là một "cái chết thầm lặng". Trong khi đó, Araghchi lại gọi đây là "một hành động tàn bạo".

Mỹ công bố video phóng ngư lôi đánh chìm tàu chiến Iran Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth công bố video tàu ngầm Mỹ phóng ngư lôi đánh chìm chiến hạm IRIS Dena của Iran, tuyên bố chiến dịch “không cân sức” và sẽ gia tăng áp lực quân sự lên Iran trong những ngày tới.

Trang web của chính phủ Ấn Độ thông tin tàu hộ vệ Iran đang trên đường trở về nước sau khi tham gia cuộc tập trận hải quân đa phương MILAN 2026 của Ấn Độ, với sự tham gia của tàu chiến từ 18 quốc gia và máy bay từ 3 quốc gia khác, trong đó có Mỹ.

Ngoài ra, thông cáo của Hải quân Mỹ cũng cho biết máy bay tuần tra và trinh sát biển P-8A Poseidon đã tham gia tập trận và tiến hành các cuộc diễn tập chống tàu ngầm với các lực lượng khác.

Tuy nhiên, MILAN 2026 phần lớn mang tính nghi lễ, với các video trên mạng xã hội cho thấy thủy thủ đoàn của tàu Dena diễu hành trong một cuộc duyệt binh tại cảng Visakhapatnam vào 2 tuần trước.

Dù sự hiện diện của tàu tuần duyên Dena tại cuộc tập trận có thể "mang tính hòa bình", đây vẫn là một trong những tàu chiến mới và mạnh nhất của hải quân Iran, có khả năng mang tên lửa phòng không, tên lửa chống hạm và ngư lôi.

Nhà phân tích Carl Schuster, cựu Giám đốc Trung tâm Tình báo Liên hợp của Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương Mỹ và là cựu đại tá Hải quân Mỹ, cho rằng trong bối cảnh xung đột hiện tại, con tàu này có thể được coi là một mối đe dọa.

Liên quan đến vấn đề này, Alessio Patalano, Giáo sư về chiến tranh và chiến lược tại Đại học King’s College London, cho rằng cơ sở pháp lý để Mỹ đánh chìm con tàu có thể nằm trong một văn bản do Tổng thống Donald Trump ký ngày 2/3, trong đó Mỹ tuyên bố hành động chống Iran nhằm đảm bảo dòng chảy hàng hóa và giao thông qua eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng chưa rõ con tàu Iran khi đó có đang trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu hoặc tàu ngầm Mỹ có đưa ra cảnh báo trước khi tấn công hay không. Ngay cả khi không có 2 yếu tố này, việc tấn công một tàu chiến vũ trang của đối phương vẫn có thể nằm trong kế hoạch.

Gợi nhớ vụ đánh chìm tàu tuần dương Belgrano

Một số nhà quan sát đã so sánh vụ đánh chìm tàu Dena với việc Anh đánh chìm tàu tuần dương Argentina ARA General Belgrano trong Chiến tranh Falklands năm 1982.

Đó là lần cuối cùng một tàu ngầm được xác nhận đã đánh chìm con tàu nổi khác, khi tàu ngầm tấn công HMS Conqueror của Hải quân Hoàng gia Anh phóng 2 quả ngư lôi đánh chìm Belgrano, khiến 323 thủy thủ Argentina thiệt mạng.

Vụ tấn công trên đã gây tranh cãi vì xảy ra bên ngoài vùng cấm 200 hải lý mà Anh đã thiết lập quanh quần đảo Falklands và con tàu Argentina được cho là đang di chuyển rời khỏi khu vực khi bị tấn công.

Thời điểm đó, Hải quân Anh khẳng định con tàu vẫn đe dọa lực lượng đặc nhiệm của họ tại Nam Đại Tây Dương, do đó việc con tàu đang rời đi cũng là vấn đề còn tranh cãi.

