Choáng váng nhìn lại 10 năm thu nhập gần 12 tỷ đồng, tài sản tích lũy chưa nổi 2 tỷ

Có những gia đình không thiếu tiền, thậm chí thu nhập mỗi tháng thuộc nhóm khá cao, nhưng càng đi làm lâu lại càng thấy mình đứng yên trên đường tích lũy tài sản. Mỗi lần được tăng lương là một lần căn nhà thuê tốt hơn, chiếc xe đắt hơn, những chuyến du lịch nhiều hơn và các khoản chi tiêu cũng vừa vặn tăng theo.

LƯƠNG CÀNG TĂNG, MỨC SỐNG CÀNG CAO

Câu chuyện của một cặp vợ chồng ở TP.HCM dưới đây phần nào cho thấy nghịch lý ấy. Với tổng thu nhập 110 – 130 triệu đồng mỗi tháng và đã có gần 12 năm đi làm, họ từng nghĩ mình đang có một cuộc sống khá ổn.

Thế nhưng khi ngồi xuống cộng lại thu nhập và đối chiếu với tài sản hiện có, người chồng bắt đầu nhận ra một khoảng cách đáng lo giữa số tiền kiếm được và những gì gia đình thực sự tích lũy.

“Em năm nay 36 tuổi, hiện là trưởng phòng kinh doanh cho một công ty FMCG tại TP.HCM. Thu nhập cố định của em khoảng 55 triệu đồng/tháng, nếu tính cả thưởng doanh số thì trung bình mỗi tháng em nhận khoảng 80 - 100 triệu đồng.

Vợ em 34 tuổi, làm marketing cho một doanh nghiệp nước ngoài, thu nhập khoảng 30 triệu đồng/tháng. Nếu tính tổng thu nhập thì gia đình em cũng khoảng 110 - 130 triệu đồng/tháng. Gia đình em có hai bé 4 tuổi và 7 tuổi.

Sau gần 12 năm đi làm, tổng tài sản tài chính của hai vợ chồng hiện chỉ có 500 triệu đồng tiền gửi tiết kiệm, khoảng 150 triệu đồng trong danh mục chứng khoán và một chiếc ô tô 1,5 tỷ đồng mua trả góp (vẫn còn nợ gần 250 triệu đồng). Gia đình vẫn đang thuê căn hộ gần chỗ làm với giá khoảng 18 triệu đồng/tháng.

Gần đây có dịp ngồi họp lớp đại học, có những người thu nhập chỉ bằng khoảng một nửa em nhưng đã mua được nhà, có người còn có thêm căn hộ cho thuê. Lúc đó em mới thực sự nhìn lại tài chính của chính mình.

Bản thân em thấy tụi em không tiêu xài quá xa xỉ. Nhưng gần như cứ thu nhập tăng là mức sống cũng tăng theo.

Khi em còn lương 25 triệu đồng, em đi xe máy. Đến khi lương lên 50 triệu đồng thì đổi ô tô. Trước đây ở căn hộ thuê khoảng 8 triệu đồng, sau khi thu nhập khá hơn thì chuyển sang căn hộ gần trung tâm với giá gần 18 triệu đồng vì nghĩ đi làm tiện hơn. Điện thoại, máy tính, du lịch, ăn uống, quần áo... gần như đều được nâng cấp theo thu nhập.

Hiện tại, tổng chi phí sinh hoạt cố định của gia đình mỗi tháng vào khoảng 80 triệu đồng. Trong đó, tiền thuê nhà và các khoản dịch vụ khoảng 18 triệu đồng, chi phí trả góp ô tô 9 triệu đồng và chi phí nuôi xe khoảng 4 triệu đồng.

Các khoản ăn uống và sinh hoạt hàng ngày vào khoảng 18 triệu đồng, học phí và các chi phí liên quan đến con khoảng 12 triệu đồng. Gia đình cũng dành trung bình khoảng 10 triệu đồng mỗi tháng cho du lịch, giải trí và mua sắm, 8 triệu đồng cho việc hiếu hỉ, hỗ trợ bố mẹ và các khoản phát sinh khác.

