Chiến tuyến rạn nứt, vùng xám lan rộng: Ukraine và Nga giằng co nghẹt thở

Ukraine đã vượt qua mùa đông được đánh giá là khắc nghiệt nhất kể từ khi xung đột toàn diện nổ ra, nhưng hiện đang bước vào giai đoạn mới với nhiều thách thức trong mùa xuân.

Binh sỹ Ukraine tại Kharkov. Ảnh: Kyiv Independent

Dọc theo toàn tuyến, khi thời tiết ấm lên, mặt đất khô cứng trở lại và thảm thực vật xanh phủ kín các khu rừng ở miền đông Ukraine. Điều kiện cho các hoạt động tác chiến, đặc biệt là tiến công, vì thế cũng trở nên thuận lợi hơn.

Trong chiến dịch mùa xuân năm 2026, kỳ vọng về khả năng sớm chấm dứt giao tranh thông qua các nỗ lực “đàm phán hòa bình” do Mỹ làm trung gian đang suy giảm rõ rệt. Diễn biến thực tế cho thấy cục diện chiến sự nhiều khả năng vẫn sẽ được định đoạt chủ yếu trên chiến trường.

So với cùng kỳ các năm trước, Ukraine bước vào mùa xuân với một số tín hiệu tích cực. Theo Kiev, trong tháng 2/2026, lực lượng nước này lần đầu tiên sau nhiều năm đã giành lại diện tích lãnh thổ lớn hơn phần bị Nga kiểm soát, nhờ các đợt phản công trên chiến tuyến phía nam. Ngày 16/3, Tổng thống Zelensky tuyên bố quân đội Ukraine đã làm gián đoạn và phá vỡ kế hoạch tấn công của Nga.

Tuy nhiên, tình hình giao tranh vẫn phức tạp khi lực lượng Nga tiếp tục duy trì sức ép và tiến công tại nhiều khu vực trọng điểm. Với nguồn thu lớn từ xuất khẩu năng lượng, Nga chưa phát đi tín hiệu thay đổi lập trường, mà vẫn thể hiện sự tin tưởng vào khả năng đạt được các mục tiêu chiến lược trong năm nay.

Phản công mang tính “ổn định chiến tuyến”

Trên thực địa, Ukraine triển khai các đợt phản công trên khu vực rộng ở sườn phía đông tỉnh Zaporizhzhia, giáp ranh tỉnh Dnipropetrovsk - nơi lực lượng Nga gia tăng hiện diện từ cuối mùa hè năm 2025. Đây là khu vực thảo nguyên rộng, ít đô thị lớn, từng chứng kiến bước tiến đáng kể của Nga trong mùa thu và mùa đông khi một phần phòng tuyến Ukraine bị đẩy lùi.

Để đối phó với các đợt tấn công của Nga, Ukraine điều động các đơn vị thuộc Lực lượng Xung kích – lực lượng chuyên trách tác chiến tấn công và ưu tiên bổ sung nhân lực. Các đơn vị này nhìn chung đã góp phần ổn định phòng tuyến, dù tại một số điểm như làng Ternuvate, lực lượng Nga vẫn có thể thâm nhập sâu, mở rộng vùng giao tranh.

Trong tháng 2 và 3/2026, với sự hỗ trợ của các đơn vị máy bay không người lái, các trung đoàn tấn công Ukraine tiếp tục triển khai chiến dịch nhằm đẩy lùi các mũi tiến công, thu hẹp “vùng xám” và củng cố phòng tuyến. Lực lượng Không vận, trong đó có Lữ đoàn Không vận 95, cũng tham gia phối hợp từ hướng bắc.

Đáng chú ý, Ukraine áp dụng các biện pháp bảo mật tác chiến nghiêm ngặt, hạn chế công bố hình ảnh hay thông tin chi tiết về các khu vực tái kiểm soát. Điều này cho thấy tính chất nhạy cảm của chiến dịch.

Dù vậy, theo đánh giá từ thực địa, đây không phải là một cuộc phản công theo nghĩa truyền thống nhằm đột phá phòng tuyến và chiếm giữ diện tích lớn, mà chủ yếu hướng đến mục tiêu quan trọng hơn: loại bỏ các điểm xâm nhập, đẩy lùi lực lượng Nga và tạo điều kiện củng cố hệ thống phòng thủ trước mùa cao điểm giao tranh.

