Chu kỳ tăng trưởng mới hay chỉ là kỳ vọng chính sách?

Động lực vĩ mô và dòng tiền - Nền tảng của một chu kỳ tăng trưởng mới

Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào năm 2026 với đà tăng trưởng tích cực, nhanh chóng tiệm cận mục tiêu cơ sở 1.920 điểm chỉ trong hai tháng đầu năm trước khi điều chỉnh trong tháng 3. Theo SSI Research, nhịp điều chỉnh này chủ yếu mang tính kỹ thuật, xuất phát từ hoạt động chốt lời, lo ngại về xu hướng tăng lãi suất trong nước và những bất ổn địa chính trị toàn cầu, thay vì phản ánh sự thay đổi mang tính cấu trúc của thị trường.

Trên nền tảng đó, triển vọng trung hạn của thị trường tiếp tục được củng cố bởi một loạt yếu tố vĩ mô quan trọng.

Thứ nhất, mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức hai chữ số, với kỳ vọng đạt bình quân 10%/năm trong 5 năm tới, thể hiện sự chuyển dịch rõ rệt sang mô hình tăng trưởng cao hơn. Trong đó, đầu tư hạ tầng, đặc biệt trong các lĩnh vực giao thông, năng lượng và đô thị được xác định là động lực then chốt, vừa tạo cầu ngắn hạn, vừa nâng cao năng suất dài hạn của nền kinh tế. Dữ liệu sơ bộ cho thấy GDP quý I/2026 ước tăng 7,83%, cao hơn mức 7,07% cùng kỳ năm trước, cho thấy nền kinh tế đang đi đúng quỹ đạo nhưng cần tăng tốc mạnh hơn trong các quý tiếp theo để đạt mục tiêu cả năm.

Thứ hai, sự thay đổi tương quan giữa các kênh đầu tư đang thúc đẩy dòng tiền quay trở lại thị trường cổ phiếu. Trong bối cảnh bất động sản và vàng có dấu hiệu hạ nhiệt sau giai đoạn tăng nóng, cùng với việc siết chặt quản lý thị trường tiền mã hóa, thị trường chứng khoán nổi lên như một kênh hấp dẫn hơn đối với dòng vốn nội.

Bên cạnh đó, nguồn cung hàng hóa mới thông qua các đợt IPO quy mô lớn như Highlands Coffee, CP Việt Nam hay Điện Máy Xanh được kỳ vọng sẽ gia tăng chiều sâu thị trường, cải thiện thanh khoản và mở rộng cơ hội đầu tư.

Ngoài ra, yếu tố ổn định tỷ giá cũng đóng vai trò quan trọng khi áp lực trên thị trường ngoại hối được dự báo hạ nhiệt nhờ chênh lệch giữa đồng VND và USD thu hẹp, góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Những yếu tố này cho thấy thị trường không chỉ đang vận động theo chu kỳ mà còn được hỗ trợ bởi nền tảng vĩ mô tương đối vững chắc, một điều kiện cần cho một chu kỳ tăng trưởng bền vững.

Nâng hạng thị trường - Động lực cấu trúc định hình lại dòng vốn

Điểm nhấn quan trọng nhất trong bức tranh thị trường năm 2026 chính là triển vọng nâng hạng lên thị trường mới nổi theo tiêu chí của FTSE Russell, một yếu tố được SSI Research đánh giá là mang tính cấu trúc.

Theo lộ trình hiện tại, Việt Nam được kỳ vọng sẽ vượt qua kỳ đánh giá giữa kỳ của FTSE vào tháng 4/2026 và bắt đầu đón dòng vốn từ các quỹ thụ động từ tháng 9/2026. Quy mô dòng vốn thụ động ước tính khoảng 1,67 tỷ USD, chủ yếu đến từ các quỹ ETF toàn cầu, trong đó riêng quỹ Vanguard FTSE Emerging Markets ETF có thể đóng góp tới hơn 670 triệu USD.

Đáng chú ý, dòng vốn này không được giải ngân một lần mà sẽ được phân bổ theo từng giai đoạn trong khoảng 3-5 quý, tương tự kinh nghiệm nâng hạng của Saudi Arabia năm 2019. Cách tiếp cận này giúp giảm thiểu biến động và hỗ trợ quá trình hình thành giá một cách hiệu quả hơn.

Danh sách các cổ phiếu có khả năng thu hút dòng vốn ngoại tập trung vào các doanh nghiệp vốn hóa lớn, có thanh khoản cao như VIC, VCB, VHM, HPG, FPT, VNM… với ước tính dòng vốn vào từng mã có thể lên tới hàng trăm triệu USD.

