Chiêm ngưỡng bảo tàng Ermitazh

Cung điện Mùa Đông - nhìn từ tiền sảnh

Mãn nhãn trước kiệt tác

Tôi dạo những bước chân thong thả lên nền đá hoa cương của Quảng trường Cung điện và chiêm ngắm một không gian cực kỳ sang trọng, nơi lưu giữ những sáng tạo nghệ thuật đỉnh cao của những người khổng lồ. Mỗi khoảnh khắc đi qua trong cảm xúc thưởng lãm là những dòng ký ức xa xưa của nước Nga, của nhân loại như đang hồi cố. Mãn nhãn các giác quan và tâm hồn run lên những xúc cảm lạ lẫm khi đứng trước những kiệt tác kiến trúc, những tác phẩm nghệ thuật bất hủ được tạo nên bởi những con người vĩ đại. Kho tàng ấy đã được lưu giữ từ hằng ngàn năm trong dòng chảy lịch sử sáng tạo của nhân loại.

Năm 1764, Nữ hoàng Katherine Đệ nhị của nước Nga hay còn gọi là Ekaterina Đại đế đã dùng một ngân khoản khổng lồ mua lại một bộ sưu tập tranh tượng lớn của một nhà sưu tập châu Âu. Thời gian đầu, bà lưu giữ các tác phẩm mà mình yêu thích trong một không gian riêng dành cho hoàng gia mang tên “Ermitazh”, có nghĩa là “nơi ẩn dật” đặt tại Cung điện Winter (Mùa Đông) ở Saint Petersburg. Quy mô bộ sưu tập của Nữ hoàng ngày càng lớn và phong phú theo thời gian, Bảo tàng Ermitazh chính thức ra đời và mở cửa phục vụ công chúng Nga từ đầu thế kỷ thứ XIX. Ban đầu, tòa nhà duy nhất chứa bộ sưu tập của Nữ hoàng là tòa Hermiazh Nhỏ. Sau đó, Bảo tàng Ermitazh mở rộng dần bao gồm nhiều tòa nhà bên bờ kè Cung điện và các khu lân cận. Ngoài Hermitazh Nhỏ, bảo tàng còn bao gồm tòa Hermitazh Lớn, tòa Hermitazh Mới, Nhà hát Ermitazh và Cung điện Mùa Đông, nơi ở chính trước đây của Sa hoàng Nga. Những năm gần đây, Bảo tàng Ermitazh còn mở rộng đến tòa nhà Bộ Tổng tham mưu trên Quảng trường Cung điện đối diện với Cung điện Mùa Đông và Cung điện Menshikov.

Giữa sân, đối diện với cổng chính là cây cột Alexander cao 47,4 m được dựng nên từ năm 1834 để tôn vinh Hoàng đế Alexander I và quân đội Nga đã chiến thắng Napoleon Bonaparte trong cuộc chiến tranh vệ quốc năm 1812. Tổng thể Bảo tàng Ermitazh là một biểu tượng kiến trúc tuyệt vời với sự kết hợp của các phong cách Baroque, Rococo và Neoclassical trên tổng diện tích 233.345 m2. Tòa nhà chính của bảo tàng là Cung điện Mùa Đông với hơn 1.000 phòng, trong đó có 400 phòng trưng bày. Ngoài ra, khách sẽ được chiêm ngưỡng những kiệt tác kiến trúc như: Cầu thang Jordan, Sảnh Peter, Sảnh Pavilion, Hành lang The Raphael Loggias, Thư viện Nicholas II hay Phòng trưng bày quân đội…

Khách thưởng lãm bảo tàng

Chiêm ngưỡng cổ vật vô giá

Phạm Trung, nghiên cứu sinh Việt Nam tại Sant Petersburg là người hướng dẫn chúng tôi tham quan Bảo tàng Ermitazh. Để khái quát về quy mô đồ sộ của bảo tàng, Trung đưa ra một dữ liệu thú vị: Ermitazh có khoảng 3 triệu hiện vật; nếu khách dừng chân trước mỗi hiện vật 1 phút với 8 giờ 1 ngày, bạn sẽ mất 11 năm để chiêm ngưỡng hết các hiện vật và quãng đường mà khách di chuyển khoảng 24 km.