Em bắt đầu lo là càng làm lâu, thu nhập càng cao nhưng cảm giác an toàn tài chính lại không tăng lên. Nếu ngày mai mất việc, em nghĩ gia đình chỉ cầm cự được khoảng 5 tháng. Điều này làm em rất áp lực vì em luôn nghĩ người có thu nhập cao thì phải có nền tảng tài chính vững.

Bây giờ nhìn lại, em nhận ra suốt nhiều năm qua mình chỉ tập trung vào việc kiếm nhiều tiền hơn mà chưa bao giờ xây dựng một kế hoạch quản lý tài sản đúng nghĩa.

Em muốn hỏi anh chị, trong trường hợp của em, có phải tụi em đang rơi vào tình trạng lạm phát lối sống không? Em nên cắt giảm mạnh mức sống hiện tại để ưu tiên tích lũy và đầu tư hay không? Nếu bắt đầu lại từ bây giờ, với thu nhập khoảng 120 triệu đồng/tháng, tụi em nên phân bổ dòng tiền như thế nào để 5 năm tới có thể tạo được nền tảng tài sản thực sự?

Tuần trước, em ngồi tính lại tổng thu nhập của hai vợ chồng trong 10 năm qua. Con số lên tới gần 12 tỷ đồng. Nhưng tài sản tài chính hiện tại chưa đến 2 tỷ đồng, chưa có nhà, xe còn trả góp. Lần đầu tiên em tự hỏi: “Tiền của mình đã đi đâu?"

Rất mong nhận được góc nhìn từ anh chị. Em cảm ơn rất nhiều”.

Nhìn vào bảng chi tiêu, điều khiến nhiều người chú ý không hẳn là một khoản quá lớn, mà là cách nhiều khoản nhỏ cộng lại thành một con số đáng kể.

“Cái này thật sự là lạm phát lối sống. Ngoài đầu tư cho hai bé là xứng đáng, còn lại tổng chi phí sinh hoạt, giải trí tận 28 triệu đồng ở Việt Nam là cao. Thêm hẳn phát sinh 8 triệu đồng thì hai anh chị cần phải nhìn lại bảng chi tiêu hàng tháng của gia đình nếu muốn tăng tỷ lệ tiết kiệm”.

Tuy nhiên, nếu mục tiêu là nhanh chóng chuyển từ trạng thái tích lũy ít sang sở hữu một tài sản lớn, có người cho rằng chỉ cắt giảm chi tiêu vẫn chưa đủ.

“Bán xe ô tô đi, vay tiền mua căn hộ rìa trung tâm, hàng ngày đi taxi công nghệ hoặc phương tiện công cộng. Giảm bớt chi tiêu lại, nhất là du lịch, mua sắm.

Thu nhập mình khoảng 140 triệu đồng/tháng. Hồi 2024 mua căn hộ vay ngân hàng 2 tỷ đồng, lãi suất ưu đãi 2 năm đầu 6,6%/năm. Mỗi tháng tiêu xài gia đình trong vòng 40 triệu đồng, trả trước 100 triệu đồng (phí trả trước khoảng 2 - 3% không thành vấn đề) thì sau 2 năm là hết nợ và không phải chịu lãi suất thả nổi”.

Ở một góc nhìn khác, vấn đề được đặt ra ngay từ quyết định mua chiếc ô tô 1,5 tỷ đồng.

“Cái sai lớn nhất của bạn là mua ô tô 1,5 tỷ đồng, là tiêu sản trong khi không có tài sản. Lại ở thuê nhà quá cao.

Bạn cần coi lại chi tiêu, lên kế hoạch tiết kiệm tối đa xuống 15 triệu đồng, chuyển chỗ ở có giá rẻ hơn, chịu khó một thời gian để có được tài sản trước (thuê tầm 10 triệu đồng), giảm du lịch và mua sắm xuống 2 triệu đồng, bán xe và chuyển qua đi Grab khoảng 2 triệu đồng/tháng, hiếu hỉ xem xét có giảm được không.

Tính ra tổng chi tiêu khoảng 30 – 35 triệu đồng. Tất cả tiền còn lại tầm 100 triệu đồng mua đều chứng khoán, vàng, chứng chỉ quỹ, sổ tiết kiệm. Sau 5 năm hoặc khi nhắm đủ 2/3 tài sản, hãy bán hết để mua chung cư hoặc nhà ven đô”.

