Bước chuyển thương mại vùng cao

Hướng tới thương mại văn minh

Chị Trần Thị Chung, thôn Thượng, xã Sơn Động cho biết, trước đây, mỗi khi cần mua hàng hóa, chị và người dân trong vùng thường phải đến chợ An Châu, thậm chí có những mặt hàng phải chờ đến phiên chợ chính. Những năm gần đây, diện mạo thị trường bán lẻ tại Sơn Động đã thay đổi rõ rệt khi nhiều cửa hàng tự chọn, điện máy, đồ gia dụng… xuất hiện.

Đồng bào dân tộc Nùng chọn mua hàng hóa tại chợ Tân Sơn, xã Tân Sơn.

Không chỉ Sơn Động, tại nhiều xã miền núi như Vân Sơn, Tây Yên Tử, Tuấn Đạo, Tân Sơn, Xuân Lương…, các cửa hàng tự chọn, siêu thị mini từng bước hình thành. Hàng hóa thiết yếu được đưa đến cả những khu dân cư xa trung tâm, giúp người dân thuận tiện hơn trong mua sắm. Chị Bùi Thị Thảo, chủ cửa hàng tự chọn Dương Thảo, thôn số 4, xã Sơn Động cho biết, nhu cầu sử dụng hàng hóa có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm chất lượng của người dân ngày càng cao. Đây là lý do chị đầu tư chuyển từ kinh doanh tạp hóa truyền thống sang mô hình cửa hàng tự chọn.

Cùng với các mô hình bán lẻ hiện đại, thương mại điện tử cũng từng bước hiện diện tại khu vực này. Nhiều điểm trung chuyển hàng hóa được hình thành, kết nối với các đơn vị vận chuyển như Viettel Post, Giao hàng tiết kiệm, J&T Express, VNPost. Qua đó, hàng hóa được giao nhận thuận lợi hơn, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho cả người bán và người mua ở vùng sâu, vùng xa.

Để tạo nền tảng cho thị trường phát triển, tỉnh quan tâm đầu tư hệ thống chợ truyền thống. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh và Trung ương đã đầu tư hơn 20,1 tỷ đồng xây mới 3 chợ Vân Sơn, Quế Sơn, Xuân Lương; cải tạo, nâng cấp 6 chợ Dương Hưu, Đủng Đỉnh, Gàng, Cấm Sơn, Phú Nhuận trong tổng số 21 chợ miền núi, vùng cao.

Theo đồng chí Hoàng Thị Ninh, Chủ tịch UBND xã Dương Hưu, địa phương có 2 chợ Dương Hưu và Long Sơn. Sau khi được nâng cấp, các chợ có diện mạo khang trang, khu vực kinh doanh ngăn nắp, hàng hóa được bảo quản tốt hơn, tạo thuận lợi cho cả tiểu thương và người tiêu dùng. Từ đó, hoạt động mua bán ngày càng sôi động.

Chú trọng hoàn thiện hạ tầng chợ

Theo Quyết định số 60/QĐ-BDTTG ngày 29/1/2026 của Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bắc Ninh có 30 xã liên quan đến diện phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030; toàn tỉnh có 713 thôn thuộc vùng này, trong đó 164 thôn đặc biệt khó khăn. Trong bối cảnh đó, phát triển thị trường bán lẻ, thương mại, dịch vụ tại khu vực này không chỉ đáp ứng nhu cầu mua sắm của người dân mà còn góp phần khai thác tiềm năng sản xuất, thúc đẩy tiêu thụ nông sản và nâng cao thu nhập cho người dân.

Trên địa bàn tỉnh có 234 chợ, trong đó có 21 chợ miền núi, vùng cao thuộc các huyện Sơn Động, Lục Ngạn, Lục Nam và Yên Thế (cũ). Đi đôi với phát triển thương mại điện tử, văn minh, hiện đại, tỉnh luôn quan tâm đầu tư cải tạo, nâng cấp các chợ truyền thống cho các xã miền núi, vùng cao. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh và Trung ương đầu tư hơn 20,1 tỷ đồng xây mới 3 chợ và cải tạo 6 chợ ở khu vực này.

Thực tế, dù cửa hàng tự chọn, siêu thị mini và thương mại điện tử đang phát triển, chợ truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng đối với đời sống người dân. Tuy nhiên, nhiều chợ được hình thành từ lâu, hoạt động theo phiên và chưa được đầu tư đồng bộ. Một số hạng mục như cầu chợ, bãi đỗ xe, khu vệ sinh, hệ thống thu gom nước thải, phòng cháy, chữa cháy còn hạn chế; một số công trình đã xuống cấp, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh. Để khắc phục bất cập, trong Kế hoạch thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030, UBND tỉnh xác định từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng thương mại nông thôn; phát triển các mô hình chợ bảo đảm an toàn thực phẩm; thúc đẩy thương mại điện tử và dịch vụ logistics gắn với vùng sản xuất hàng hóa. Ưu tiên đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp mạng lưới chợ tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Thực hiện định hướng của UBND tỉnh, Sở Công Thương tăng cường hỗ trợ quảng bá, xây dựng thương hiệu cho nông sản địa phương; kết nối, xúc tiến tiêu thụ tại thị trường trong nước và xuất khẩu; đa dạng hóa kênh phân phối, đồng thời thúc đẩy phát triển thương mại điện tử, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thương mại nông thôn.

Sở Công Thương đã đề xuất xây mới, cải tạo, nâng cấp 13 chợ từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, với tổng kinh phí dự kiến khoảng 43,7 tỷ đồng. Trong đó, xây mới 3 chợ: Thanh Sơn, Tam Tiến, Mai Sưu và nâng cấp 10 chợ: Hữu Sản, Đồng Hưu, Đông Sơn, Canh Nậu, Gàng, Đồng Đỉnh, Thanh Hải, Phong Vân, Sa Lý, Trường Sinh.

Việc kết hợp đầu tư hạ tầng chợ với phát triển các mô hình bán lẻ hiện đại, thương mại điện tử và hệ thống phân phối sẽ tạo thêm lựa chọn cho người dân, đồng thời mở rộng đầu ra cho sản phẩm địa phương. Từ đó, thị trường bán lẻ vùng cao từng bước chuyển mình theo hướng văn minh, hiện đại, trở thành động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.