Ai đó có tham vọng kể về từng chuyên đề, từng tác giả, tác phẩm, cổ vật ở Bảo tàng Ermiazh là một việc không thể. Không gian trưng bày quy mô quá lớn và bộ sưu tập thì khổng lồ, đa trường phái, phong cách và trải qua nhiều thời đại trong hành trình nghệ thuật của nhân loại. Ở nơi này, chúng tôi đã được chiêm ngưỡng những cổ vật vô giá của các nền văn minh cổ đại. Chúng tôi ngạc nhiên đến sửng sốt khi đứng trước tấm bia đá vôi của người thợ gốm ở thế kỷ XVIII trước Công nguyên; tượng thần Urartu của văn minh Cận Đông cổ đại ở thế kỷ VII-V trước Công nguyên; phong cách nghệ thuật động vật Pazyryk horseman ở thế kỷ III trước Công nguyên hay bức tượng Buddha của nền văn minh Indian ở thế kỷ II sau Công nguyên. Ở Ermitazh, người thưởng lãm cũng được thả hồn theo những kiệt tác của các đại danh họa qua các thời kỳ: trường phái Phục Hưng với Leonardo da Vinci, Tiziano Vecelli; trường phái Kiểu cách với El Greco; trường phái Baroque với Caravaggo hay Diego Velázquez; trường phái Cổ điển với Nicolas Poussin…

Ở Bảo tàng Ermitazh, các triều đại Sa hoàng cũng sưu tập những kiệt tác của các đại danh họa, điêu khắc gia đương thời. Chúng tôi đã được thưởng lãm tác phẩm của những tên tuổi lớn trong nền mỹ thuật thế giới. Không ai không mở toang các giác quan để đón nhận mỹ cảm từ những bức tranh, pho tượng tuyệt vời của Thomas Gainsborough, Jean Honoré Fragonnard, Francisco Goya, Claude Monet, Pablo Picassco hay Henri Matisse hoặc Wassily Kandinsky…

Quảng trường Cung điện trước Bảo tàng Ermitazh

Đế quốc Nga luôn dành sự tôn vinh cho các vị Sa hoàng vĩ đại của triều đại họ. Ở Sảnh Peter, bảo tàng dành riêng một không gian tưởng nhớ Peter Đại đế, người sáng lập thành phố Sant Petersburg. Sảnh được trang hoàng lộng lẫy với những khối vàng ròng đổ đặc, chế tác trang trí tinh xảo. Những bức tranh tường khổng lồ mô tả các chiến thắng về quân sự, những cải cách mang tính cách mạng của ông và những bộ sưu tập áo giáp và vũ khí in dấu lịch sử, mang đến cái nhìn sâu sắc về triều đại của Peter Đại đế. Kế đó là Phòng trưng bày quân đội, nơi lưu giữ bộ sưu tập chân dung của các vị tướng lĩnh Nga nổi tiếng; nơi nhắc nhở về sức mạnh quân sự và lịch sử vinh quang của Đế quốc Nga…

Khi dạo gót trong không gian Bảo tàng Ermitazh, trong đầu tôi vang lên câu hỏi: Từ nhiều thế kỷ trước, Nữ hoàng Katherine Đệ nhị của nước Nga đã suy nghĩ gì khi đưa ra quyết định tuyệt vời là lập nên bảo tàng kỳ vĩ này để lưu giữ những tinh hoa, trí tuệ của nghệ thuật thế giới. Có lẽ, bà đã làm việc này bởi thỏa mãn quyền lực lực tuyệt đối và niềm đam mê nghệ thuật không giới hạn của bản thân. Bà cũng làm để khẳng định sự phồn thịnh và đẳng cấp văn hóa của triều đại mà mình trị vì. Bởi động cơ nào thì nữ hoàng cũng là người khởi đầu việc lưu giữ những tài sản vô giá cho nước Nga và bởi vậy mà đã tạo cơ hội cho những người yêu nghệ thuật trên khắp thế giới khi đến với bảo tàng đặc biệt này. Những người Việt như tôi được trải nghiệm Ermitazh trong lòng có sự sự cảm phục tầm nhìn lớn lao và mang ơn Ekaterina Đại đế. Bởi trong tổng thể không gian lịch sử, văn hóa của cố đô Sant Petecburg cổ kính và hấp dẫn như hàng triệu trang sử không thể lật giở hết, Ermitazh là một trang cực kỳ ấn tượng và vô cùng hấp dẫn…