Chính sách mới của các nước đối với thị trường chứng khoán Kazakhstan phát triển thêm kênh vốn cho doanh nghiệp

Ảnh mang tính chất minh họa. Nguồn: Qazinform News Agency/AI

Theo dknews.kz, Kazakhstan đang chuẩn bị triển khai Chương trình Phát triển thị trường vốn đến năm 2030, gồm 7 định hướng chiến lược và 35 sáng kiến. Đi cùng chương trình là Luật Thị trường vốn mới, nhằm hệ thống hóa các quy định hiện hành và tạo kiến trúc pháp lý thống nhất. Mục tiêu không chỉ là mở rộng quy mô thị trường chứng khoán, mà tạo thêm một kênh huy động vốn thực chất, bổ trợ cho hệ thống ngân hàng, qua đó giúp doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn tài chính.

Tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận vốn

Thị trường vốn Kazakhstan đã tăng trưởng mạnh. Trong 5 năm, vốn hóa thị trường cổ phiếu tăng từ 19,1 nghìn tỷ lên 41,8 nghìn tỷ tenge; thị trường trái phiếu và các công cụ nợ cũng gần như tăng gấp đôi, từ 32 nghìn tỷ lên 58 nghìn tỷ tenge, trong đó nợ doanh nghiệp đạt khoảng 24 nghìn tỷ tenge (1 tenge tương đương khoảng 0,0022 USD).

Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng giá trị giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán Kazakhstan (KASE) đạt 261,9 nghìn tỷ tenge, tăng 48,8% so với cùng kỳ năm trước. Đến ngày 1/7, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt 47,6 nghìn tỷ tenge và 29 tổ chức phát hành mới hoàn tất thủ tục niêm yết.

Tuy nhiên, thanh khoản chưa đồng đều, cơ sở nhà đầu tư tổ chức còn hạn chế và nhiều doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận nguồn vốn thị trường. Theo Chủ tịch Cơ quan Điều tiết và phát triển thị trường tài chính Madina Abylkassymova, mục tiêu của chương trình là xây dựng thị trường chứng khoán hiện đại, trở thành một trong những nguồn tài chính dài hạn của nền kinh tế bên cạnh tín dụng ngân hàng.

Để đạt mục tiêu này, Kazakhstan dự kiến đơn giản hóa và số hóa quy trình phát hành chứng khoán, chuyển chức năng đăng ký chứng khoán sang Trung tâm Lưu ký chứng khoán trung ương.

Đáng chú ý, chương trình dành cơ chế riêng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong đó có bảo trợ niêm yết. Các đơn vị bảo trợ sẽ đánh giá mức độ sẵn sàng, xây dựng kế hoạch niêm yết, phối hợp với ngân hàng đầu tư, kiểm toán và tư vấn pháp lý, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp sau khi lên sàn. Điều kiện phát hành đối với doanh nghiệp quy mô vừa cũng được định hướng linh hoạt hơn.

Những thay đổi này nhằm giảm chi phí và rào cản gia nhập thị trường, giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn ngoài vay ngân hàng, trả lãi và thế chấp tài sản, thông qua phát hành cổ phiếu và trái phiếu.

Mở rộng nhà đầu tư, kết nối dòng vốn quốc tế

Để thị trường vốn thực sự cung cấp nguồn tài chính dài hạn, Kazakhstan đặt trọng tâm vào việc phát triển nhà đầu tư tổ chức, trong đó có cải thiện cơ chế quản lý tài sản hưu trí và mở rộng cơ hội đầu tư vào các công cụ tài chính trong nước. Việc tăng sự tham gia của quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và các định chế tài chính khác sẽ tạo nguồn cầu ổn định hơn đối với cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ thanh khoản thị trường.

Kazakhstan cũng dự kiến xây dựng cơ chế cho vay chứng khoán tập trung, tạo nền tảng cho bán khống có bảo đảm. Vai trò của nhà tạo lập thị trường sẽ được tăng cường và hoạt động nghiên cứu độc lập về doanh nghiệp phát hành được hỗ trợ. Một cải cách quan trọng khác là kết nối chứng khoán Kazakhstan với các hệ thống lưu ký và thanh toán quốc tế lớn, qua đó giúp nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận chứng khoán Kazakhstan thuận lợi hơn, giảm chi phí giao dịch và mở rộng cơ sở nhà đầu tư.

Tại New York hồi tháng 4/2026, KASE đã giới thiệu thị trường Kazakhstan với các nhà đầu tư toàn cầu, xác định tăng thanh khoản, mở rộng cơ sở nhà đầu tư, củng cố hạ tầng và hội nhập quốc tế là những ưu tiên quan trọng. Tuy nhiên, thu hút vốn quốc tế cũng đòi hỏi chuẩn mực cao hơn về minh bạch tài chính, quản trị doanh nghiệp và bảo vệ quyền cổ đông. Vì vậy, chương trình đồng thời tăng yêu cầu công bố thông tin, củng cố quản trị doanh nghiệp và bảo vệ cổ đông thiểu số.

Tăng cường giám sát dựa trên quản lý rủi ro

Kazakhstan cũng đang cải cách cơ chế giám sát theo hướng dựa trên rủi ro, thay vì chỉ kiểm tra việc tuân thủ quy định trên giấy tờ. Mô hình mới đánh giá cả rủi ro thực tế và hành vi của các chủ thể trên thị trường, đồng thời chú trọng hơn tới bảo vệ nhà đầu tư và quản trị doanh nghiệp. Vai trò quản lý của KASE sẽ được củng cố theo hướng độc lập hơn. Sàn giao dịch dự kiến thành lập một ủy ban quản lý độc lập, tách khỏi bộ phận quản lý thương mại của KASE. Khi phát hiện dấu hiệu thao túng thị trường, thông tin sẽ được chuyển kịp thời tới cơ quan quản lý. Các thay đổi sẽ được đặt trong khuôn khổ Luật Thị trường vốn mới, với mục tiêu hợp nhất, hệ thống hóa các quy định và hình thành kiến trúc pháp lý thống nhất.

Điểm cốt lõi của cuộc cải cách là xây dựng một chuỗi vận hành đồng bộ: đưa thêm doanh nghiệp lên thị trường, tạo nguồn cầu dài hạn, tăng thanh khoản, thu hút vốn quốc tế, bảo vệ nhà đầu tư và nâng hiệu quả giám sát. Nếu được triển khai hiệu quả, Kazakhstan sẽ từng bước giảm sự phụ thuộc của doanh nghiệp vào tín dụng ngân hàng, đồng thời biến thị trường vốn thành một trụ cột tài chính quan trọng của nền kinh tế, cung cấp thêm nguồn vốn dài hạn cho khu vực doanh nghiệp.