Hộ kinh doanh nên làm gì khi áp dụng ngưỡng doanh thu miễn thuế linh hoạt?

Bước chuyển quan trọng để hiện đại hóa quản lý thuế

Việc dự kiến sửa đổi các luật thuế theo hướng bỏ quy định ngưỡng doanh thu miễn thuế “cứng” 500 triệu đồng/năm - đang được xác lập trực tiếp tại Luật số 149/2025/QH15 và Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 - để chuyển sang cơ chế giao Chính phủ quy định, không đơn thuần là điều chỉnh kỹ thuật lập pháp mà là thay đổi có tính cấu trúc đối với hệ thống chính sách thuế.

Trong khuôn khổ hiện hành, ngưỡng 500 triệu đồng/năm được xem là tiêu chí pháp lý ổn định để xác định nghĩa vụ thuế với hộ, cá nhân kinh doanh. Điều này tạo điều kiện cho các chủ thể kinh doanh, đặc biệt là khu vực phi chính thức và bán chính thức, có thể dự báo nghĩa vụ tài chính trong trung và dài hạn. Tuy nhiên, chính tính “cứng” này cũng làm phát sinh độ trễ chính sách, nhất là trong bối cảnh biến động kinh tế nhanh, khi doanh thu danh nghĩa có thể tăng do yếu tố giá cả mà không phản ánh đúng năng lực thu nhập thực tế.

Việc bỏ ngưỡng doanh thu miễn thuế “cứng” 500 triệu đồng/năm góp phần giảm áp lực chi phí cho các hộ kinh doanh. Ảnh minh họa nguồn: Cục Thuế

Trong bối cảnh đó, đề xuất sửa đổi theo hướng chỉ quy định nguyên tắc trong luật và giao Chính phủ xác định ngưỡng cụ thể mang lại lợi thế rõ rệt về tính linh hoạt điều hành. Khi được trao thẩm quyền này, Chính phủ có thể điều chỉnh ngưỡng doanh thu miễn thuế để kịp thời phản ứng với chu kỳ kinh tế, chính sách tiền tệ hoặc mục tiêu hỗ trợ khu vực kinh doanh nhỏ.

Đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh - nhóm chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế, cơ chế này mở ra khả năng được điều chỉnh ngưỡng miễn thuế theo hướng có lợi trong các giai đoạn khó khăn, qua đó góp phần giảm áp lực chi phí, duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh và hạn chế tình trạng thu hẹp quy mô hoặc rút khỏi thị trường.

Tương tự, với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, nếu cơ chế này được mở rộng áp dụng cho thuế thu nhập doanh nghiệp như đề xuất, đây sẽ là một công cụ chính sách quan trọng để hỗ trợ tích lũy vốn và cải thiện khả năng cạnh tranh trong giai đoạn đầu phát triển.

Tuy nhiên, tác động của đề xuất này không hoàn toàn một chiều. Khi ngưỡng doanh thu miễn thuế không còn được “neo” trong luật, tính ổn định và khả năng dự báo của môi trường pháp lý sẽ giảm tương đối. Các hộ kinh doanh và doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với rủi ro điều chỉnh chính sách trong ngắn hạn, đặc biệt trong trường hợp ngưỡng miễn thuế bị thu hẹp nhằm mở rộng cơ sở thu ngân sách.

Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực quản trị tài chính của các chủ thể kinh doanh, bao gồm việc theo dõi, cập nhật thường xuyên các quy định dưới luật và xây dựng các kịch bản ứng phó với biến động chính sách. Đồng thời, hiệu quả của cơ chế này phụ thuộc đáng kể vào mức độ minh bạch, nhất quán và dự báo được trong quá trình ban hành và điều chỉnh chính sách của cơ quan điều hành. Nếu thiếu các yếu tố này, sự linh hoạt có thể chuyển hóa thành bất định, ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý đầu tư và hoạt động sản xuất kinh doanh.

Tổng thể, việc chuyển từ cơ chế ngưỡng doanh thu miễn thuế cố định sang cơ chế linh hoạt do Chính phủ quy định phản ánh xu hướng hiện đại hóa quản lý thuế theo hướng thích ứng nhanh với biến động kinh tế vĩ mô. Đối với các cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp, đây vừa là cơ hội để được hưởng chính sách hỗ trợ kịp thời hơn, vừa là thách thức đòi hỏi nâng cao năng lực tuân thủ và thích ứng chính sách. Để tối ưu hóa tác động tích cực, việc sửa đổi luật cần đi kèm với các cơ chế bảo đảm tính minh bạch, lộ trình điều chỉnh rõ ràng và truyền thông chính sách hiệu quả, qua đó duy trì sự cân bằng giữa linh hoạt điều hành và ổn định môi trường pháp lý.

Cá nhân, hộ kinh doanh cần chủ động gì?

Một vấn đề mang tính thực tiễn đặt ra là cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh cần chủ động những gì và chiến lược hoạt động như thế nào khi cơ chế “ngưỡng doanh thu miễn thuế linh hoạt” được áp dụng?

Trước hết, các hộ, cá nhân kinh doanh cần chuyển từ tư duy “kinh doanh theo ngưỡng” (tức cố giữ doanh thu dưới mức miễn thuế) sang tư duy quản trị tài chính bài bản hơn, bao gồm ghi chép doanh thu - chi phí đầy đủ, theo dõi sát các thay đổi chính sách và xây dựng các kịch bản thuế tương ứng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cơ quan quản lý thuế đang có xu hướng siết chặt quản lý, tăng cường dữ liệu điện tử và minh bạch hóa hoạt động kinh doanh.

Cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh có thể xem xét chuyển đổi thành doanh nghiệp - đây không phải là lựa chọn mang tính bắt buộc, mà cần xem xét chiến lược phụ thuộc vào quy mô và định hướng phát triển lâu dài. Trong trường hợp hoạt động kinh doanh có quy mô nhỏ, doanh thu không ổn định hoặc vẫn nằm xa ngưỡng chịu thuế, việc duy trì mô hình hộ kinh doanh có thể vẫn phù hợp nhờ thủ tục đơn giản và chi phí tuân thủ thấp.

Đối với các cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu tiệm cận hoặc thường xuyên vượt ngưỡng miễn thuế, đặc biệt khi có nhu cầu mở rộng quy mô, ký kết hợp đồng lớn hoặc xây dựng thương hiệu dài hạn, việc chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp sẽ mang lại nhiều lợi ích đáng kể. Mô hình doanh nghiệp cho phép áp dụng cơ chế kế toán đầy đủ, khấu trừ chi phí hợp lý, tiếp cận tín dụng và đối tác tốt hơn, đồng thời giảm rủi ro pháp lý liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế khi chính sách thay đổi.

Trong bối cảnh chính sách thuế ngày càng hướng tới minh bạch và quản lý theo dữ liệu, xu hướng chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp được dự báo sẽ gia tăng, đặc biệt ở nhóm kinh doanh có quy mô trung bình trở lên. Do đó, thay vì chỉ phản ứng với thay đổi chính sách, các cá nhân và hộ kinh doanh nên chủ động đánh giá lại mô hình hoạt động của mình, từ đó lựa chọn hình thức tổ chức phù hợp nhằm tối ưu hóa nghĩa vụ thuế, nâng cao tính bền vững và khả năng phát triển trong dài hạn.