Vùng cấm mà Anh thiết lập năm 1982 cũng cho thấy cuộc chiến Falklands có phạm vi hạn chế hơn nhiều so với cuộc xung đột hiện nay ở Trung Đông, vốn đã trải rộng hàng nghìn dặm và liên quan tới hơn một chục quốc gia.

Phạm vi chiến sự đang mở rộng

Kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28/2, các đòn trả đũa của Iran và các lực lượng ủy nhiệm đã lan rộng từ Cyprus ở Địa Trung Hải đến các căn cứ Mỹ, cơ sở ngoại giao và hạ tầng dân sự tại các quốc gia thân Mỹ quanh Vịnh Ba Tư.

Với vụ tàu Dena, chiến trường hiện đã mở rộng tới tận rìa phía đông của Ấn Độ Dương. Ngoại trưởng Iran Araghchi cảnh báo Iran sẽ trả thù cho việc mất tàu chiến chủ lực, đồng thời ám chỉ phạm vi địa lý của cuộc xung đột có thể còn lan rộng hơn nữa.

Tàu hộ vệ Iran IRIS Dena được chụp khi neo đậu tại cảng Rio de Janeiro, Brazil, ngày 28/2/2023. Ảnh: Reuters.

Thậm chí, ông viết trên mạng xã hội X: "Hãy nhớ lời tôi: Mỹ sẽ phải cay đắng hối hận vì tiền lệ mà họ đã tạo ra".

Các quan chức Mỹ không tiết lộ tàu ngầm nào trong số 53 tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân của Hải quân Mỹ đã thực hiện vụ đánh chìm, bởi việc di chuyển của tàu ngầm thường là bí mật quân sự tuyệt đối.

Lần gần nhất một tàu ngầm Hải quân Mỹ đánh chìm tàu chiến đối phương là vào ngày 14/8/1945, ngay trước khi Nhật Bản đầu hàng trong Thế chiến II, khi tàu ngầm USS Torsk phóng ngư lôi đánh chìm một tàu hộ vệ của Hải quân Nhật. Kể từ thời điểm đó, việc tàu ngầm đánh chìm tàu chiến trong chiến đấu trở nên cực kỳ hiếm hoi.

Trước vụ Belgrano, một tàu ngầm Pakistan năm 1971 từng đánh chìm tàu hộ vệ của Ấn Độ trong cuộc chiến giữa hai quốc gia Nam Á. Mặt khác, vụ đánh chìm tàu hộ vệ Iran cũng gợi nhớ trận chiến giữa Mỹ và Iran năm 1988 trong Chiến dịch Praying Mantis.

Cuộc đối đầu khi đó diễn ra ở Vịnh Ba Tư trong chiến tranh Iran-Iraq, sau khi một tàu hộ vệ Mỹ trúng thủy lôi Iran khi đang bảo vệ tàu chở dầu Kuwait. Trong trận chiến, tàu hộ vệ USS Simpson đã đánh chìm một tàu pháo Iran bằng tên lửa chống hạm sau khi tàu Iran bắn tên lửa vào Simpson và hai tàu khác.

Đó là trận hải chiến đầu tiên của tàu mặt nước Mỹ kể từ Thế chiến II, và cũng là cuộc đấu tên lửa giữa tàu chiến đầu tiên trong lịch sử Hải quân Mỹ.

Tuy nhiên, cuộc đối đầu Mỹ-Iran năm 1988 chỉ kéo dài một ngày, trong khi cuộc xung đột hiện nay đã kéo dài gần một tuần.

Hiện, các quan chức Mỹ chưa thể đưa ra thời điểm kết thúc rõ ràng, còn Iran tuyên bố sẽ tiếp tục chiến đấu. Trong khi đó, tên lửa, máy bay không người lái và giờ đây là cả ngư lôi đang tìm đến những mục tiêu mới.

Video Mỹ tấn công tàu sân bay Iran Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) công bố đoạn video về một cuộc tấn công nhằm vào tàu sân bay chở thiết bị bay không người lái (UAV) khiến con tàu này bốc cháy.

Anh Nguyễn