Chủ động nguồn cung, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng trong bối cảnh biến động toàn cầu

Tăng cường các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng.

Trước yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, việc xây dựng chiến lược dài hạn theo hướng chủ động nguồn cung, đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng và nâng cao năng lực thích ứng của doanh nghiệp trở nên cấp thiết.

Củng cố nền tảng an ninh năng lượng

Năng lượng không chỉ là yếu tố đầu vào của sản xuất mà còn là nhân tố tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất, khả năng cạnh tranh, hoạt động logistics và sự ổn định của chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiềm ẩn nhiều rủi ro, những biến động khó lường của thị trường năng lượng đang đặt ra yêu cầu cấp bách về việc bảo đảm an ninh năng lượng đối với các quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Giá nhiên liệu đã tăng mạnh so với cùng thời kỳ.

Theo Tiến sĩ Hà Huy Ngọc, Giám đốc Trung tâm Chiến lược và Chính sách (Viện Kinh tế Việt Nam và thế giới), các biến động này tác động rõ nét, đa chiều tới Việt Nam - nền kinh tế có độ mở lớn, phụ thuộc nhiều vào thương mại quốc tế và vẫn còn dựa đáng kể vào nguồn năng lượng nhập khẩu. Như trong tháng 3, giá nhiên liệu trong nước tăng mạnh, trong đó xăng E5 A92 đã tăng 26,2% và dầu diesel tăng 57,4% so tháng trước.

Tuy nhiên, những biến động có thể trở thành động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam. Theo đó, cần đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, khuyến khích điện mặt trời mái nhà, đồng thời xây dựng hạ tầng cho phương tiện giao thông điện và hệ thống trạm sạc.

Ở góc độ khác, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam cho rằng: Hiện nay, Việt Nam có thể tự chủ khoảng 65-70% nhu cầu xăng dầu nếu hai nhà máy lọc dầu trong nước vận hành tối đa công suất. Tuy nhiên, với tổng nhu cầu khoảng 26-27 triệu tấn mỗi năm và sản lượng nội địa chỉ đạt khoảng 14-15 triệu tấn, phần còn lại vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu. Các tác động hiện nay không chỉ ở giá dầu mà là toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng, cần khẩn trương tháo gỡ các vướng mắc để đưa các dự án năng lượng tái tạo đã hoàn thành vào vận hành, qua đó bổ sung nguồn cung trong ngắn hạn.

Ông Thập đã đề xuất lộ trình ba giai đoạn: Trước mắt, cần điều hành linh hoạt thị trường và đa dạng hóa nguồn nhập khẩu nhằm giảm thiểu rủi ro; trong trung hạn, tập trung xây dựng hệ thống dự trữ năng lượng và hoàn thiện chuỗi cung ứng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG). Về dài hạn, cần rà soát, điều chỉnh quy hoạch theo hướng giảm phụ thuộc nhập khẩu, tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo. Một giải pháp quan trọng được nhấn mạnh là xây dựng kho dự trữ dầu thô và xăng dầu với quy mô phù hợp; đồng thời, mở rộng hợp tác quốc tế, đa dạng hóa đối tác thông qua ngoại giao năng lượng, qua đó bảo đảm nguồn cung ổn định, lâu dài.

Chủ động chuyển đổi, nâng cao sức chống chịu

Trong bối cảnh chi phí năng lượng gia tăng, cộng đồng doanh nghiệp đang đối mặt với áp lực lớn trong việc duy trì hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Để thích ứng, nhiều doanh nghiệp đã chủ động cơ cấu lại hoạt động, chia sẻ chi phí trong toàn chuỗi cung ứng, đồng thời đẩy mạnh tự động hóa, chuyển đổi số và tối ưu hóa quản trị.

Hệ thống điện mặt trời mái nhà hiện đang cung cấp 20-30% nhu cầu sử dụng điện tại Tổng công ty May 10.

Tổng Giám đốc Tổng công ty May 10 Thân Đức Việt cho biết, trong giai đoạn hiện nay, việc kiểm soát chi phí và nâng cao năng suất là yêu cầu sống còn. Các giải pháp như tiết kiệm năng lượng, tối ưu nguyên liệu, rút ngắn thời gian sản xuất cần được triển khai đồng bộ. Đến nay, May 10 đã đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà, cung cấp khoảng 20-30% nhu cầu điện tiêu thụ. Nguồn năng lượng tái tạo này không chỉ giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất mà còn góp phần đáp ứng các tiêu chuẩn xanh trong chuỗi cung ứng.

Chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn cho rằng, các chính sách gần đây của Chính phủ, đặc biệt là Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 về tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà đã nhấn mạnh việc khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản-tự tiêu, kết hợp các giải pháp lưu trữ năng lượng. Đây được xem là hướng đi giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong nguồn cung điện, nhất là trong bối cảnh nguy cơ thiếu điện do thời tiết cực đoan.

Theo ông Nguyễn Văn Thiện, Phó Tổng Giám đốc Công ty GG Power, doanh nghiệp cung cấp giải pháp lưu trữ thì khách hàng sử dụng hệ thống pin lưu trữ trong sinh hoạt năm 2025 đã đạt quy mô gần 1.000MWh, trong khi mảng công nghiệp và truyền tải cũng mở rộng nhanh chóng. Việc phát triển pin lưu trữ được xem là giải pháp cấp thiết khi nhu cầu điện tiêu thụ lần đầu tiên vượt mốc 1 tỷ kWh/ngày ngay từ tháng 3. Trong bối cảnh nguồn phát chưa kịp mở rộng, pin lưu trữ giúp giảm áp lực lên hệ thống bằng cách cắt đỉnh phụ tải và bổ sung nguồn điện vào các khung giờ cao điểm.

Nhà máy sản xuất pin lưu trữ năng lượng GG Power.

Tiến sĩ, chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành cho rằng những biến động địa chính trị luôn đi kèm với cơ hội tái cấu trúc ngành năng lượng. Đây là thời điểm then chốt để Việt Nam rà soát, điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, đồng thời nghiên cứu bổ sung các nguồn năng lượng mới, trong đó có điện hạt nhân, nhằm bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia.

Có thể thấy, bảo đảm an ninh năng lượng không chỉ là nhiệm vụ của ngành năng lượng mà đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội. Trong đó, việc xây dựng một chiến lược dài hạn, linh hoạt, gắn với xu hướng chuyển đổi năng lượng toàn cầu là yếu tố then chốt giúp Việt Nam chủ động ứng phó các biến động, duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và hướng tới phát triển bền vững.