Chủ động ứng phó với xâm nhập mặn

Xã Nga Sơn ra quân nạo vét kênh mương, khơi thông dòng chảy bảo đảm tiêu thoát nước phòng, chống xâm nhập mặn.

Trong khi đó, đây đều là những khu vực có mật độ dân cư cao, nhu cầu sử dụng nước sạch lớn, đồng thời tập trung nhiều hoạt động phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Vì vậy, việc bảo đảm nguồn nước an toàn trước nguy cơ xâm nhập mặn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Không chỉ ảnh hưởng đến nước sinh hoạt, xâm nhập mặn còn tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp. Theo thống kê, vùng ven biển của tỉnh có khoảng 2.000ha đất sản xuất có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi thiếu nước và xâm nhập mặn. Các khu vực chịu tác động chủ yếu là những xã, phường ven biển thuộc vùng Nam sông Chu, Bắc sông Mã... Nguyên nhân là do phần lớn các trạm bơm phục vụ tưới tiêu lấy nước trực tiếp từ hạ lưu sông Mã, sông Lèn, sông Hoạt, kênh De, sông Yên... Toàn vùng hiện có khoảng 54 trạm bơm chịu ảnh hưởng của thủy triều và độ mặn. Ngoài ra còn có các trạm bơm lấy nước hồi quy từ hệ thống kênh tiêu, trục tiêu như kênh Hưng Long, sông Đơ, sông Quảng Châu và nhiều trạm bơm nội đồng khác.

Những năm gần đây, vào thời điểm nắng nóng kéo dài, mực nước trên các sông xuống thấp, ranh giới độ mặn 1‰ ở vùng cửa sông, ven biển thường duy trì ở mức cao và có thể lấn sâu vào nội địa từ 18 đến 24km. Điều này khiến nhiều trạm bơm không thể vận hành hoặc chỉ có thể lấy nước trong khoảng thời gian rất ngắn, từ 4 đến 6 giờ mỗi ngày. Ông Đặng Đình Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH MTV Thủy lợi Bắc sông Mã cho biết: “Hiện nay, công ty quản lý 31 trạm bơm tưới lấy nước trực tiếp từ các sông bị ảnh hưởng triều, mặn. Qua theo dõi, hiện có 1 trạm bơm đang bị nhiễm mặn, thời gian nhiễm mặn nhiều nhất từ ngày 28/5 đến ngày 3/6/2026, với thời gian ảnh hưởng từ 14 giờ đến 23 giờ hằng ngày, tập trung ở khu vực xã Hoa Lộc. Để bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất, đơn vị phải thường xuyên theo dõi diễn biến thủy triều, đo độ mặn, thậm chí nối dài ống hút của máy bơm để tranh thủ lấy nước khi điều kiện cho phép”.

Xác định nguy cơ xâm nhập mặn, ngành nông nghiệp cùng các đơn vị quản lý thủy lợi trên địa bàn tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại do xâm nhập mặn gây ra. Trên cơ sở theo dõi sát tình hình khí tượng, thủy văn và kinh nghiệm thực tiễn trong quản lý tưới, các đơn vị xây dựng phương án vận hành cụ thể đối với từng công trình, từng khu vực. Một trong những giải pháp quan trọng là phối hợp chặt chẽ với ngành điện để ưu tiên nguồn điện cho các trạm bơm lớn và các trạm bơm chịu ảnh hưởng trực tiếp của thủy triều, xâm nhập mặn. Các trạm bơm Hoằng Khánh, Xa Loan, Cống Phủ, Châu Lộc, Đại Lộc... cùng hệ thống cấp nước Đông kênh De được bố trí vận hành linh hoạt để bơm nước tiếp nguồn. Đồng thời, các đơn vị tranh thủ tối đa thời gian có điện, kể cả vào ban đêm, để vận hành máy bơm khi mực nước phù hợp và chưa bị nhiễm mặn; chủ động bơm trữ nước vào hệ thống kênh tiêu, ao hồ và đồng ruộng nhằm tạo nguồn chống hạn. Việc đóng, mở các cống ở cửa sông, cửa biển được các đơn vị thực hiện hợp lý để giữ nước ngọt, ngăn nước mặn xâm nhập. Hoạt động kiểm tra độ mặn được tiến hành thường xuyên, giúp các địa phương xây dựng kế hoạch lấy nước phù hợp với từng thời điểm. Đặc biệt, các đơn vị đang tích cực hoàn thiện các thủ tục, hồ sơ Hệ thống thủy lợi sông Lèn và dự kiến bàn giao đưa vào sử dụng trước ngày 30/6/2026.

Với sự chuẩn bị từ sớm, từ xa cùng tinh thần chủ động, linh hoạt của các địa phương và đơn vị quản lý các công trình thủy lợi đang từng bước nâng cao năng lực ứng phó với xâm nhập mặn, bảo đảm an ninh nguồn nước, góp phần ổn định đời sống Nhân dân trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.