Chợ Na Mèo – Phiên chợ của tình hữu nghị Việt - Lào

Đồng bào dân tộc Thái Việt Nam rất thích các món rau quả của người Lào.

Đã thành thông lệ, cứ vào ngày họp chợ phiên Na Mèo, chị En Xứ Phin ở cụm bản Xôm, huyện Viêng Xay, tỉnh Hủa Phăn, lại gùi những sản phẩm của núi rừng nước bạn Lào qua Cửa khẩu Quốc tế Na Mèo sang bên kia biên giới để bán cho bà con người Việt. Trên tấm bạt nhỏ chải dưới nền đất, chị bày vài chai mật ong, mấy bó rau rừng, mấy mớ cá suối mới hái lúc sáng sớm. Cả người bán và người mua phần lớn đều là cư dân 2 bản giáp biên Việt - Lào nên thường quen biết nhau.Bán hết hàng, chị sẽ dùng số tiền thu được mua các đồ gia dụng, thực phẩm như mắm muối, dầu ăn về phục vụ sinh hoạt gia đình. Chị Phin phấn khởi chia sẻ: “Tôi đi từ sáng sớm, mang những thứ gia đình thu hái từ rừng, sông suối tự nhiên mang sang bán cho bà con người Việt. Nhờ có phiên chợ Na Mèo mà tôi được giao lưu với bà con người Việt và mua các đồ dùng cho gia đình, những món hàng ở Việt Nam cũng dễ mua”.

Mặt hàng thổ cẩm của đồng bào Thái rất được nhiều khách hàng ưa chuộng tìm mua.

Vợ chồng anh Lê Huỳnh Đức ở xã Thiệu Hóa là hộ tiểu thương có thâm niên kinh doanh lâu năm ở chợ phiên Na Mèo. Để kịp phiên chợ vào sáng thứ bảy, vợ chồng anh phải vận chuyển hàng gia dụng với đủ các chủng loại lên chợ từ chiều thứ sáu.Vào phiên chợ, ngay từ sáng sớm người mua, người bán đã tấp nập, rộn ràng, đông vui. Vì phần lớn người đi chợ là cư dân bản giáp biên của nước bạn Lào và đồng bào các dân tộc Thái, Mông ở các bản làng thuộc các xã Na Mèo, Sơn Thủy, Sơn Điện nên gương mặt nào cũng thân quen qua bao mùa phiên. Phiên chợ cũng thường xuyên đón những đoàn khách du lịch lên thăm Cửa khẩu Quốc tế Na Mèo.Tham gia bán hàng tại phiên chợ, vì không biết tiếng Lào nên Anh Lê Huỳnh Đức, xã Thiệu Hóa, luôn phải ra kí hiệu về giá bán. Với các mặt hàng phong phú và giá phải chăng nên anh bán được rất nhiều. Riêng các phiên chợ cận Tết Nguyên đán hàng hóa anh bán được tăng trên 40% so với phiên chợ ngày thường. Anh Đức cho biết: “Tôi lên bán hàng ở chợ phiên Na Mèo khá lâu rồi, quả thực quảng đường từ xuôi lên đây rất xa và vất vả nhưng số lượng hàng bán tại phiên chợ cũng tương đối nhiều. Mỗi phiên chợ ngày thường tôi bán được từ 3-4 triệu đồng tiền hàng, vào dịp Tết người Việt và người Lào đi chợ đông nên số tiền thu được tăng gấp đôi lên 6-7 triệu đồng”.

Món rêu đá lấy dưới suối được người Thái và người Lào ưa thích.

Chợ phiên Na Mèo hình thành từ cuối những thập niên 80 thế kỷ trước trong một cộng đồng nhỏ người dân tộc Thái ở miền Tây xứ Thanh. Dần dần, chợ ngày càng đông người đến giao thương, hàng hóa phong phú. Dù vậy, chợ vẫn mang bản sắc chợ vùng biên với nhiều đặc trưng như sắc màu thổ cẩm rực rỡ, nông sản cây nhà lá vườn. Mỗi tuần họp có một lần nên lượng người đến chợ Na Mèo mua bán rất đông. Người bán kẻ mua đều rất nhẹ nhàng vui vẻ, không có hiện tượng chèo kéo, thách giá.Hàng hóa người Lào mang sang bán tại phiên chợ phần lớn là các mặt hàng nông sản bản địa đặc sắc nên được người Việt rất ưa chuộng. Vì là chợ cửa khẩu nên nhiều du khách từ khắp trong và người tỉnh cũng tham gia đi chợ. Đến đây họ không chỉ mua được các sản vật địa phương tươi ngon, độc đáo mà còn được trải nghiệm bản sắc văn hóa đa dạng của các dân tộc thiểu số 2 nước Việt - Lào.Anh Vũ Trọng Nghĩa, du khách đến từ TP Hải Phòng, cảm thấy thú vị khi được tham gia phiên chợ Na Mèo. Đối với anh phiên chợ không chỉ là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, mà còn là nơi thể hiện sắc màu văn hóa các dân tộc Việt - Lào. Khuôn viên chợ không rộng lắm nên anh vòng đi vòng lại nhiều lần cốt để trải nghiệm và ngắm nhìn các sản phẩm đặc sắc của người dân vùng cao như các tấm vải thổ cẩm với hoa văn phong phú, đồ đan lát thủ công... Anh Nghĩa chia sẻ: “Chợ biên giới Na Mèo nhiều cái mới lạ, người Lào sang buôn bán rất tự nhiên và thoải mái thể hiện tinh thần đoàn kết, hữu nghị truyền thống lâu đời. Người Lào sang bán những mặt hàng bản địa đặc sắc mà những du khách từ xa lên như tôi rất thích thú”.

Nhiều nông sản của người dân Việt - Lào cũng được đem ra chợ bán.

Để đi qua Cửa khẩu Quốc tế Na Mèo sang họp chợ, bà con các dân tộc Lào ở các bản giáp biên phải dậy từ tờ mờ sáng. Vì vậy, các lực lượng chức năng làm nhiệm vụ tại cửa khẩu cũng phải có mặt rất sớm để kiểm soát người và phương tiện, tạo điều kiện thuận lợi nhất để bà con mang hàng sang bán tại chợ Na Mèo. Thiếu tá Lê Văn Ngữ, Trạm trưởng Trạm Cửa khẩu Quốc tế Na Mèo, Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Na Mèo, nhấn mạnh: “Để chợ phiên phát triển và quản lý chặt chẽ, trên cơ sở hiệp định bảo vệ biên giới, chúng tôi thường xuyên phối hợp với lực lượng bảo vệ biên giới kiểm soát đúng quy định. Đồng thời, tạo thuận lợi nhất để Nhân dân qua lại mua bán, giao lưu, thắt chặt thêm mối quan hệ đoàn kết hữu nghị Việt - Lào”.

Các lực lượng chức năng tại Cửa khẩu Quốc tế Nam Mèo kiểm tra, kiểm soát, tạo điều kiện thuận lợi để bà con nước bạn Lào sang họp chợ phiên Na Mèo.

Chợ phiên Na Mèo đã góp phần thúc đẩy giao thương, mua bán hàng hóa giữa 2 tỉnh Thanh Hóa - Hủa Phăn. Phiên chợ truyền thống giàu bản sắc văn hóa các dân tộc cũng đã và đang trở thành điểm thăm quan, trải nghiệm thú vị cho du khách 2 nước Việt Nam - Lào khi đến thăm Cửa khẩu Quốc tế Na Mèo.

Mai Ngọc