Có người chỉ ra cái sai lớn nhất của gia đình là mua ô tô 1,5 tỷ đồng

Không phải ai cũng đồng tình với việc phải thay đổi cuộc sống quá mạnh tay. Một quan điểm khác cho rằng với mức thu nhập hiện tại, gia đình hoàn toàn có khả năng dành một tỷ lệ rất lớn cho tiết kiệm mà không nhất thiết phải từ bỏ tất cả những tiện nghi đang có.

“Thu nhập đó mà chưa có tài sản thì cần mục tiêu tiết kiệm 50 - 70% thu nhập. Ở mức thu nhập hiện tại của bạn thì hoàn toàn khả thi mà cũng không làm giảm mức sống xuống bao nhiêu. Bạn tự lựa cắt giảm cái gì. Còn nếu không tự lựa được thì thuê chuyên gia nhé”.

CÁCH THOÁT BẪY LẠM PHÁT LỐI SỐNG

Tránh lạm phát lối sống không có nghĩa là phải cắt bỏ mọi khoản chi tiêu hay ép bản thân sống kham khổ. Điều quan trọng là khi thu nhập tăng, mức sống không tăng nhanh hơn khả năng tích lũy tài sản.

Một trong những cách đơn giản nhất là xác định trước số tiền sẽ dành cho tiết kiệm và đầu tư ngay khi nhận thu nhập, thay vì chờ đến cuối tháng còn bao nhiêu mới tích lũy. Khi khoản tiền dành cho tương lai được chuyển đi trước, phần còn lại mới trở thành ngân sách cho cuộc sống hiện tại.

Một nguyên tắc khác là đặt ra giới hạn cho những khoản chi phí cố định. Tiền thuê nhà, khoản trả góp ô tô, học phí hay các khoản vay dài hạn thường khó cắt giảm trong thời gian ngắn.

Nếu những chi phí này liên tục tăng theo thu nhập, mức sống sẽ ngày càng trở nên đắt đỏ và rất khó quay lại mức cũ khi thu nhập giảm. Vì vậy, trước một quyết định nâng cấp lớn, cần cân nhắc không chỉ khả năng chi trả ở thời điểm hiện tại mà cả khả năng duy trì khoản chi đó trong vài năm tới.

Các khoản thu nhập biến động như tiền thưởng, hoa hồng hay thu nhập ngoài lương cũng cần được xử lý thận trọng. Một gia đình có thể xây dựng mức sống dựa trên phần thu nhập tương đối ổn định, trong khi phần thu nhập tăng thêm được ưu tiên cho tích lũy. Cách này giúp tránh tình trạng một khoản thưởng bất thường nhanh chóng trở thành một tiêu chuẩn sống mới, kéo theo hàng loạt chi phí cố định.

Bên cạnh đó, cần có một khoản dự phòng đủ lớn trước khi nghĩ đến việc liên tục nâng mức sống. Những người thường xuyên còn tiền sau khi kết thúc tháng có khả năng sở hữu khoản tiết kiệm đủ trang trải ít nhất 3 tháng chi phí, cao hơn đáng kể so với những người không còn tiền dư.

Cần có một khoản dự phòng đủ lớn trước khi nghĩ đến việc liên tục nâng mức sống

Một thay đổi quan trọng khác là chuyển từ tư duy tiết kiệm được bao nhiêu hay bấy nhiêu sang xác định rõ mục tiêu tài sản. Thay vì chỉ đặt mục tiêu mỗi tháng phải tiết kiệm một khoản tiền nhất định, có thể xác định trong 5 năm cần tích lũy bao nhiêu, bao nhiêu tiền dành cho quỹ dự phòng và bao nhiêu vốn cần có để mua nhà.

Điều quan trọng là không nên cực đoan hóa việc chống lạm phát lối sống. Một kế hoạch tài chính bền vững vẫn cần dành một phần tiền cho những trải nghiệm và nhu cầu thực sự mang lại giá trị cho gia đình. Vấn đề không phải là tiêu càng ít càng tốt, mà là phân biệt được đâu là khoản chi giúp cuộc sống tốt hơn và đâu là khoản chi chỉ xuất hiện vì thu nhập đã tăng.