Chiến sự Trung Đông 'thổi bay' hơn 50 tỷ USD ngành hàng không toàn cầu

Xung đột ở Trung Đông khiến ngành hàng không thế giới chao đảo. Ảnh: Reuters.

Ngành hàng không toàn cầu đang đối mặt với cuộc khủng hoảng lớn nhất kể từ đại dịch Covid-19, khi chiến sự tại Trung Đông làm gián đoạn hoạt động bay, đẩy chi phí nhiên liệu tăng mạnh và khiến giá trị thị trường của các hãng hàng không lớn "bốc hơi" hơn 50 tỷ USD.

Theo tính toán của Financial Times, kể từ khi xung đột Mỹ - Israel với Iran bùng phát, vốn hóa của 20 hãng hàng không niêm yết lớn nhất thế giới đã giảm khoảng 53 tỷ USD, phản ánh sự lo ngại ngày càng tăng của giới đầu tư về triển vọng ngành.

Chiến sự kéo dài cũng khiến các hãng hàng không phải đối mặt với "cú sốc" chi phí lớn. Giá nhiên liệu máy bay - vốn chiếm khoảng 1/3 tổng chi phí vận hành các hãng - đã tăng gấp đôi kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran hồi cuối tháng trước và vẫn tiếp tục leo thang.

Trong bối cảnh đó, nhiều lãnh đạo ngành hàng không cảnh báo giá vé máy bay có thể tăng mạnh trong thời gian tới khi các hãng buộc phải chuyển phần chi phí tăng thêm sang hành khách.

Dù nhiều hãng hàng không đã áp dụng các hợp đồng phòng ngừa rủi ro biến động giá dầu, mức tăng đột biến của nhiên liệu trong thời gian gần đây vẫn tạo ra áp lực lớn.

“Khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022, giá nhiên liệu cũng tăng mạnh, nhưng lần này còn cao hơn nữa”, ông Kenton Jarvis, Giám đốc điều hành hãng hàng không giá rẻ easyJet, cho biết.

Theo ông, xung đột hiện nay là cú sốc lớn nhất đối với ngành hàng không kể từ khi đại dịch khiến hoạt động bay toàn cầu gần như tê liệt vào năm 2020.

Sự bi quan của thị trường còn thể hiện qua hoạt động bán khống cổ phiếu hàng không. Hãng hàng không giá rẻ châu Âu Wizz Air hiện trở thành công ty bị bán khống nhiều nhất trong chỉ số FTSE 100 của Anh, trong khi cổ phiếu easyJet cũng nằm trong tầm ngắm của các nhà đầu cơ.

Cuộc khủng hoảng xảy ra trong bối cảnh nhu cầu đi lại bằng đường hàng không vừa phục hồi mạnh sau đại dịch, giúp nhiều hãng ghi nhận mức lợi nhuận kỷ lục trong năm qua. Tuy nhiên, các lãnh đạo doanh nghiệp lo ngại rằng nhu cầu có thể suy yếu nếu giá vé tiếp tục tăng.

Ông Carsten Spohr, Giám đốc điều hành hãng hàng không Lufthansa của Đức, cho biết các hãng gần như không còn lựa chọn nào khác ngoài việc nâng giá vé để bù đắp chi phí nhiên liệu.

“Lợi nhuận trung bình của chúng tôi chỉ khoảng 10 euro cho mỗi hành khách, nên không thể hấp thụ thêm chi phí tăng lên”, ông nói.

Ngoài áp lực chi phí, ngành hàng không còn phải chuẩn bị cho những kịch bản xấu hơn, bao gồm nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu máy bay.

Ông Ben Smith, Giám đốc điều hành Air France-KLM, cho biết hãng đang xây dựng các kế hoạch dự phòng để đối phó với khả năng nguồn cung nhiên liệu bị thắt chặt, trong đó có phương án cắt giảm một số chuyến bay tới châu Á.

Tâm điểm của cuộc khủng hoảng hiện nằm tại khu vực vùng Vịnh, nơi nhiều không phận bị đóng cửa và du lịch sụt giảm mạnh. Ba hãng hàng không lớn của khu vực gồm Emirates, Etihad và Qatar Airways đã phải cắt giảm đáng kể lịch bay.

Theo ông Willie Walsh, Tổng giám đốc Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), đây là cuộc khủng hoảng lớn đối với các hãng hàng không Trung Đông, dù mức độ vẫn chưa nghiêm trọng như giai đoạn đại dịch.

Bên cạnh đó, gián đoạn cũng lan sang lĩnh vực vận tải hàng hóa. Khi nhiều tuyến vận tải biển bị ảnh hưởng bởi xung đột, một phần hàng hóa đã chuyển sang vận chuyển bằng đường hàng không, khiến một số sân bay rơi vào tình trạng quá tải.

Theo ông Giovanni Russo, người phụ trách hoạt động tại sân bay Geneva (Thụy Sĩ), nhiều lô hàng hiện phải được vận chuyển bằng xe tải sang Paris vì các chuyến bay xuất phát từ Geneva đã kín chỗ.

Dù vậy, một số lãnh đạo ngành vẫn kỳ vọng thị trường sẽ nhanh chóng phục hồi khi xung đột chấm dứt.

Ông Jarvis của easyJet cho rằng cổ phiếu các hãng hàng không có thể bật tăng trở lại nếu xuất hiện bất kỳ tín hiệu ngừng bắn nào. “Giá cổ phiếu của tất cả hãng hàng không đều giảm kể từ khi xung đột bắt đầu, nhưng thị trường có thể đảo chiều rất nhanh khi chiến sự hạ nhiệt”, ông nói.

Diệu Thanh