Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Ổn định vĩ mô phải vững, nhưng không được bỏ lỡ cơ hội tăng trưởng

Tập trung tháo gỡ hiệu quả các khó khăn, vướng mắc thể chế

Như Báo Đại biểu Nhân dân đã đưa tin, sáng nay, 20/5, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Nguyễn Thị Hồng đã làm việc với Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính về nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Chủ tịch Quốc hội Thanh Mẫn phát biểu tại cuộc làm việc

Tại cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội, các Phó Chủ tịch Quốc hội và Thường trực Ủy ban đã tập trung, trao đổi làm rõ 6 vấn đề trọng tâm: về tư duy tham mưu chính sách, đổi mới phương thức hoạt động của Ủy ban; về hoàn thiện thể chế phát triển; về giám sát việc tổ chức thi hành pháp luật; về mục tiêu tăng trưởng cao và mô hình tăng trưởng mới; về tổ chức bộ máy và năng lực tham mưu và về các kiến nghị cụ thể của Thường trực Ủy ban.

Kết luận cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá rất cao tinh thần chuẩn bị nghiêm túc của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đối với nội dung cuộc làm việc, trong đó Ủy ban đã có báo cáo về những giải pháp góp phần vào mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Thay mặt Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội ghi nhận, biểu dương những kết quả xuất sắc và tinh thần đoàn kết, quyết tâm, trách nhiệm rất cao của các thành viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Vụ Kinh tế và Tài chính.

"Là cơ quan chủ trì hầu hết các dự án luật liên quan đến hoàn thiện thể chế kinh tế, Ủy ban đã tập trung tháo gỡ hiệu quả các khó khăn, vướng mắc thể chế, khơi thông các nguồn lực cho đất nước phát triển, qua đó đóng góp quan trọng cho những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội Thanh Mẫn phát biểu tại cuộc làm việc

Trước những yêu cầu rất cao của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội nêu một số nhiệm vụ trọng tâm đối với Ủy ban trong năm 2026 và thời gian tới.

Thứ nhất, về công tác xây dựng Đảng và nâng cao trách nhiệm đảng viên. Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban tiếp tục quán triệt sâu sắc tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Ủy ban lần thứ Nhất, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quốc hội lần thứ Nhất, nhiệm kỳ 2025 - 2030 đến từng cán bộ, đảng viên.

"Các đại biểu ở đây đều là đảng viên. Người đảng viên trước hết phải chấp hành nghiêm túc Điều lệ Đảng, Cương lĩnh, cùng đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng. Đây là nguyên tắc cốt lõi. Do đó, yêu cầu đầu tiên là phải thực hiện nghiêm túc các Nghị quyết của Đảng, trong đó lớn nhất là Nghị quyết Đại hội XIV, thực hiện nghiêm các Nghị quyết của Đảng bộ Quốc hội, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Ủy ban", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Thứ hai, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tập trung triển khai quyết liệt Chương trình xây dựng pháp luật nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Trong đó, cần bóc tách, phân loại cụ thể các dự án luật liên quan trực tiếp đến lĩnh vực phụ trách của Ủy ban Kinh tế và Tài chính để chủ động thẩm tra, hoàn thiện ngay từ sớm. Đồng thời, bám sát chủ trương của Ban Chỉ đạo về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; chủ động rà soát kỹ lưỡng các văn bản thuộc lĩnh vực phụ trách nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các điểm nghẽn thể chế...

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu tại cuộc làm việc

Giám sát phải hướng tới mục tiêu khơi thông nguồn lực

Thứ ba, Chủ tịch Quốc hội "đặt hàng" Ủy ban Kinh tế và Tài chính từ nay đến cuối năm tập trung tham mưu thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Báo cáo cần "nói có sách, mách có chứng", chỉ rõ trách nhiệm cụ thể của từng bộ, ngành, địa phương và trách nhiệm của Quốc hội.

