Chiến sự Trung Đông bắt đầu đe dọa chuỗi cung ứng ô tô toàn cầu
Xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran đang đặt ngành công nghiệp ô tô toàn cầu trước những biến động khó lường, trong đó Toyota, Hyundai, Chery và Stellantis chịu tác động đáng kể nhất.
Xe Toyota đặc biệt được yêu thích tại thị trường Trung Đông do đặc thù bền bỉ và đáng tin cậy trước môi trường sử dụng khắc nghiệt. Ảnh: Hurriyet.
Cuộc xung đột liên quan đến Iran trong những ngày gần đây không chỉ gây căng thẳng địa chính trị mà còn tạo ra những rủi ro lớn cho ngành công nghiệp ô tô toàn cầu.
Theo hãng phân tích Bernstein, nhiều nhà sản xuất ô tô quốc tế đang đối mặt nguy cơ gián đoạn hoạt động kinh doanh do ảnh hưởng từ chiến sự, trong đó nổi bật là Toyota, Hyundai, Chery và Stellantis.
Một trong những nguyên nhân chính là sự gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với các thị trường quốc tế. Bên cạnh dầu mỏ, đây cũng là tuyến vận chuyển quan trọng đối với ô tô và linh kiện đến và đi khu vực Trung Đông.
Việc tuyến vận tải này bị gián đoạn có thể khiến thời gian vận chuyển hàng hóa tăng thêm 10-14 ngày, làm tăng chi phí logistics và gây chậm trễ trong giao xe tại nhiều thị trường.
Trong khi đó, Trung Đông là một trong những thị trường ô tô lớn và tăng trưởng nhanh trong nhiều năm qua. Năm 2025, khu vực này đã tiêu thụ khoảng 3 triệu xe mới, trong đó riêng Iran chiếm tới 38% tổng doanh số.
Toyota hiện là thương hiệu nước ngoài có thị phần lớn nhất Trung Đông với khoảng 17%, tiếp theo là Hyundai với 10%, trong khi hãng xe Trung Quốc Chery chiếm khoảng 5%. Chery hiện cũng là nhà xuất khẩu ô tô Trung Quốc lớn nhất sang toàn khu vực Trung Đông tính theo số lượng.
Với Stellantis, Trung Đông thậm chí đang là thị trường bù lỗ cho các khu vực kinh doanh khác.
Hãng xe siêu sang Ferrari đã giao 626 xe tới Trung Đông trong năm 2025, chiếm 4,6% tổng lượng xe toàn cầu và tăng 31% so với 479 xe của năm trước.
Sự hiện diện lớn tại Trung Đông khiến các hãng xe dễ bị tổn thương khi xung đột lan rộng. Nếu chiến sự kéo dài, việc vận chuyển xe và linh kiện qua khu vực có thể bị gián đoạn, gây ảnh hưởng trực tiếp đến doanh số và chuỗi cung ứng của các nhà sản xuất.
Một điểm đáng chú ý là các hãng xe Trung Quốc sẽ chịu rủi ro đặc biệt lớn do phụ thuộc nhiều vào thị trường Trung Đông để tiêu thụ xe xuất khẩu. Năm 2025, khu vực này chiếm khoảng 17% tổng lượng xe du lịch xuất khẩu của Trung Quốc, tương đương khoảng 500.000 xe.
Ngoài vấn đề vận tải, xung đột cũng khiến giá dầu tăng mạnh, tạo thêm áp lực cho ngành ô tô. Khi giá dầu tăng, chi phí vận chuyển và sản xuất cũng tăng theo, kéo theo giá xe và chi phí vận hành phương tiện cao hơn.
Các ý kiến phân tích cho rằng điều này có thể làm suy yếu nhu cầu mua xe, đặc biệt đối với các mẫu xe động cơ đốt trong có mức tiêu thụ nhiên liệu lớn. Nếu giá nhiên liệu duy trì ở mức cao, người tiêu dùng có thể trì hoãn các khoản chi tiêu lớn như mua ô tô.
Tác động này đặc biệt đáng chú ý đối với các hãng xe có danh mục sản phẩm phụ thuộc nhiều vào động cơ xăng. Trong số các nhà sản xuất châu Âu, Stellantis - tập đoàn sở hữu các thương hiệu như Peugeot, Jeep, Ram hay Alfa Romeo - có thể chịu ảnh hưởng đáng kể khi giá nhiên liệu tăng.
Trong bối cảnh khó khăn hiển hiện, các hãng xe đã bắt đầu tính toán lại kế hoạch sản xuất. Toyota có thể giảm khoảng 40.000 xe trong kế hoạch sản xuất để sẵn sàng cho kịch bản gián đoạn logistics tại Trung Đông. Các mẫu xe bị ảnh hưởng chủ yếu sẽ là SUV cỡ lớn như Land Cruiser - vốn lâu nay có doanh số cao tại khu vực này.
Hyundai cũng được đánh giá là sẽ gánh chịu tác động, khi có mức độ phụ thuộc đáng kể vào Trung Đông. Hãng đã dày công xây dựng mạng lưới bán hàng lớn tại đây trong suốt nhiều năm.
Ngày 7-3 tiếp tục chứng kiến giao thông qua eo biển Hormunz đình trệ vì chiến sự. Ảnh chụp màn hình.
Cũng theo Bernstein, rủi ro lớn nhất đối với ngành ô tô không chỉ nằm ở việc gián đoạn thị trường Trung Đông mà còn ở tác động lan tỏa tới kinh tế toàn cầu. Nếu xung đột kéo dài và giá dầu duy trì ở mức cao, lạm phát năng lượng có thể làm giảm niềm tin của người tiêu dùng, từ đó kéo giảm nhu cầu mua xe tại nhiều thị trường khác.
Các nhà sản xuất lốp xe như Michelin và Bridgestone, vốn dự báo được hưởng lợi từ chi phí nguyên liệu thuận lợi vào đầu năm 2026, cũng có nguy cơ mất lợi thế này nếu giá dầu duy trì ở mức cao, do thường có độ trễ từ 3 đến 6 tháng giữa giá dầu thô và chi phí sản xuất.
Ngoài ra, các gián đoạn vận tải và bảo hiểm hàng hải cũng có thể khiến chi phí xuất khẩu tăng mạnh, đặc biệt với những hãng xe phụ thuộc vào các tuyến vận tải biển dài.
Mặc dù tác động trực tiếp đến doanh số hiện chưa rõ nét, nhưng các chuyên gia cho rằng nếu xung đột kéo dài, ngành ô tô có thể đối mặt với cú sốc logistics lớn nhất kể từ sau đại dịch Covid-19.
