Chủ tịch Auscham: 'Doanh nghiệp Việt không nên chỉ tập trung vào việc giảm giá thành'

Tận dụng FTA, đa dạng cách tiếp cận thị trường  

Ngày 30/9, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Tp.HCM (ITPC) phối hợp với Tổng Lãnh sự quán Úc tại Tp.HCM, Thương vụ Việt Nam tại Úc và Hiệp hội Doanh nghiệp Úc tại Việt Nam (AusCham) tổ chức Hội nghị “Tiềm năng xuất khẩu sang thị trường Úc - Giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận và mở rộng thị trường”.

Ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc ITPC, cho biết việc Việt Nam và Úc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2024, cùng các thỏa thuận hợp tác giữa Tp.HCM với Queensland, New South Wales, Victoria và Vùng Lãnh thổ Bắc Úc, đã mở ra không gian hợp tác sâu rộng giữa hai bên.

Ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Tp.HCM (ITPC).

Theo ông Hoàng, nền tảng quan hệ ngoại giao thuận lợi đã góp phần thúc đẩy thương mại song phương. Trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại Việt Nam - Úc đạt 9,79 tỷ USD, tăng 20% so với cùng kỳ, trong đó xuất khẩu của Việt Nam sang Úc tăng 30%.

Riêng hoạt động thương mại của Tp.HCM với Úc trong chưa đầy 9 tháng đầu năm 2026 đạt kim ngạch xuất nhập khẩu 1,56 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu sang Úc đạt 985 triệu USD, tăng 16,3% so với cùng kỳ năm trước.

Lãnh đạo ITPC đánh giá Úc là thị trường giàu tiềm năng với sức mua cao và nhu cầu đa dạng đối với nhiều nhóm hàng thế mạnh của Việt Nam như công nghiệp, máy móc thiết bị, dệt may, giày dép, sản phẩm gỗ, nông thủy sản và thực phẩm chế biến.

Tuy nhiên, đây cũng là thị trường có hàng rào tiêu chuẩn kỹ thuật cao, đặc biệt đối với an toàn thực phẩm, kiểm dịch an toàn sinh học, truy xuất nguồn gốc và các yêu cầu về phát triển bền vững. Do đó, doanh nghiệp muốn tiếp cận thành công cần đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm, nắm chắc quy định pháp lý, xu hướng tiêu dùng và hệ thống phân phối bản địa.

Ông Nguyễn Mạnh Hiệp, Lãnh sự Thương mại, đại diện Thương vụ Việt Nam tại Úc, cho rằng doanh nghiệp Việt cần tận dụng 3 FTA gồm AANZFTA, CPTPP và RCEP để hưởng lợi từ việc cắt giảm thuế quan, đồng thời mở rộng cơ hội về dịch vụ, đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Toàn cảnh hội nghị.

Đặc biệt, ông cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ việc “biết có FTA” sang hiểu và sử dụng thành thạo các ưu đãi FTA. Doanh nghiệp cần đối chiếu mã hàng với mức thuế ưu đãi, nắm rõ quy tắc xuất xứ và chuẩn bị chứng nhận xuất xứ (C/O) phù hợp.

Bên cạnh lợi thế về thuế quan, ông Hiệp lưu ý doanh nghiệp cần tính đến mức độ cạnh tranh tại Úc. Người tiêu dùng tại đây có xu hướng trung thành với những sản phẩm đã tạo được niềm tin, trong khi hàng Việt phải cạnh tranh với sản phẩm từ Trung Quốc, Thái Lan, Ấn Độ và nhiều thị trường khác.

Theo đại diện Thương vụ Việt Nam tại Úc, doanh nghiệp có thể tập trung vào 4 hướng chính gồm tham gia các hội chợ, triển lãm quốc tế chuyên ngành để tìm kiếm trực tiếp người mua; đàm phán đưa hàng vào các chuỗi bán lẻ lớn; hợp tác với các nhà phân phối bản địa đã có hệ thống kho bãi, logistics và am hiểu thị trường; đồng thời nghiên cứu thương mại điện tử xuyên biên giới đối với những mặt hàng có quy mô nhỏ, giá trị phù hợp.