Thứ tư, Chủ tịch Quốc hội đề nghị hoạt động giám sát phải hướng tới mục tiêu khơi thông nguồn lực. Không dừng lại ở việc chỉ ra sai phạm, mà phải chỉ rõ các điểm nghẽn, nguyên nhân và giải pháp; làm rõ nguồn lực quốc gia đang bị nghẽn ở đâu (do luật pháp, do công tác phối hợp, do tâm lý sợ trách nhiệm hay do năng lực thực thi) thì Ủy ban phải trả lời rõ trong Báo cáo giám sát, có số liệu, địa chỉ và kiến nghị cụ thể.

Tập trung giám sát những lĩnh vực rủi ro cao, tác động lớn. Trong nhiệm kỳ này, Ủy ban cần lựa chọn trọng tâm giám sát có tính chiến lược, không dàn trải như:hiệu quả đầu tư công, nhất là các dự án quan trọng quốc gia, các chương trình mục tiêu và các dự án chậm tiến độ; kỷ luật tài chính - ngân sách, quản lý nợ công, quản lý tài sản công; thị trường tài chính, chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp, bảo hiểm, ngân hàng, bất động sản, các rủi ro lan truyền tới ổn định vĩ mô; hiệu quả chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, phát triển kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhà nước, PPP, huy động nguồn lực xã hội; việc thực thi chính sách sau khi Quốc hội ban hành luật, nghị quyết.

Giữ vững kỷ luật tài chính - ngân sách, mở đường cho phát triển

Thứ năm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu Ủy ban bổ sung ngay vào Chương trình hành động năm 2026 một số nhiệm vụ cụ thể, gồm: tổ chức thực hiện khối lượng công việc gồm 9 nội dung trình Quốc hội và 6 nội dung trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo thứ tự ưu tiên; không để áp lực tiến độ làm giảm chất lượng.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng phát biểu tại cuộc làm việc

Ủy ban theo dõi dứt điểm, truy đến cùng đối với 34 văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật còn chậm ban hành. Xây dựng kế hoạch rà soát 29 luật trong giai đoạn 2026 - 2030 theo các nhóm chính sách lớn; vận hành thực chất 6 tiểu ban chuyên môn để bảo đảm có sản phẩm đầu ra rõ ràng. Những vướng mắc, khó khăn Ủy ban kiến nghị tại cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội giao Văn phòng Quốc hội phối hợp tổng hợp, xử lý dứt điểm, bảo đảm điều kiện làm việc tốt nhất cho các đại biểu.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban khẩn trương đổi mới mạnh phương thức thẩm tra, từ "thẩm tra hồ sơ" sang "thẩm tra chính sách".

Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu giữ vững kỷ luật tài chính - ngân sách, mở đường cho phát triển. Mọi đề xuất tăng chi, giảm thu, miễn giảm thuế, phát hành trái phiếu, vay nợ, bảo lãnh, đầu tư công, sử dụng tài sản công đều phải được thẩm tra chặt chẽ, đúng nguyên tắc, đúng pháp luật.

"Ủy ban phải giúp Quốc hội thiết kế các cơ chế đủ an toàn để phát triển, đủ linh hoạt để khơi thông nguồn lực, đủ minh bạch để kiểm soát rủi ro, đủ trách nhiệm để tránh thất thoát, lãng phí. Thông điệp là "kỷ luật tài chính phải nghiêm, nhưng chính sách phát triển phải mở; quản lý phải chặt, nhưng không được làm nghẽn nguồn lực; ổn định vĩ mô phải vững, nhưng không được bỏ lỡ cơ hội tăng trưởng", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi phát biểu

Thứ sáu, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu xây dựng Ủy ban Kinh tế và Tài chính thành Ủy ban mạnh về chuyên môn, mạnh về dữ liệu, mạnh về chuyên gia, chuyển đổi số, số hóa, ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI phải tiếp tục làm mạnh hơn nữa.

Chủ động xây dựng cơ chế huy động chuyên gia, đặt hàng nghiên cứu

Về các kiến nghị cụ thể của Ủy ban, Chủ tịch Quốc hội cho biết, nhiều nội dung rất cụ thể, tập trung vào các vấn đề như tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GRDP) của địa phương, phê duyệt chủ trương đầu tư, xử lý tình trạng đội vốn, khó khăn của doanh nghiệp nhỏ trong tiếp cận vốn tín dụng, quản lý và sử dụng tài sản công, những bất cập trong công tác quy hoạch và sự mất cân đối trong sử dụng nguồn nhân lực...

