Chính sách nào để người trẻ gắn bó với nông thôn?

ÔNG NGUYỄN XUÂN VŨ, CHỦ TỊCH LIÊN MINH HỢP TÁC XÃ (HTX) THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG:

Tạo hệ sinh thái đủ dài hơi

Nông thôn hiện nay không thiếu cơ hội để người trẻ lập nghiệp, nhưng để họ gắn bó lâu dài cần một hệ sinh thái hỗ trợ rõ ràng hơn, từ vốn, đất đai, kỹ năng quản trị đến đầu ra thị trường. Hiện toàn thành phố có 764 HTX đang hoạt động, trong đó 458 HTX thuộc lĩnh vực nông nghiệp, thu hút khoảng 239.500 thành viên và hơn 18.500 lao động, cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn nếu có thêm lực lượng trẻ tham gia tổ chức sản xuất, ứng dụng công nghệ và mở rộng thị trường.

Thời gian qua, nhiều mô hình HTX đã thu hút được cán bộ trẻ có trình độ, nhất là trong nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái cộng đồng và sản xuất theo chuỗi giá trị. 5 năm qua, thành phố đã hỗ trợ thu hút 120 lao động trẻ tốt nghiệp cao đẳng, đại học về làm việc tại HTX. Đồng thời hỗ trợ đào tạo, tập huấn, tiếp cận tín dụng, đầu tư hạ tầng và khởi nghiệp cho nhiều đơn vị. Tuy vậy, nhiều HTX vẫn còn nhỏ về quy mô, hạn chế vốn, thiếu kỹ năng quản trị và chưa kết nối tốt với doanh nghiệp.

Người trẻ về nông thôn cần được nhìn nhận như lực lượng dẫn dắt đổi mới trong HTX, thay vì chỉ là nguồn lao động bổ sung. Khi có tri thức, công nghệ, khả năng tiếp cận thị trường và được đặt trong một cơ chế hỗ trợ đủ dài hơi, lực lượng này có thể góp phần thay đổi cách quản trị, chuẩn hóa sản phẩm, tổ chức lại vùng nguyên liệu và đưa nông sản địa phương đến những kênh phân phối mới.

ÔNG NGUYỄN HỮU NGỘ, GIÁM ĐỐC QUỸ HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN HTX TỈNH QUẢNG NAM:

Mở đường bằng nguồn vốn phù hợp

Ở khu vực kinh tế tập thể, nguồn vốn là điều kiện khởi đầu rất quan trọng đối với những người trẻ muốn gắn bó với nông thôn. Nhiều HTX, tổ hợp tác và thành viên HTX có ý tưởng sản xuất, có đất đai, có lao động, nhưng thiếu nguồn lực tài chính để đầu tư máy móc, xây dựng vùng nguyên liệu, mở rộng quy mô hoặc tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.

Giai đoạn 2020 - 2025, Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX tỉnh Quảng Nam đã hỗ trợ vốn cho 590 đơn vị, gồm 96 HTX và 494 tổ hợp tác, thành viên tổ hợp tác, HTX, với tổng số tiền giải ngân hơn 247 tỷ đồng; qua đó huy động thêm hơn 339 tỷ đồng vốn đầu tư từ khu vực kinh tế tập thể. Tuy nhiên, phần lớn dự án vay vốn tập trung ở nông thôn, tài sản bảo đảm có giá trị thấp nên mức vay còn hạn chế; nhiều mô hình nông nghiệp chịu rủi ro cao do đầu ra chưa ổn định, thị trường bấp bênh.

Với người trẻ ở nông thôn, vốn không chỉ là khoản tiền để bắt đầu sản xuất, mà còn là điều kiện tạo niềm tin để bước vào một mô hình kinh doanh bài bản hơn. Việc hình thành lớp doanh nhân nông thôn mới vì vậy cần ưu tiên nguồn vốn cho các dự án có khả năng tạo chuỗi giá trị, mô hình điểm, sản phẩm OCOP, nông nghiệp sạch và các HTX có sức lan tỏa tại cơ sở.

BÀ ĐỖ THỊ HUYỀN TRÂM, GIÁM ĐỐC HTX NÔNG NGHIỆP SINH THÁI VÀ DU LỊCH CỘNG ĐỒNG HÒA BẮC:

Lập nghiệp từ giá trị bản địa

Từ mô hình HTX Nông nghiệp sinh thái và Du lịch cộng đồng Hòa Bắc, có thể thấy một hướng đi đáng chú ý khi nông thôn được tổ chức thành không gian lập nghiệp gắn với tài nguyên, văn hóa và đời sống cộng đồng. Với Hòa Bắc, HTX được hình thành từ nhu cầu giữ rừng, giữ nước lưu vực sông Cu Đê, bảo tồn văn hóa đồng bào Cơ Tu và tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Kinh nghiệm từ Hòa Bắc cho thấy, khi nông thôn được tổ chức lại thành không gian học tập, trải nghiệm, sản xuất sinh thái và kinh doanh dịch vụ dựa trên bản sắc địa phương, người trẻ có thêm cơ hội để làm việc, sáng tạo và phát triển ngay trên quê hương. Thế hệ "doanh nhân nông thôn" mới cần được hình thành từ những người hiểu tài nguyên địa phương, biết tổ chức cộng đồng, biết làm kinh tế dựa trên giá trị bản địa và có năng lực kết nối với thị trường hiện đại.

ÔNG NGUYỄN THANH VŨ, GIÁM ĐỐC HTX HOÀNG HẢI TAM QUANG, XÃ NÚI THÀNH:

Tổ chức lại sản xuất nông thôn

Trong quá trình xây dựng và phát triển HTX Hoàng Hải Tam Quang, xã Núi Thành, một yêu cầu quan trọng để người trẻ gắn bó với nông thôn là phải tạo ra mô hình kinh tế đủ sức chứng minh nông nghiệp có thể được tổ chức bài bản, ứng dụng công nghệ, có thương hiệu và có thị trường.

Với người trẻ, rào cản lớn không chỉ là vốn, nguồn lực, tài chính, mà còn là khả năng nhìn thấy một con đường phát triển dài hạn. Nếu chỉ bán nông sản thô, giá trị thấp và phụ thuộc thương lái, rất khó giữ chân người trẻ. Vì vậy, HTX đã đầu tư máy móc, chế biến sâu sản phẩm từ nấm thành trà linh chi túi lọc, nấm linh chi nguyên tai, nấm linh chi thái lát hút chân không, rượu nấm linh chi, bột nấm linh chi, đồng thời mở rộng kênh bán hàng trực tiếp, bán sỉ, bán lẻ và thương mại điện tử.

Từ mô hình này, có thể thấy HTX có vai trò quan trọng trong việc tổ chức lại sản xuất, đưa kỹ thuật mới vào đồng ruộng, tạo sản phẩm có thương hiệu và giúp nông dân bán hàng với giá trị cao hơn. Khi HTX làm tốt vai trò hỗ trợ kỹ thuật, cung ứng phôi giống, kiểm soát quy trình và bao tiêu sản phẩm, người trẻ sẽ có thêm niềm tin để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông nghiệp.