Ông Hiệp khuyến nghị doanh nghiệp Việt nghiên cứu kỹ nhu cầu và pháp luật của Úc, nâng cao chất lượng hàng hóa, chú trọng các quy định về hóa chất, chất bảo quản, bao bì và thủ tục hải quan. Cùng với đó, cần phải tăng cường liên kết thông qua các hiệp hội ngành hàng và tận dụng các chương trình hỗ trợ của cơ quan nhà nước.

Dư địa còn lớn nhưng yêu cầu ngày càng cao

Từ góc nhìn cộng đồng doanh nghiệp Úc, ông Sam Conroy, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp Úc (Auscham), cho biết Úc có quy mô dân số khoảng 27,9 triệu người nhưng GDP bình quân đầu người xấp xỉ 105.000 AUD. Khoảng 32% dân số sinh ra ở nước ngoài, tương đương khoảng 8,8 triệu người, tạo nên nhu cầu tiêu dùng đa dạng và sự đón nhận đối với các sản phẩm mang bản sắc châu Á.

Theo ông Conroy, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Úc đã tăng 88% trong giai đoạn 2020-2025. Tuy nhiên, thị phần của Việt Nam mới chiếm khoảng 2,7% trong tổng quy mô nhập khẩu hơn 308 tỷ USD của Úc năm 2025.

Ông Sam Conroy, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp Úc.

Một số nhóm hàng của Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng tích cực trong năm 2025, trong đó đồ chơi và dụng cụ thể thao tăng 76,2%, cà phê tăng 42,6% và rau quả tăng 28,9%.

Các phân khúc còn nhiều tiềm năng gồm thực phẩm giá trị gia tăng, sản phẩm chế biến tiện lợi, hữu cơ, đạt chuẩn Halal, vật liệu xây dựng và nội thất thân thiện với môi trường.

Theo ông Conroy, doanh nghiệp Việt không nên chỉ tập trung vào việc giảm giá thành mà cần hướng tới tổ hợp giá trị gồm chất lượng, độ tin cậy, tính linh hoạt và năng lực đáp ứng.

Các đối tác thu mua Úc ngày càng chú trọng chất lượng, năng lực kỹ thuật và cam kết dịch vụ, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp cung cấp đầy đủ bằng chứng về tiêu chuẩn, chứng nhận kiểm định và chứng chỉ xanh.

Ở khía cạnh pháp lý và kỹ thuật, ông Matt Lourey, Chủ tịch Công ty Alitium, thành viên AusCham, lưu ý việc đáp ứng điều kiện xuất xứ để hưởng ưu đãi FTA không đồng nghĩa sản phẩm mặc nhiên đủ điều kiện lưu hành tại Úc.

Ông Matt Lourey, Chủ tịch Công ty Alitium, thành viên của AusCham tham quan các gian hàng sản phẩm của Việt Nam.

Doanh nghiệp còn phải đáp ứng các quy định về thủ tục cửa khẩu và phân loại thuế quan; kiểm dịch an toàn sinh học và vệ sinh thực phẩm; tiêu chuẩn an toàn sản phẩm; cũng như các yêu cầu về trách nhiệm xã hội và môi trường của nhà mua hàng.

Các yêu cầu về ESG và thẩm định chuỗi cung ứng cũng ngày càng được chú trọng. Ngay cả doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể phải cung cấp thông tin về điều kiện lao động, truy xuất chuỗi cung ứng, phát thải gián tiếp và vật liệu bao bì.

Ở góc độ bán lẻ, người tiêu dùng Úc cũng chú trọng giá trị thực tế và thường so sánh kỹ trước khi quyết định mua hàng. Với quy mô chi tiêu mua sắm trực tuyến đạt 82,6 tỷ AUD trong năm 2025 và 82% số hộ gia đình tham gia thương mại điện tử, doanh nghiệp xuất khẩu cũng cần hoàn thiện bao bì, nhận diện số, đánh giá trực tuyến, dịch vụ giao hàng và chính sách đổi trả.

Ngoài ra, khoảng cách địa lý xa và dân cư phân bố rộng, doanh nghiệp cần tính toán kỹ chi phí vận chuyển, phân phối chặng cuối và yêu cầu giao hàng của các hệ thống bán lẻ. Các giải pháp được đề cập gồm ký hợp đồng vận tải biển theo năm, sử dụng dịch vụ gom hàng lẻ, khai thác kho ngoại quan và hệ thống kho kiểm soát nhiệt độ đối với các mặt hàng đặc thù.