Chủ tịch Quốc hội cũng thông báo nhanh Kết luận số 33 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về định hướng điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, liên thông giữa các quy hoạch và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển đất nước. Nhiều vấn đề khác cũng đã được Bộ Chính trị, Ban Bí thư xem xét, có kết luận.

Chủ tịch Quốc hội giao Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng và Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên làm việc cụ thể với Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, tổng hợp, báo cáo và đề xuất với lãnh đạo Quốc hội xem xét, cho ý kiến. Những vấn đề thuộc thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc Quốc hội sẽ được xử lý theo đúng thẩm quyền; những nội dung thuộc trách nhiệm của Ủy ban cần chủ động giải quyết ngay, không chờ đợi.

Về tổ chức bộ máy và biên chế, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh quan điểm phải bảo đảm điều kiện tốt nhất để hoàn thành nhiệm vụ được giao, gắn với cơ cấu lại đội ngũ, nâng cao chất lượng cán bộ, không chỉ đơn thuần tăng số lượng; giao Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu tiếp tục làm việc cụ thể với Ủy ban Kinh tế và Tài chính.

Quang cảnh cuộc làm việc

Đối với đề xuất tăng cường đội ngũ chuyên gia, dữ liệu và công cụ phân tích chính sách, Chủ tịch Quốc hội thống nhất về chủ trương, giao Ủy ban Kinh tế và Tài chính chủ động xây dựng cơ chế huy động chuyên gia, đặt hàng nghiên cứu, tổ chức tham vấn độc lập; phối hợp với Văn phòng Quốc hội xây dựng cơ sở dữ liệu kinh tế - tài chính phục vụ công tác thẩm tra và giám sát, bảo đảm thu hút được những chuyên gia thực sự giỏi, đóng góp thiết thực, hiệu quả.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Ủy ban tiếp tục nghiên cứu, học tập kinh nghiệm của nghị viện các nước, nhưng cần đổi mới tư duy về nội dung, phương thức tổ chức các đoàn công tác nước ngoài để bảo đảm thiết thực, hiệu quả.

Về hoàn thiện quy trình phối hợp với Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước và các bộ, ngành, Chủ tịch Quốc hội giao Ủy ban chủ động đề xuất cơ chế phối hợp từ sớm, từ xa. Hồ sơ không bảo đảm yêu cầu phải được nêu rõ để các cơ quan chuẩn bị hoàn thiện, kiên quyết không chấp nhận các hồ sơ không bảo đảm chất lượng, tiến độ. Bên cạnh đó, Ủy ban cũng phải tổ chức thẩm tra, xem xét, có ý phải kịp thời, thẳng thắn, mang tính xây dựng, tránh để chậm tiến độ, ảnh hưởng đến công việc chung.

Đối với Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh và chương trình giám sát chuyên đề lớn của nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội giao Ủy ban Kinh tế và Tài chính xây dựng kế hoạch tổng thể cho cả nhiệm kỳ.

Về chuyển đổi số, dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của Ủy ban, Chủ tịch Quốc hội giao Ủy ban Kinh tế và Tài chính phối hợp với Văn phòng Quốc hội và Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường xây dựng lộ trình cụ thể, ưu tiên phục vụ công tác thẩm tra ngân sách nhà nước, đầu tư công, nợ công, thị trường tài chính, phân tích chính sách và theo dõi việc thực hiện kiến nghị sau giám sát. Đồng thời, giao Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh phối hợp giải quyết các kiến nghị của Ủy ban.

Chủ tịch Quốc hội tin tưởng, dưới sự chỉ đạo của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng và Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, tập thể Ủy ban sẽ tiếp tục phát huy kết quả đạt được, đoàn kết hơn nữa, làm tốt hơn nữa để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong cả nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XVI, trước mắt là chuẩn bị tốt nhất cho Kỳ họp thứ Hai.

Chủ tịch Quốc hội khẳng định, Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẵn sàng tổ chức các kỳ họp chuyên đề khi cần thiết, với điều kiện hồ sơ, quy trình, thủ tục phải đầy đủ, đúng quy định và bảo đảm chất lượng cao nhất.