Chủ tịch VINASME đề xuất đảm bảo 20% giá trị gói thầu cho DNNVV

Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ đáng chú ý như miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu; nâng ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng để doanh nghiệp được lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản; mở rộng tiếp cận tín dụng dựa trên phương án kinh doanh, dòng tiền và dữ liệu giao dịch.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung cơ chế phiếu hỗ trợ (voucher) để doanh nghiệp thanh toán một phần chi phí dịch vụ khoa học, công nghệ, chuyển đổi số; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ sử dụng nền tảng số và phần mềm kế toán dùng chung. Các chính sách cũng hướng tới hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, kinh doanh bền vững và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Việc xây dựng dự án luật nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế tư nhân; khắc phục những hạn chế, bất cập trong các quy định hiện hành và luật hóa các cơ chế, chính sách lớn tại Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 của Quốc hội.

Dự thảo luật đánh dấu bước chuyển từ tư duy “hỗ trợ” sang “phát triển”, lấy doanh nghiệp làm trung tâm và gắn hỗ trợ nguồn lực với nâng cao năng lực tự chủ, năng suất, sức cạnh tranh.

Ngày 29/10, thảo luận tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI về dự án Luật Phát triển DNNVV, đại biểu Nguyễn Văn Thân (đoàn TP Hồ Chí Minh), Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) đánh giá dự thảo Luật đã được chuẩn bị công phu, bài bản, có sự tham vấn rộng rãi cộng đồng doanh nghiệp và đáp ứng mong mỏi của đông đảo DNNVV, hộ kinh doanh.

Đại biểu Nguyễn Văn Thân (đoàn TP Hồ Chí Minh), Chủ tịch Hiệp hội DNNVV Việt Nam. Ảnh: Quochoi.vn

Thay mặt cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, đại biểu Nguyễn Văn Thân bày tỏ cảm ơn Đảng, Nhà nước, Quốc hội và Chính phủ đã quan tâm, đồng hành với hơn 1 triệu DNNVV và hơn 5 triệu hộ kinh doanh. Đồng thời, ông ghi nhận tinh thần cầu thị, trách nhiệm của cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra trong quá trình phối hợp với VINASME nghiên cứu, tiếp thu, hoàn thiện dự án Luật.

Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, đại biểu tập trung kiến nghị làm rõ ba nhóm chính sách liên quan đến tín dụng, thuế và cơ hội tham gia mua sắm sử dụng ngân sách nhà nước.

Về tiếp cận nguồn vốn tại Điều 8, Chương II, đại biểu Nguyễn Văn Thân đánh giá cao định hướng cấp tín dụng dựa trên phương án kinh doanh, doanh thu, dòng tiền và dữ liệu giao dịch; đa dạng hóa tài sản bảo đảm, phát triển hạ tầng thông tin tín dụng và phương thức cho vay.

Đây là hướng tiếp cận phù hợp với nhu cầu của DNNVV, nhất là những doanh nghiệp còn hạn chế về tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, các quy định trong dự thảo hiện chủ yếu mang tính nguyên tắc, định hướng và khuyến khích. Nếu thiếu cơ chế triển khai cụ thể, trách nhiệm của tổ chức tín dụng, tiêu chí đánh giá và phương thức tiếp cận, doanh nghiệp vẫn có thể gặp khó khăn khi thụ hưởng chính sách.

Vì vậy, Chủ tịch VINASME đề nghị bổ sung quy định giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết Điều 8. Trong đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chủ trì tham mưu, tổ chức thực hiện các nội dung thuộc lĩnh vực tín dụng, thông tin tín dụng và các mô hình tài chính thuộc thẩm quyền.

Việc cụ thể hóa trách nhiệm và cơ chế thực hiện sẽ giúp chủ trương mở rộng tín dụng có căn cứ triển khai, đồng thời tạo điều kiện cho công tác kiểm tra, giám sát.