Quan trọng hơn, kinh nghiệm quốc tế cho thấy các thị trường được nâng hạng thường ghi nhận mức sinh lời vượt trội trong trung và dài hạn, dù có thể trải qua những biến động trong ngắn hạn.

Song song với FTSE, MSCI được xem là cột mốc chiến lược tiếp theo. Các cải cách đang được triển khai, từ cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (NPF), hệ thống đối tác bù trừ trung tâm (CCP), đến nâng cao chuẩn mực công bố thông tin và nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài đã giúp Việt Nam tiến gần hơn tới việc đáp ứng 17/18 tiêu chí của MSCI.

Dù vậy, một số rào cản vẫn tồn tại, đặc biệt là vấn đề tự do hóa thị trường ngoại hối. Tuy nhiên, theo đánh giá trong báo cáo, đây không nhất thiết là điều kiện tiên quyết tuyệt đối, khi nhiều thị trường mới nổi hiện tại cũng chưa hoàn toàn đáp ứng tiêu chí này.

Như vậy, nâng hạng không chỉ là câu chuyện về dòng vốn, mà còn là quá trình tái cấu trúc toàn diện thị trường, từ hạ tầng, pháp lý đến chất lượng doanh nghiệp và mức độ minh bạch.

Cải cách thị trường và cấu trúc ngành - Nền móng cho tăng trưởng dài hạn

Một trong những điểm đáng chú ý trong báo cáo là tiến trình cải cách mạnh mẽ về pháp lý và hạ tầng thị trường trong giai đoạn 2024 - 2026.

Các chính sách như: Thông tư 68 cho phép nhà đầu tư nước ngoài giao dịch không cần ký quỹ trước, Nghị định 245 xử lý các vấn đề về giới hạn sở hữu nước ngoài và minh bạch hóa thông tin, hay Thông tư 08 cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh thông qua công ty chứng khoán nước ngoài, đã góp phần giảm đáng kể rào cản gia nhập thị trường.

Đặc biệt, việc rút ngắn thời gian từ IPO đến niêm yết xuống tối đa 30 ngày giúp tăng tính hấp dẫn của thị trường vốn, đồng thời bổ sung nguồn cung cổ phiếu chất lượng.

Ở góc độ ngành, SSI Research xác định một số nhóm ngành trọng tâm có thể dẫn dắt thị trường trong chu kỳ mới.

Ngành ngân hàng được kỳ vọng duy trì tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số nhờ nhu cầu tín dụng ổn định và biên lãi ròng cải thiện. Nhóm tiêu dùng tiếp tục hưởng lợi từ mở rộng thị trường và chính sách hỗ trợ thu nhập. Ngành vật liệu xây dựng được thúc đẩy bởi chu kỳ đầu tư công, trong khi công nghệ thông tin có thể phục hồi nhờ định giá hấp dẫn hơn sau giai đoạn điều chỉnh.

Ngoài ra, các doanh nghiệp sở hữu lượng tiền mặt lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực dầu khí, phân bón hay doanh nghiệp nhà nước, có thể hưởng lợi từ mặt bằng lãi suất cao hơn.

Những yếu tố này cho thấy cấu trúc thị trường đang dần hoàn thiện, với sự kết hợp giữa cải cách chính sách, mở rộng nguồn cung và tái định vị dòng vốn.

Chu kỳ “thức giấc”: Kỳ vọng hay thực tế đang hình thành?

Tổng thể, báo cáo của SSI Research cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng, nơi các yếu tố chu kỳ và cấu trúc cùng hội tụ.

Các động lực vĩ mô, dòng tiền nội, cải cách thị trường và triển vọng nâng hạng đang tạo ra nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới. Tuy nhiên, quá trình này không diễn ra tuyến tính, mà sẽ đi kèm với những biến động ngắn hạn do yếu tố lãi suất, địa chính trị và tiến độ cải cách.

Điểm đáng chú ý là kỳ vọng nâng hạng đã bắt đầu tác động đến hành vi nhà đầu tư, có thể thúc đẩy dòng vốn vào thị trường ngay trước thời điểm chính thức.

Do đó, câu hỏi đặt ra không chỉ là liệu thị trường có bước vào chu kỳ mới hay không, mà là chu kỳ đó sẽ diễn ra với tốc độ và độ bền như thế nào.

Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2026 có thể không đơn thuần là câu chuyện tăng điểm, mà là giai đoạn tái định hình - nơi các yếu tố nền tảng, cải cách và dòng vốn cùng định hình một chu kỳ phát triển mới, sâu sắc hơn và bền vững hơn.