Chủ động mùa quả, mở rộng thị trường

Vườn na rải vụ ở Phượng Hoàng, Võ Nhai

Chị Hoàng Thị Trang vừa thu hái những trái na căng tròn, đẹp mắt, vừa chia sẻ với phóng viên về vùng đất quê hương chị, nơi được thiên nhiên ưu đãi, khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp với loại cây trái được nhiều người ưa chuộng. Nhiều năm qua, cây na đã trở thành một trong những cây trồng giúp người dân Phượng Hoàng nâng cao thu nhập.

Ông Phạm Minh Phương, Phó Chủ tịch UBND xã Võ Nhai, cho biết hiện trên địa bàn xã có khoảng 120ha na. Có những vườn cho 15-16 tấn quả/ha năm. Dự kiến mùa na năm nay, bà con thu hoạch được trên 2.000 tấn na, cây na thực sự phát huy vai trò mũi nhọn, giúp người dân phát triển kinh tế. Chính quyền xã Võ Nhai tiếp tục động viên bà con chăm sóc cây na theo hướng hữu cơ, thực hiện chiến lược phát triển dài hạn, bền vững, hướng đến sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Võ Nhai tự hào có vườn na số đầu tiên của tỉnh Thái Nguyên. Cây na số được chăm sóc theo tiêu chuẩn hữu cơ (Organic), không sử dụng thuốc trừ sâu, phân bón hóa học và chất kích thích tăng trưởng; sản phẩm được kiểm soát về dư lượng hóa chất và không sử dụng giống biến đổi gen (GMO). Quá trình chăm sóc cây na số trên những triền núi đá được kết nối minh bạch với người tiêu dùng bằng công nghệ. Mỗi cây na được định danh, cấp mã số và gắn mã QR. Người tiêu dùng có thể theo dõi từ xa quá trình sinh trưởng, chăm sóc, ra hoa, đậu quả cho đến khi thu hoạch.

Trước đây, quả na chủ yếu được tiêu thụ qua thương lái, tại chợ hoặc những mối hàng quen. Nay, người trồng có thể tự giới thiệu sản phẩm trên mạng xã hội, kết nối với khách hàng qua livestream, Facebook, Zalo và các nền tảng trực tuyến khác. Chị Hoàng Thị Trang phấn khởi chia sẻ, nhờ mạng xã hội, bà con trồng na giờ không còn ngồi chờ người mua tìm đến mà có thể chủ động giới thiệu sản phẩm, kể câu chuyện về vùng trồng và kết nối trực tiếp với khách hàng. Khi nguồn gốc rõ ràng, quy trình chăm sóc được công khai, quả na Võ Nhai được định giá không chỉ bằng chất lượng sản phẩm mà còn bằng uy tín của người trồng và giá trị của vùng đất.

Xã Võ Nhai tổ chức chương trình livestream “Cây Na số và gây Quỹ hỗ trợ giảm nghèo năm 2026” ngày 7/8/2026.

Cũng từ yêu cầu nâng giá trị cây na, những người trồng ở Phượng Hoàng đang thay đổi cả cách sản xuất để tạo dựng thương hiệu cho sản phẩm. Gia đình ông Kiều Thượng Chất có hơn 400 cây na nhưng không để tất cả cùng cho quả vào một thời điểm. Những cành đủ điều kiện được cắt tỉa, tạo tán, điều tiết sinh trưởng; sau đó tiếp tục chăm sóc, thụ phấn để hình thành những lứa quả khác nhau. Trước đây, na của gia đình chủ yếu thu hoạch tập trung trong tháng 8 và 9; sau khi áp dụng rải vụ, thời gian thu hoạch có thể kéo dài đến tháng 12, trong đó na trái vụ thường có giá trị cao gấp đôi so với chính vụ, ông Chất cho biết.

Cách làm này được người trồng na áp dụng từ giai đoạn 2021-2024, gắn với dự án “Ứng dụng khoa học kỹ thuật thâm canh cây na rải vụ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên”. Qua thực tế sản xuất, kỹ thuật rải vụ đang dần trở thành một phương thức sản xuất hàng hóa ở vùng na Võ Nhai. Mục tiêu không chỉ là làm cho cây na đạt năng suất cao hơn, mà còn tạo ra sản phẩm vào những thời điểm thị trường có nhu cầu và nâng giá trị thu được trên mỗi cây, mỗi vườn.

Những cây na số cũng được áp dụng kỹ thuật chăm sóc để kéo dài thời gian cho quả. Năm nay là năm thứ hai gia đình ông Kiều Thượng Chất và chị Hoàng Thị Trang thực hiện quy trình sản xuất vườn na hữu cơ rải vụ trên môi trường số, đồng thời với những vườn na theo tiêu chuẩn VietGAP trong vùng. Với 1,5-2 triệu đồng, người tiêu dùng có thể sở hữu một cây na số hữu cơ, cho khoảng 30-38kg/vụ. Người mua cũng có thể theo dõi quá trình thu hái và nhận sản phẩm theo từng đợt quả chín trong thời gian 4 tháng cuối năm.

Từ “cây na số” đến những vườn na rải vụ, người trồng na Võ Nhai đang hướng sản phẩm quen thuộc của mình theo một cách phát triển mới, cả về chất và lượng. Để có được thương hiệu na Võ Nhai hôm nay là cả một hành trình được bồi đắp qua nhiều thế hệ bằng kinh nghiệm, công sức và sự sáng tạo của người nông dân.

Khi những vườn na được chăm sóc bằng kỹ thuật mới, mùa thu hoạch được kéo dài, sản phẩm được đưa đến người tiêu dùng bằng những phương thức hiện đại và thương hiệu vùng trồng ngày càng được khẳng định, cây na Võ Nhai sẽ không chỉ cho những mùa quả ngọt hơn mà còn mở ra giá trị bền vững hơn. Đó cũng là hướng để thương hiệu na Thái Nguyên đi xa hơn từ chính những vườn cây trên vùng đất núi đá hôm nay.