Chủ động bỏ việc trước khi bị AI thay thế

Đầu năm nay, quyết định từ chức của nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI) Mrinank Sharma tại Anthropic đã thu hút hơn 15 triệu lượt xem trên mạng xã hội X.

Ông cảnh báo về một thế giới "lâm nguy" trước chính công nghệ mình tham gia phát triển. Đáng chú ý, bước đi tiếp theo của ông là theo học bằng cử nhân thơ ca.

Theo The Guardian, sau sự việc của Sharma, làn sóng nhân sự chủ động rời bỏ công việc văn phòng để tìm kiếm những lối đi mới đang lan rộng ra ngoài Thung lũng Silicon.

Từ công nghệ, quan hệ công chúng (PR) cho đến tư vấn doanh nghiệp, nhiều chuyên gia quyết định từ bỏ nấc thang sự nghiệp ổn định để chuyển sang các lĩnh vực họ cảm thấy an toàn hơn hoặc phù hợp hơn với hệ giá trị cá nhân.

Trên thực tế, các số liệu kinh tế vĩ mô cho thấy AI chưa gây ra sự sụp đổ diện rộng cho thị trường lao động. Theo tạp chí The Economist, công nghệ này đã tạo ra khoảng 1 triệu việc làm mới tại Mỹ, trong khi số ca sa thải gắn trực tiếp với AI dừng ở mức khoảng 200.000.

Dù vậy, theo khảo sát từ Trung tâm Nghiên cứu Pew, có tới 71% người Mỹ tin rằng AI sẽ dẫn đến tình trạng suy giảm việc làm trong 20 năm tới. Nỗi lo sợ về tương lai đang trực tiếp chi phối các quyết định ở hiện tại của người lao động.

Ngày càng nhiều nhân viên văn phòng chủ động rẽ hướng sự nghiệp trước khi bị AI tác động đến vị trí của mình. Ảnh: Getty Creative

Đối với nhiều nhân sự văn phòng, AI không chỉ đe dọa vị trí việc làm mà còn làm thay đổi bản chất công việc thường ngày.

Sau gần một thập kỷ làm việc trong ngành quan hệ công chúng, Vanessa Hsia (30 tuổi) quyết định nghỉ việc để học thạc sĩ văn học.

Cô chia sẻ cảm giác kiệt sức khi ngành PR chạy theo số lượng thay vì chất lượng, lạm dụng AI thay cho tư duy phản biện. "Tôi từng tin rằng cứ làm việc chăm chỉ thì sẽ thăng tiến và nhận mức lương xứng đáng. Nhưng công nghệ này xuất hiện và cho thấy điều đó không còn được đảm bảo", Hsia bày tỏ.

Trong khi đó, Hanna Horvath (29 tuổi), cựu biên tập viên tại nền tảng tài chính Bankrate, đã rời bỏ công việc cố định để chuyển sang làm tự do kết hợp tư vấn tài chính.

Khi công ty ép nhân viên ứng dụng AI, cô nhận thấy vai trò của mình biến thành một "quản lý dự án" rà soát nội dung máy tính tạo ra hơn là người trực tiếp sáng tác.

"AI không cần phải cướp việc mới làm thay đổi mối quan hệ giữa bạn và công việc. Công nghệ này thực chất đã làm thay đổi tâm lý người lao động", Horvath cho hay.

The Guardian ghi nhận một số kỹ sư phần mềm và nhà sản xuất quảng cáo đã thực hiện cú rẽ ngoặt 180 độ. Chris, một cựu kỹ sư phần mềm có hơn 10 năm kinh nghiệm, đã nộp đơn gia nhập lực lượng cảnh sát tại một thành phố lớn ở bờ Đông nước Mỹ vì cảm thấy lập trình không còn đòi hỏi tư duy sâu và môi trường doanh nghiệp không còn sự bảo đảm bền vững.

Tương tự, Kara, một cựu nhà sản xuất quảng cáo, chọn rời ngành để làm diễn viên và nhân viên pha chế sau khi kiệt sức vì áp lực pháp lý phức tạp quanh quyền sử dụng hình ảnh và giọng nói AI từ các công cụ như Runway hay ElevenLabs.

Tâm lý bất an của người lao động phần lớn bắt nguồn từ những cảnh báo bi quan của chính giới lãnh đạo công nghệ.

CEO Anthropic Dario Amodei từng dự báo AI sẽ thay thế một nửa số lượng việc làm văn phòng cấp thấp vào cuối thập kỷ này và mô tả AI là "công cụ thay thế lao động nói chung của con người".

Giáo sư kinh tế Brendan Moore tại Đại học Notre Dame nhận định: "Giữa những tuyên bố về làn sóng sa thải hàng loạt của các CEO công nghệ và việc các tập đoàn viễn thông lấy AI làm lý do tinh giản biên chế, người lao động dễ mặc định mọi thứ đều do AI gây ra".

Ông cảnh báo lực lượng lao động là động lực chính của nền kinh tế. Tương tự như làn sóng "đại từ chức" (Great Resignation) trong đại dịch Covid-19 từng đẩy chi phí lương và lạm phát tăng cao, nếu nỗi sợ hãi AI kích hoạt làn sóng rời bỏ công sở diện rộng, thị trường hoàn toàn có thể đối mặt với những xáo trộn kinh tế thực sự, ngay cả khi kịch bản máy móc cướp sạch việc làm chưa từng xảy ra.

Trước làn sóng tâm lý tiêu cực này, một số chính trị gia Mỹ như Thượng nghị sĩ Bernie Sanders đã đề xuất dự luật tạm dừng xây dựng các trung tâm dữ liệu AI mới cho đến khi có cơ chế bảo vệ việc làm cho người lao động.

Ngược lại, một số lãnh đạo công nghệ như CEO Meta Mark Zuckerberg cũng lên tiếng chỉ trích luận điệu bi quan quá mức của một bộ phận trong ngành, kêu gọi xây dựng tầm nhìn tích cực hơn về tương lai nơi con người và công nghệ cùng đồng hành.

(Theo The Guardian)