Chiến tuyến mờ nhạt, vùng xám mở rộng

Một đặc điểm nổi bật hiện nay là tính chất chồng lấn của chiến tuyến. Dù Ukraine đã đạt được một số bước tiến, các nhóm tấn công nhỏ của Nga vẫn liên tục xâm nhập, thường theo tổ đội rất nhỏ từ một đến ba người, len lỏi qua các điểm yếu trên phòng tuyến.

Theo nhận định của các chỉ huy Ukraine, bộ binh Nga hoạt động “như dòng chảy” len lỏi vào từng kẽ hở của hàng phòng ngự, khiến việc kiểm soát tuyến phòng thủ trở nên khó khăn hơn. Trong bối cảnh đó, ranh giới kiểm soát lãnh thổ không còn rõ ràng như trước. Có nhiều khu vực nằm trong “vùng xám” – nơi hai bên cùng hiện diện và chịu sự giám sát dày đặc của máy bay không người lái.

Nga chuẩn bị gì cho chiến dịch xuân – hè?

Giới phân tích cho rằng chiến lược trong mùa xuân - hè năm nay, Nga nhiều khả năng tiếp tục theo đuổi cách tiếp cận của các năm trước: gây áp lực liên tục lên hệ thống phòng thủ bị dàn trải của Ukraine, tìm kiếm điểm yếu, sử dụng máy bay không người lái để bào mòn năng lực đối phương và từng bước mở rộng kiểm soát lãnh thổ.

Trọng tâm các đợt tấn công nhiều khả năng vẫn là tỉnh Donetsk - khu vực có ý nghĩa chính trị và quân sự đặc biệt. Tại đây, lực lượng Nga đã đưa các cụm phòng thủ đô thị của Ukraine vào tầm hoạt động của máy bay không người lái FPV. Tuy nhiên, việc giành và giữ lãnh thổ được dự báo sẽ ngày càng khó khăn hơn.

Bên cạnh đó, Nga có thể mở rộng sức ép sang các khu vực khác, trong đó có biên giới phía bắc tại tỉnh Sumy, nhằm tạo thêm áp lực chiến lược.

Đáng chú ý, mặt trận phía nam, đặc biệt là tỉnh Zaporizhzhia, có thể đóng vai trò then chốt trong năm nay. Nếu Nga đạt được đột phá và duy trì tốc độ tiến công như cuối năm 2025, thành phố Zaporizhzhia - trung tâm công nghiệp và hậu cần lớn của Ukraine có thể bị đe dọa. Kịch bản này, nếu xảy ra, sẽ tác động mạnh đến cục diện chính trị của cuộc xung đột, cũng như các điều kiện mà Moscow đưa ra trong bất kỳ tiến trình đàm phán nào.

Thách thức phía trước đối với Kiev

Đối với Ukraine, nhiệm vụ then chốt là ngăn chặn nguy cơ này thông qua việc củng cố hệ thống phòng thủ: tăng cường công sự, bảo đảm nguồn lực, phát huy hiệu quả máy bay không người lái và duy trì năng lực chỉ huy, điều phối.

Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết vẫn là ổn định chiến tuyến - một mục tiêu không dễ đạt được khi nhiều khu vực vẫn tồn tại lỗ hổng và nguy cơ xâm nhập, trong khi thế chủ động tổng thể phần nào vẫn nghiêng về phía Nga.

Trong bối cảnh đó, các đợt phản công của Ukraine trong tháng 2 và 3, dù quy mô và hiệu quả còn gây tranh cãi, vẫn được xem là bước đi quan trọng nhằm định hình lại chiến trường trước giai đoạn cao điểm.

Chiến dịch xuân - hè 2026 được dự báo sẽ tiếp tục diễn biến ác liệt, với cục diện khó lường và phụ thuộc lớn vào năng lực duy trì thế trận của mỗi bên trên thực địa.

Hồng Anh/VOV.VN (Tổng hợp)