Chủ tịch VINPA đề xuất quản lý tập trung Quỹ bình ổn giá xăng dầu

Ông Bùi Ngọc Bảo-Chủ tịch Hiệp hội Xăng Dầu Việt Nam. Ảnh: Anh Nguyễn/BNEWS/TTXVN

Tại dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu (Dự thảo 14) đang được lấy ý kiến hoàn thiện, Bộ Công thương đề xuất chấm dứt việc trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu này từ ngày 1/1/2027. Trao đổi với phóng viên Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN), Tiến sĩ Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (VINPA) đề xuất quản lý tập trung Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, không nên để tại doanh nghiệp như hiện nay.

Phóng viên: Thưa ông, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đã phát huy tác dụng như thế nào khi thị trường xăng dầu có sự biến động mạnh như thời gian vừa qua?

Chủ tịch VINPA Bùi Ngọc Bảo: Quỹ Bình ổn xăng dầu được lập theo Nghị định số 83/2014/NĐ-CP ngày 3/9/2014 của Chính phủ về Kinh doanh xăng dầu, sau đó được sửa đổi tại Nghị định 95/2021/NĐ-CP ngày 1/11/2021 và mới nhất là Nghị định 80/2023/NĐ-CP ngày 17/11/2023. Quỹ Bình ổn xăng dầu không nằm trong cân đối ngân sách nhà nước mà do 33 thương nhân xăng dầu đầu mối tự thu chi, quản lý tại tài khoản ngân hàng. Mức trích lập và chi sẽ do cơ quan quản lý quyết định tại mỗi kỳ điều hành.

Thực tế từ khi hình thành Quỹ này trong suốt hơn 10 năm qua cho thấy, Quỹ đã góp phần quan trọng trong bình ổn giá xăng dầu trong nước tương đối tốt, nhất là trong những thời điểm giá dầu thế giới tăng đột biến, tăng giật cục, gây ra các tác động lớn với nền kinh tế. Hơn nữa, Điều 19 của Luật Giá 2023 cũng quy định việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá là 1 trong 5 biện pháp bình ổn giá. Bản thân Quỹ này không làm mất đi nguồn lực của Nhà nước bởi đây là quỹ của người tiêu dùng và của doanh nghiệp.

Phóng viên: Thưa ông, Bộ Công Thương đề xuất bỏ Quỹ Bình ổn giá xăng dầu khỏi danh mục các biện pháp bình ổn, đồng thời chấm dứt trích lập, chi sử dụng Quỹ từ ngày 1/1/2027. Vậy ông nhìn nhận đề xuất này như thế nào?

Chủ tịch VINPA Bùi Ngọc Bảo: Thực tế hoạt động của Quỹ Bình ổn giá xăng dầu trong hơn 10 năm qua cho thấy, bên cạnh những ưu điểm đã được chính thức ghi nhận, cách thức sử dụng Quỹ đang bộc lộ những tồn tại nhất định cần phải thay đổi, trong bối cảnh thương nhân đầu mối đang phải chịu nhiều rủi ro trước những quy định về quản lý Quỹ, đặc biệt khi thương nhân đầu mối phải bù lỗ hoặc thanh kiểm tra.

Mặc dù vậy, Nghị định Quản lý Xăng dầu không thể dừng được Quỹ này bởi Quỹ vẫn được quy định tại Luật Giá. Thêm vào đó, trong thời gian xung đột địa chính trị tại Trung Đông vừa qua khiến giá xăng dầu thế giới biến động mạnh, thực hiện Quyết định 483/QĐ-TTg ngày 27/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 19/2026/TT-BCT ngày 3/4/2026 quy định về tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ nguồn ngân sách nhà nước, trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu và hoàn trả tạm ứng ngân sách nhà nước; Quyết định số 1366/QĐ-BCT ngày 8/6/2026 ban hành Phương án trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu tạm ứng từ ngân sách nhà nước để điều hành giá xăng dầu, thay thế Quyết định số 632/QĐ-BCT ngày 3/4/2026.

