Chủ tịch JD.com: Robot sẽ thay thế hàng trăm nghìn nhân viên giao hàng

Tại Diễn đàn CEO APEC diễn ra ở Bắc Kinh cuối tuần qua, ông Richard Liu, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch JD.com, đã đưa ra một nhận định đáng chú ý: lực lượng khoảng 700.000 nhân viên giao hàng của tập đoàn này cuối cùng sẽ bị thay thế bởi robot.

XU HƯỚNG TỰ ĐỘNG HÓA DIỄN RA VỚI TỐC ĐỘ NGÀY CÀNG NHANH

“Trong tương lai, khi robot thực hiện việc giao nhận hàng hóa, sớm hay muộn sẽ đến ngày mà các nhân viên giao hàng về cơ bản không còn cần thiết nữa”, ông Liu nói. “Chắc chắn robot sẽ đảm nhiệm việc giao hàng.”

Tuy nhiên, vị doanh nhân cũng nhấn mạnh rằng ông không muốn hàng trăm nghìn lao động hiện nay rơi vào cảnh thất nghiệp.

“Tôi thực sự không muốn 700.000 anh em của chúng tôi không có cơm ăn, không có việc làm”, ông nói.

Theo ông Liu, JD.com đã chủ động chuẩn bị cho kịch bản tự động hóa bằng cách ký kết hợp tác với khoảng 120 trường học nhằm đào tạo lại đội ngũ nhân viên giao hàng. Những người lao động này sẽ được trang bị kỹ năng mới để đảm nhiệm các công việc như bảo trì, sửa chữa và vận hành robot.

Dù không đưa ra mốc thời gian cụ thể về thời điểm robot giao hàng trở nên phổ biến, nhưng thực tế cho thấy Trung Quốc đang đẩy mạnh thử nghiệm công nghệ này ở nhiều lĩnh vực.

Truyền thông Trung Quốc gần đây đưa tin về các robot giao đồ ăn tại sân bay ở Thâm Quyến, có khả năng tự động mang suất ăn đến tận cửa khởi hành cho hành khách. Một số robot khác còn có thể di chuyển bằng hệ thống tàu điện đô thị tại thành phố này để bổ sung hàng hóa cho các cửa hàng tiện lợi.

Những thử nghiệm đó phản ánh xu hướng tự động hóa đang diễn ra với tốc độ ngày càng nhanh trong nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

ÁP LỰC VIỆC LÀM GIA TĂNG KHI TRUNG QUỐC ĐẨY MẠNH CHIẾN LƯỢC ROBOT HÓA

Phát biểu của ông Richard Liu xuất hiện trong bối cảnh giới hoạch định chính sách Trung Quốc ngày càng quan ngại về tác động của tự động hóa đối với thị trường lao động, đặc biệt là nhóm lao động dễ tổn thương.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Các Hình thức Việc làm Mới của Trung Quốc, số lượng lao động làm việc theo mô hình “gig economy” – bao gồm công nhân nhà máy thời vụ, tài xế gọi xe công nghệ hay nhân viên giao hàng – dự kiến đạt 320 triệu người trong năm nay, tăng mạnh so với mức khoảng 200 triệu người cách đây 5 năm.

Nhóm lao động này hiện chiếm khoảng 40% tổng số việc làm tại khu vực đô thị của Trung Quốc.

Trong khi robot ngày càng đe dọa các công việc lao động chân tay, trí tuệ nhân tạo cũng được dự báo sẽ tác động mạnh đến các vị trí văn phòng. Áp lực càng trở nên rõ rệt khi tỷ lệ thất nghiệp thanh niên tại Trung Quốc được công bố ở mức 16,3% trong tháng 4.

Phát biểu của ông Richard Liu xuất hiện trong bối cảnh giới hoạch định chính sách Trung Quốc ngày càng quan ngại về tác động của tự động hóa đối với thị trường lao động, đặc biệt là nhóm lao động dễ tổn thương.

Ông Liu cho rằng sự phát triển của robot không nhất thiết đồng nghĩa với việc con người bị loại bỏ hoàn toàn khỏi thị trường lao động. Theo ông, nhu cầu sửa chữa và bảo trì robot sẽ ngày càng gia tăng.

“Robot cũng là máy móc. Và máy móc thì đến một lúc nào đó chắc chắn sẽ gặp trục trặc”, ông nhận định.

Nhà sáng lập JD.com nhấn mạnh rằng công nghệ cần phục vụ con người thay vì tước đi cơ hội việc làm của họ.

“Công nghệ nên khiến cuộc sống của con người tốt đẹp hơn và công việc trở nên thú vị hơn, chứ không phải lấy đi quyền được làm việc của con người”, ông nói.

TRUNG QUỐC ĐẶT ROBOT VÀO VỊ TRÍ TRUNG TÂM CỦA HỆ THỐNG CÔNG NGHIỆP HIỆN ĐẠI

Trên thực tế, Bắc Kinh đang đặt cược lớn vào robot và trí tuệ nhân tạo như động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Trong Kế hoạch 5 năm mới được chính thức thông qua hồi tháng 3, chính phủ Trung Quốc tiếp tục xác định robot là một trong những công nghệ chiến lược trọng tâm.

Liên đoàn Robot Quốc tế (IFR) nhận định rằng Trung Quốc đang đưa robot trở thành một phần cốt lõi trong hệ thống công nghiệp hiện đại.

“Trung Quốc đang đặt robot vào vị trí trung tâm của hệ thống công nghiệp hiện đại. Mục tiêu là chuyển hướng các nghiên cứu AI sang những ứng dụng vật lý thực tiễn, trong đó robot đóng vai trò động lực chính cho tăng trưởng kinh tế”, tổ chức này đánh giá.

Dẫu vậy, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc cũng đang nỗ lực trấn an lực lượng lao động tự do. Hồi tháng 3, Bộ trưởng Nhân lực và An sinh xã hội Vương Hiểu Bình cho biết chính phủ đang “tìm kiếm những phương thức hiệu quả” nhằm mở rộng phạm vi bảo hiểm xã hội cho nhóm lao động này.

Bà cũng cho biết cơ quan quản lý đang theo dõi sự xuất hiện của nhiều nghề nghiệp mới như huấn luyện viên AI hay phi công điều khiển thiết bị bay không người lái.

Trong khi đó, tổ chức Human Rights Watch kêu gọi Bắc Kinh có các biện pháp mạnh mẽ hơn để bảo vệ quyền lợi của người lao động trong nền kinh tế nền tảng. Tổ chức này dẫn Công ước của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) về “Việc làm bền vững trong nền kinh tế nền tảng”, văn kiện mà Trung Quốc đã bỏ phiếu ủng hộ trong tháng này.

Theo Human Rights Watch, những cam kết chính sách chỉ thực sự có ý nghĩa khi người lao động được quyền lên tiếng và bảo vệ lợi ích của mình.