Đối với chính sách thuế và kế toán tại Điều 9, Chương II, đại biểu Nguyễn Văn Thân đồng tình với chủ trương miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho DNNVV mới thành lập. Tuy nhiên, ông đề nghị điều chỉnh thời điểm bắt đầu tính thời gian miễn thuế để sát hơn với thực tế hoạt động của doanh nghiệp.

Cụ thể, đại biểu đề xuất DNNVV được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ khi có lợi nhuận, nhưng không quá 5 năm kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.

"Cách tính này vừa tạo động lực, vừa đặt ra áp lực để doanh nghiệp sớm ổn định hoạt động, tạo ra lợi nhuận và phát triển sản xuất, kinh doanh", ông Thân nêu.

Về ngưỡng doanh thu áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản, đại biểu ủng hộ việc quy định rõ mức không quá 10 tỷ đồng/năm ngay trong Luật. Đồng thời, Chủ tịch VINASME đồng tình giao Chính phủ quyết định điều chỉnh mức doanh thu phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội qua từng thời kỳ.

Tuy nhiên, ông Thân đề nghị bổ sung nguyên tắc việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu theo hướng tăng lên, không thấp hơn mức 10 tỷ đồng/năm. Đây là cơ sở pháp lý để bảo đảm chính sách hỗ trợ không bị thu hẹp, đồng thời tạo sự ổn định cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện.

Một nội dung khác được đại biểu đặc biệt quan tâm là chính sách ưu tiên trong mua sắm sử dụng ngân sách nhà nước và phát triển thị trường tại Điều 12, Chương II.

Đại biểu bày tỏ ủng hộ quy định dành tối thiểu 20% tổng giá trị các gói thầu sử dụng ngân sách nhà nước cho DNNVV tham gia, cùng cơ chế dành cho các gói thầu có giá trị không quá 20 tỷ đồng để nhóm doanh nghiệp này có cơ hội tiếp cận.

"Chính sách này có thể mở ra cơ hội tiếp cận đơn hàng từ khu vực công, tạo thị trường và dư địa phát triển cho DNNVV. Tuy nhiên, cần bảo đảm tỷ lệ 20% không chỉ tồn tại trên báo cáo mà phải được chuyển hóa thành giá trị công việc thực tế doanh nghiệp được giao thực hiện và được thanh toán", Chủ tịch VINASME nhìn nhận.

Từ đó, đại biểu đề nghị đối với những gói thầu lớn do doanh nghiệp lớn trúng thầu, cần quy định cụ thể trách nhiệm giao cho nhà thầu phụ là DNNVV thực hiện phần công việc phù hợp. Tổng giá trị thanh toán cho các nhà thầu phụ này tối thiểu phải bằng 20% giá trị hợp đồng gói thầu đã ký với chủ đầu tư.

Đặc biệt, đại biểu đề nghị quy định đơn giá thanh toán cho nhà thầu phụ đối với cùng nội dung, khối lượng công việc phải tương ứng với đơn giá mà chủ đầu tư thanh toán cho nhà thầu chính. Qua đó, hạn chế tình trạng DNNVV bị ép giá, phải qua nhiều tầng trung gian hoặc bị chậm thanh toán.

Đồng thời, cần ràng buộc trách nhiệm của nhà thầu chính trong việc thanh toán đầy đủ, đúng hạn cho nhà thầu phụ là DNNVV ngay khi nhận được tiền từ chủ đầu tư.

Đại biểu nhấn mạnh, nếu doanh nghiệp có việc làm nhưng bị chiếm dụng vốn kéo dài thì chính sách ưu tiên cũng không đạt được mục tiêu đề ra.

Vì vậy, ông đề nghị giữ nguyên tỷ lệ tối thiểu 20% trong dự thảo Luật Phát triển DNNVV, đồng thời nghiên cứu bổ sung đồng bộ các quy định liên quan vào dự thảo Luật Đấu thầu. Trong đó, cần làm rõ nội dung trong hồ sơ mời thầu, hợp đồng và cơ chế kiểm tra việc thực hiện, bảo đảm phù hợp với tính chất từng gói thầu cũng như khả năng tham gia của DNNVV.