Chiến dịch khảo sát 'chưa từng có' thúc đẩy hợp tác hải dương học Việt Nam - Pháp

Với sự phê duyệt của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Chiến dịch khảo sát PLUME do Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng các cơ quan liên quan, Viện Tài nguyên và Môi trường Biển, Viện Khoa học và Công nghệ Năng lượng và Môi trường, và Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) phối hợp với IRD (Viện Nghiên cứu Phát triển Bền vững Quốc gia Pháp) tổ chức.

Chiến dịch nhằm hiểu rõ hơn về quá trình vận chuyển của nước, các hạt vật chất, vật liệu tự nhiên và vật liệu có nguồn gốc từ hoạt động của con người, sự phân bố của chúng dọc theo chuỗi liên tục sông–biển, cũng như tác động của chúng đến hoạt động của vùng ven biển Việt Nam trong mùa mưa.

Chuyến khảo sát “chưa từng có”

Diễn từ ngày 27-5 đến ngày 10-7-2024, chuyến khảo sát kéo dài từ Hải Phòng đến Thành phố Hồ Chí Minh, với hành trình 5 chặng và 4 điểm dừng, có tổng quãng đường di chuyển là 4.800 km.

Hoạt động khảo sát trong khuôn khổ chiến dịch. Ảnh: ĐSQ Pháp tại Việt Nam

“Qua được 42 ngày đêm và hoàn thành 79 trạm là một nỗ lực rất lớn. Tôi nghĩ từ trước đến giờ, chưa có đoàn khảo sát này nào thực hiện được kết quả như vậy”, anh Vũ Duy Vĩnh - Nghiên cứu viên của Việt Nam tham gia chuyến khảo sát PLUME chia sẻ với Cơ quan Báo và phát thanh, truyền hình Hà Nội.

Là đầu mối của phía Việt Nam trong tổ chức chuyến khảo sát PLUME, vị chuyên gia từ Viện Khoa học công nghệ năng lượng và môi trường khẳng định, vào năm 2014 cũng đã từng có một chuyến tàu phối hợp với Pháp thực hiện một chuyến khảo sát tương tự, nhưng với quy mô và số lượng mẫu nhỏ hơn nhiều.

“Chuyến khảo sát này có đặc thù riêng, khi quá trình dòng chảy, độ mặn, nhiệt độ, độ đục, dinh dưỡng, sinh vật đều thay đổi rất nhanh”, anh Vĩnh cho biết.

Đội ngũ làm việc trên biển trong khuôn khổ chuyến khảo sát bao gồm 14 thành viên thủy thủ đoàn, 1 quan sát viên của Hải quân Việt Nam, và tổng cộng 23 nhà khoa học (tại một thời điểm chỉ có 8 người, nhưng tổng số tham gia luân phiên là 23 người), bao gồm 11 người Việt Nam và 12 người Pháp.

Những kết quả ý nghĩa

Qua khảo sát đã thu thập hơn 100 gigabyte dữ liệu và hơn 2 tấn mẫu nước, trầm tích và sinh vật phù du. Các mẫu này đã được chuyển đến các phòng thí nghiệm tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, và một phần nhỏ được đưa sang Pháp để phân tích và mới đây được công bố tại một hội thảo tại Hà Nội.

Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet. Ảnh: ĐSQ

“Tất cả những dữ liệu này sẽ giúp định hướng quyết định chính sách trong tương lai”, Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet chia sẻ với Cơ quan Báo và phát thanh, truyền hình Hà Nội.

Mặt khác, hoạt động hợp tác khảo sát này giúp hiểu rõ hơn nguyên nhân biến đổi khí hậu, tốc độ biến đổi khí hậu; từ đó thúc đẩy các quốc gia như Việt Nam và Pháp thực hiện các chính sách giảm phát thải carbon, Đại sứ Pháp nhận định.

Theo Trưởng đại diện IRD tại Việt Nam Sylvain Ouillon, với lộ trình trải dài từ Bắc vào Nam, chuyến khảo sát giúp làm rõ tiến trình thay đổi quan trọng của môi trường biển; làm rõ hơn quá trình trầm tích cũng như biến đổi các chất gây ô nhiễm; từ đó đánh giá ảnh hưởng từ các hoạt động kinh tế - xã hội đến môi trường biển.

“Chúng tôi hy vọng có thể xây dựng một bức tranh tổng thể trong vòng 5 năm tới, thực hiện phân tích toàn diện về hoạt động của hệ sinh thái ven biển Việt Nam trong mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 7”, ông Sylvain Ouillon cho biết.

Tiềm năng trở thành “giấy thông hành” cho thủy hải sản Việt Nam

Thông qua nghiên cứu này, các chuyên gia Việt Nam cũng được tiếp xúc với nhiều phương tiện khảo sát hiện đại của Pháp, tiếp nối những hợp tác trước đó về đào tạo trong lĩnh vực thủy văn và hải dương học.

Hoạt động lấy các mẫu nước bằng hệ thống Niskin/Go-Flo bottles pack trong khuôn khổ khảo sát. Ảnh: IRD

Ngoài việc đào tạo sinh viên, chiến dịch này còn giúp củng cố hợp tác giữa các nhóm nghiên cứu Pháp và Việt Nam - đồng thời tăng cường hợp tác giữa các viện nghiên cứu ở miền Bắc và Nam.

“Trong 20 năm qua, các nhóm Pháp - Việt đã đào tạo được 28 nghiên cứu sinh, trong đó 22 người đã bảo vệ luận án và 6 người đang làm việc với dữ liệu từ chiến dịch PLUME”, ông Sylvain Ouillon thông tin.

Chuyên gia Vũ Duy Vĩnh lưu ý, việc có sự tham gia của các đơn vị nghiên cứu nước ngoài trong quá trình thu thập, phân tích dữ liệu giúp minh bạch các thông tin, chỉ số an toàn của các loại thủy hải sản được khai thác ở vùng biển Việt Nam. Qua đó, giúp các sản phẩm thủy hải sản Việt Nam được tin tưởng hơn ở thị trường châu Âu.

“Các thiết bị đo lường giám sát có sự tham gia của các đối tác châu Âu sẽ giống như một giấy thông hành cho các sản phẩm thủy hải sản Việt Nam đến các thị trường vốn có yêu cầu chất chẽ về chất lượng và nguồn gốc xuất xứ này”, chuyên gia Vũ Duy Vĩnh gợi mở.