Chùa Thập Tháp: Ngôi cổ tự gần 350 năm trên nền kinh đô Đồ Bàn xưa

Tọa lạc tại phường An Nhơn, tỉnh Gia Lai, chùa Thập Tháp là một trong những trung tâm Phật giáo lâu đời nhất vùng Nam Trung Bộ với tuổi đời gần 3,5 thế kỷ. Ngôi chùa không chỉ gây ấn tượng bởi vẻ đẹp kiến trúc cổ kính mà còn là nơi lưu giữ những mảnh ghép lịch sử quan trọng của vương quốc Chiêm Thành và vùng đất cố đô Đồ Bàn xưa.

Chùa Thập Tháp nằm yên bình giữa những cánh đồng lúa tại phường An Nhơn, tỉnh Gia Lai.

Lịch sử hình thành từ phế tích tháp Chăm

Theo các tài liệu cổ, chùa Thập Tháp bắt đầu được xây dựng từ năm 1677 bởi Thiền sư Nguyên Thiều. Khi dừng chân tại vùng đất Quy Ninh, ngài nhận thấy 10 ngôi tháp Chăm cổ trên gò đất cao đã sụp đổ. Với tinh thần tận dụng và tái sinh, ngài đã dùng những viên gạch, tảng đá từ phế tích này để dựng nên ngôi cổ tự. Cái tên "Thập Tháp" cũng từ đó mà ra đời, mang ý nghĩa là ngôi chùa được xây trên nền của 10 tòa tháp cổ.

Thiền sư Nguyên Thiều đã tận dụng gạch đá từ 10 ngôi tháp Chăm sụp đổ để xây dựng chùa.

Kiến trúc hình chữ 'Khẩu' độc đáo

Trải qua nhiều lần trùng tu trong suốt gần 350 năm, chùa vẫn giữ nguyên cấu trúc truyền thống hình chữ "khẩu" (口). Đây là lối bố cục khép kín, trang nghiêm đặc trưng của chùa chiền Việt Nam xưa, tạo nên không gian thanh tịnh và biệt lập với thế giới bên ngoài.

Cấu trúc hình chữ "khẩu" đặc trưng tạo nên sự trang nghiêm cho ngôi cổ tự.

Quần thể kiến trúc được chia thành 4 khu vực chính kết nối hài hòa qua một sân vuông ở giữa:

Chánh điện: Rộng 400m², là trung tâm thờ tự chính với mái lợp ngói âm dương và hình tượng "lưỡng long tranh châu".
Phương trượng: Nơi tiếp khách tăng và thờ Hòa thượng Phước Huệ.
Đông đường và Tây đường: Nơi ở của chư tăng và thờ Tổ sư Nguyên Thiều cùng các vị tiền bối.

Sơ đồ các khu vực chức năng bên trong chùa Thập Tháp.

Dấu ấn thời gian và những hiện vật linh thiêng

Bên trong chánh điện, những cột gỗ lớn đen bóng qua hàng trăm năm toát lên vẻ trầm mặc. Các bức hoành phi, câu đối sơn son thếp vàng không chỉ là tác phẩm nghệ thuật mà còn là chứng nhân cho thời kỳ hưng thịnh của trung tâm Phật giáo này.

Nội thất bên trong chùa lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị lịch sử và nghệ thuật.

Đặc biệt nhất tại chùa Thập Tháp là khối bạch thạch cao 0,38m nằm trước cửa chánh điện, thường được dân gian gọi là "Phiến đá chém". Việc nhà chùa đặt phiến đá ngay bậc tam cấp mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc: mượn tiếng kinh kệ và chuông chùa hằng ngày để hóa giải oan khiên, giúp những linh hồn được siêu thoát.

Khối bạch thạch gắn liền với những câu chuyện lịch sử đầy biến động của vùng đất này.

Điểm đến tâm linh và văn hóa

Phía Bắc của chùa là vườn tháp tổ với hơn 20 ngôi tháp cổ, nơi an nghỉ của các đời trụ trì, tạo nên một khung cảnh cổ kính và tĩnh lặng. Mỗi năm, chùa Thập Tháp đón hàng ngàn phật tử và du khách đến chiêm bái, tìm kiếm sự thanh thản trong tâm hồn và tìm hiểu về lịch sử văn hóa của vùng đất cố đô.

Chùa Thập Tháp là điểm đến không thể bỏ qua cho những ai yêu thích lịch sử và tâm linh.

Với sự giao hòa giữa kiến trúc, lịch sử và tinh thần từ bi của nhà Phật, chùa Thập Tháp xứng đáng là một di sản văn hóa quý báu, lưu giữ bản sắc của một thời rực rỡ trên nền kinh đô Đồ Bàn xưa.

Tuệ Nhân