Chủ động thích ứng trước biến động (Bài 2): Thay đổi thói quen để có sức 'đề kháng'

Công nhân Công ty TNHH Giày Kim An, thôn 3, xã Nga Sơn trong ca sản xuất. Ảnh: Lê Hòa

"Nhịp sống mới" từ sự chủ động

Những tháng đầu năm 2026, khi cuộc khủng hoảng tại biển Đỏ đẩy giá cước vận tải biển đi Trung Đông tăng cao, nhiều đơn vị xuất khẩu nông sản trong nước rơi vào tình trạng khó khăn, loay hoay tìm đường xuất khẩu. Thế nhưng, tại Công ty TNHH Chế biến nông sản Hoàng Giang, xã Trung Chính, không khí làm việc vẫn hối hả. Không chỉ nỗ lực hoàn thiện các đơn hàng đã ký, công ty còn chuẩn bị nguồn nguyên liệu, sản phẩm cho thị trường xuất khẩu trong quý II/2026.

Ông Hoàng Ngọc Hà, giám đốc công ty cho biết: “Từ khi xung đột tại khu vực Trung Đông xảy ra, giá nguyên liệu phục vụ cho sản xuất của chúng tôi đã tăng khoảng 20%; cước phí vận tải biển tăng khoảng 30% so với thời điểm trước đó, làm gia tăng chi phí hoạt động. Tuy nhiên, để duy trì sản xuất và ổn định giá sản phẩm bảo vệ lợi ích của khách hàng, chúng tôi chấp nhận giảm lợi nhuận. Cùng với đó, tập trung tăng ca sản xuất, đẩy nhanh tiến độ giao hàng cho đối tác để giảm tác động tăng giá cước vận tải theo từng ngày, cũng như tìm kiếm khai thác những đơn hàng mới có giá trị kinh tế cao, tăng hiệu quả hoạt động. Ngoài ra, với những đơn hàng xuất khẩu đã ký, chúng tôi chọn cách chủ động đàm phán lại lộ trình. Thay vì đi đường biển với thời gian chờ đợi vô định, công ty đã chuyển một phần hàng sang vận tải đa phương thức, kết hợp đường biển đến các cảng trung chuyển an toàn và bay thẳng để bảo đảm tiến độ đơn hàng”.

Là một trong những đơn vị chế biến nông sản xuất khẩu của tỉnh, Công ty TNHH Chế biến nông sản Hoàng Giang chuyên sản xuất, chế biến các sản phẩm dứa, ngô ngọt, ớt đóng hộp xuất khẩu. Trung bình mỗi tháng công ty cung ứng cho thị trường 20 contenner tương đương khoảng 400 tấn sản phẩm. Trong đó, 50% là hàng hóa xuất khẩu trực tiếp đến thị trường Nga, một số nước thuộc khu vực châu Âu và Trung Đông; còn lại là gia công cho các đơn vị trong nước. Khi thị trường thế giới có nhiều biến động, nhịp sản xuất tại Công ty TNHH Nông sản Hoàng Giang vẫn được duy trì ổn định. Điều này cho thấy, tư duy đổi mới và sự linh hoạt chính là “chìa khóa vàng” để phát triển, không chỉ bảo đảm hiệu quả kinh tế, còn góp phần đưa nông sản vươn xa, chiếm lĩnh những thị trường tiềm năng trên thế giới.

Tại các khu công nghiệp hay những làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh những ngày này dễ dàng nhận thấy luồng sinh khí mới. Thay vì than phiền về chi phí nguyên liệu đầu vào tăng cao hay sức mua giảm, các doanh nghiệp đã chọn cách tự đổi mới. Tại Công ty TNHH Giày Kim An, thôn 3, xã Nga Sơn, hoạt động gia công giày xuất khẩu cũng gặp không ít khó khăn trước sự biến động của thị trường. Ông Nguyễn Văn Đăng, đại diện công ty cho biết: “Từ khi xung đột tại khu vực Trung Đông xảy ra đến nay, giá nguyên liệu nhập khẩu phục vụ cho sản xuất và cước phí vận tải tăng 20 - 30%, bào mòn lợi nhuận của công ty. Trước tình hình này, chúng tôi đã tập trung tối ưu chi phí sản xuất, đàm phán với đối tác để chia sẻ chi phí phát sinh, điều chỉnh kế hoạch giao hàng và tìm kiếm, mở rộng thêm thị trường mới. Cùng với đó, thay vì chỉ gia công đơn thuần, chúng tôi chủ động tìm kiếm các đơn hàng nhỏ, đa dạng mẫu mã và khai thác mạnh thị trường nội địa để bảo đảm sản xuất và thu nhập cho người lao động”.

Khi người dân biết "nghe" thị trường

Không đứng ngoài cuộc đua thích ứng, người dân trên địa bàn tỉnh cũng thay đổi thói quen sinh hoạt, sản xuất để “phù hợp” với biến động của thị trường. Thay vì chỉ đơn thuần là cắt giảm chi tiêu, một làn sóng “thích nghi chủ động” đang diễn ra mạnh mẽ.

Chị Đỗ Thị Liên ở phường Hạc Thành, cho biết: “Sự biến động của thế giới đã ảnh hưởng lớn đến thị trường trong nước và sinh hoạt của người dân. Hầu hết các chi phí đều tăng giá buộc người tiêu dùng phải thay đổi thói quen sinh hoạt để có sức “đề kháng” với những dịch chuyển của thị trường”.

Cùng với sự thay đổi trong sinh hoạt, người nông dân cũng nhạy bén hơn rất nhiều trong sản xuất. Tại các vùng thâm canh, thay vì trồng ồ ạt theo thói quen, bà con đã biết theo dõi tín hiệu thị trường để điều chỉnh cơ cấu cây trồng. Nhiều hộ gia đình, HTX nông nghiệp đã mạnh dạn chuyển sang mô hình sản xuất sạch, an toàn trong nhà màng, nhà lưới đạt tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ. Đồng thời, chủ động kết nối trực tiếp với doanh nghiệp, đầu mối tiêu thụ ổn định để thoát khỏi cảnh “được mùa mất giá”.

Ông Nguyễn Văn Vượng, Giám đốc HTX nông nghiệp Nga Trung, xã Nga Sơn, khẳng định: “Trước đây nông dân, HTX cứ thấy loại cây trồng nào giá cao là sản xuất ồ ạt. Nhưng hiện nay, chúng tôi phải xem dự báo thị trường, học cách sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ và sản xuất có liên kết để bảo đảm đầu ra. Thị trường biến động thì mình phải biến đổi theo tiêu chuẩn, thị hiếu của thị trường mới sản xuất hiệu quả và phát triển bền vững”.

Song hành cùng sự linh hoạt của người dân và doanh nghiệp, tỉnh Thanh Hóa đang cải cách thủ tục hành chính mạnh mẽ, thúc đẩy hỗ trợ tiếp cận vốn vay ưu đãi để “chia khó” với các thành phần kinh tế. Đồng thời, tổ chức các sự kiện xúc tiến thương mại để doanh nghiệp, HTX, người dân có cơ hội quảng bá sản phẩm, mở ra cánh cửa cho hàng hóa địa phương vươn xa.

Sự ổn định của kinh tế - xã hội và sự tăng trưởng tinh tế của tỉnh đã khẳng định, sự biến động của thị trường không còn là rào cản, mà trở thành chất xúc tác để mỗi doanh nghiệp, người dân tự hoàn thiện và vươn mình mạnh mẽ hơn.

Lê Hòa

Bài 3: Giải pháp trước mắt, chiến lược dài hạn đặt ra với ngành nông nghiệp