Vì vậy, VINPA cho rằng không nên quản lý Quỹ Bình ổn giá xăng dầu theo cách thức để tại doanh nghiệp như hiện nay. Theo đó, nên để vào một quỹ tập trung do Bộ Công Thương hoặc Bộ Tài chính quản lý chung để khắc phục những bất cập về sử dụng Quỹ và minh bạch thông tin.

Đặc biệt, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu cũng không nên bù bằng tiền. Thay vào đó, Bộ Công thương cần tạo một nguồn cung khác từ dự trữ xăng dầu lưu thông tập trung thông qua Quỹ Bình ổn giá xăng dầu và đây cũng là Quỹ của người tiêu dùng. Khi giá xăng dầu biến động đột biến, cơ quan quản lý sẽ tính toán bán ra thị trường nguồn xăng dầu dự trữ này để bình ổn giá song hành với dự trữ xăng dầu quốc gia.

Tôi cho rằng đề xuất không sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu của Bộ Công Thương cũng là một đề xuất cần được tiếp tục xem xét thêm.

Nhân viên bán xăng cho khách tại cửa hàng xăng dầu Petrolimex. Ảnh: Minh Quyết-TTXVN

Phóng viên:

Một số người tiêu dùng và doanh nghiệp lo ngại giá xăng dầu trong nước có thể tăng cao nếu dừng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu trong bối cảnh thị trường xăng dầu thế giới biến động khó lường như hiện nay. Ông nhìn nhận như thế nào về vấn đề này?

Chủ tịch VINPA Bùi Ngọc Bảo: Dừng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đúng là có thể khiến giá xăng dầu tăng cao ở một số thời điểm nhất định. Tuy nhiên, dừng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu cũng giúp giá xăng dầu thực sự vận hành theo thị trường.

Theo đó, ở những thời điểm giá dầu thấp, người mua xăng sẽ không bị “thu tiền” của chính mình để “bình ổn” cho người mua xăng, vì vậy giá xăng dầu bán ra có thể thấp hơn một chút. Mỗi phương án đều có những ưu điểm và hạn chế khác nhau.

Phóng viên: Theo ông ngoài việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá, đâu là các biện pháp để bình ổn thị trường xăng dầu trong nước khi giá dầu thế giới biến động mạnh?

Chủ tịch VINPA Bùi Ngọc Bảo: Để bình ổn thị trường xăng dầu trong nước khi khi giá dầu thế giới biến động mạnh, vẫn còn nhiều các biện pháp khác như giảm thuế, giảm phí...

Đặc biệt, để chủ động hơn trong bình ổn thị trường xăng dầu, dự trữ quốc gia về xăng dầu cần được tăng lên. Hiện cơ cấu dự trữ xăng dầu của Việt Nam đến từ 3 nguồn gồm: Dự trữ thương mại tại các thương nhân xăng dầu đầu mối (20 ngày) và thương nhân phân phối 5 ngày; dự trữ sản xuất tại hai nhà máy lọc dầu và dự trữ quốc gia. Riêng nguồn dự trữ quốc gia khoảng 7 ngày sử dụng, tương đương khoảng 9 ngày nhập khẩu ròng.

Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã đặt mục tiêu đến năm 2030 mức dự trữ xăng dầu đạt khoảng 90 ngày nhập ròng; đồng thời “xây dựng hệ thống kho dự trữ dầu thô, xăng dầu phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và an ninh năng lượng quốc gia cả trên đất liền và trên biển.”

Thực tế là cần nguồn ngân sách rất lớn để nâng mức dự trữ lên 90 ngày cũng như cần khoản đầu tư lớn cho xây kho dự trữ xăng dầu. Vì vậy phương án khả thi là thực hiện cơ chế xã hội hoá, trong đó Nhà nước khuyến khích các doanh nghiệp có đủ năng lực tham gia xây hệ thống kho chứa xăng dầu dự trữ tiêu chuẩn, còn Nhà nước thuê lại để phục vụ mục tiêu dự trữ quốc gia. Như vậy, vốn đầu tư cũng sẽ giảm xuống.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông!