Chương đầu sách ngày càng ngắn để giữ chân độc giả 'thời TikTok'

Theo phân tích dữ liệu do The Times trích dẫn, độ dài chương đầu tiên của các tác phẩm văn học đã có xu hướng giảm kể từ thập niên 1950.

Trước đây, những tác phẩm như I, Robot (tạm dịch: Tôi, Robot), The End of the Affair (tạm dịch: Kết thúc cuộc tình), The Catcher in the Rye (Bắt trẻ đồng xanh) và Lord of the Flies (Chúa Ruồi) có chương mở đầu dài trung bình gần 4.500 từ.

Trong thập kỷ này, con số này đã giảm xuống còn khoảng 2.500 từ, với những tác phẩm như Fourth Wing (tạm dịch: Cánh thứ tư), Lessons in Chemistry (tạm dịch: Những bài học hóa học) và The Housemaid (tạm dịch: Cô hầu gái).

Chúa Ruồi của William Golding đã được chuyển thể thành series truyền hình. Ảnh: BBC.

Sự chú ý - 'người gác cổng' mới của ngành xuất bản

Phân tích của dịch vụ hỗ trợ viết trực tuyến ProWritingAid dựa trên 100 tiểu thuyết văn học xuất sắc qua các thập kỷ cho thấy dù chương đầu tiên là cánh cửa dẫn vào thế giới nhân vật, độc giả ngày càng thiếu kiên nhẫn với các diễn biến chậm.

Độ dài chương mở đầu đã thu hẹp đáng kể theo thời gian. Tiểu thuyết The Hamlet của William Faulkner (thập niên 1940) có chương đầu tiên dài nhất, gần 9.000 từ. Trong khi đó, chương mở đầu ngắn nhất thuộc về The Kite Runner (Người đua diều) của Khaled Hosseini (năm 2003) chỉ dài 326 từ.

Chris Banks, nhà sáng lập ProWritingAid, cho rằng sự ảnh hưởng ngày càng lớn của cộng đồng đọc sách BookTok trên TikTok là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thay đổi trên. BookTok là cộng đồng nơi người dùng TikTok chia sẻ và thảo luận về sách.

Những bài học hóa học là cuốn sách nổi tiếng của tác giả Bonnie Garmus.

Những cuốn sách bán chạy trên BookTok có chương mở đầu dài trung bình chỉ 2.800 từ.

“Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy rõ rằng những độc giả lớn lên cùng TikTok không muốn phải chờ đợi cốt truyện bắt đầu. Với độc giả hiện đại, chương đầu tiên lý tưởng phải ngắn gọn, súc tích và khiến họ không thể ngừng đọc”, Banks nói.

Theo Banks, sự chú ý trở thành “người gác cổng” mới của ngành xuất bản, buộc các tác giả phải điều chỉnh văn phong để sinh tồn.

Ông cũng đặt câu hỏi liệu độ dài các chương có thể một lần nữa “dài ra” khi độc giả mệt mỏi với tình trạng “xao nhãng do dopamine chi phối” hay không.

Sự sụt giảm khả năng tập trung

CNN dẫn nghiên cứu cho thấy khả năng tập trung đang giảm sút. Nguyên nhân là sự phát triển của các thuật toán khuyến khích người dùng liên tục lướt và chuyển sang nội dung mới, cùng với ranh giới ngày càng mờ nhạt giữa công việc và thời gian cá nhân.

Khả năng tập trung trung bình của con người đã giảm từ 2 phút 30 giây (năm 2003) xuống còn 47 giây. Michele Koch-LaFemina, Giám đốc lâm sàng tại Pathways Recovery, đánh giá các thuật toán mạng xã hội đã “lập trình lại” bộ não, khiến độc giả liên tục tìm kiếm sự thỏa mãn tức thì (dopamine) và trở nên khắt khe hơn khi phân bổ sự chú ý.

“Điều này ảnh hưởng đến tốc độ chúng ta quyết định liệu một thứ gì đó có đủ thú vị để nhận được sự chú ý của mình hay không”, bà nói. “Khi mở một cuốn sách, bộ não của bạn liên tục muốn biết: ‘Đã có gì hấp dẫn chưa?’ Vì vậy, các tác giả ngày càng có xu hướng viết chương đầu tiên ngắn, nhanh và đơn giản”.

Koch-LaFemina cảnh báo rằng những cuốn sách có nhịp đọc chậm có thể biến mất nếu các xu hướng hiện nay tiếp diễn.

“Đọc sách từ lâu đã là một cách để thư giãn và thoát khỏi thực tại, qua đó giúp giảm bớt gánh nặng nhận thức và căng thẳng tinh thần - thứ mà các nội dung ngắn đang góp phần tạo ra”, bà nói.

Các nền tảng mạng xã hội được cho đã “lập trình lại” bộ não người dùng, khiến họ tìm kiếm cảm giác thỏa mãn nhanh chóng. Hoạt họa: CNN.

“Những cuốn sách khuyến khích con người dành thời gian thư giãn có thể sẽ trở nên quan trọng hơn, chứ không phải kém quan trọng hơn như nhiều người tưởng, bởi nó là một hình thức phục hồi tinh thần trong thời đại smartphone”, bà nhận định.

Nghiên cứu cũng cho thấy nhịp độ của các cuốn sách đang nhanh hơn, đồng thời những tác phẩm thành công trên BookTok thường có nội dung ít phức tạp hơn. Tỷ lệ các đoạn văn có nhịp độ chậm giảm từ 15% (thế kỷ 20) xuống 12% (thế kỷ 21), và chỉ còn 9% ở các sách nổi tiếng trên BookTok.

Trong khi đó, mức độ phức tạp trung bình - được tính toán dựa trên vốn từ và độ dài câu - gần như không thay đổi, ở mức 3%. Tuy nhiên, những tiểu thuyết trở thành hiện tượng lan truyền trên mạng được đánh giá là đơn giản hơn, với mức độ phức tạp chỉ 2%.

ProWritingAid khuyên các tác giả mới rằng chương mở đầu là thời điểm có thể quyết định việc độc giả tiếp tục đọc tiếp hay không.

“Phần mở đầu phải ngay lập tức thu hút độc giả bằng việc xây dựng một thế giới sống động, những nhân vật hấp dẫn, đồng thời hé lộ các xung đột và chủ đề của tác phẩm”, ProWritingAid cho biết. “Nếu chương đầu tiên không đủ sức cuốn hút, rất có thể bạn sẽ mất độc giả mãi mãi. Tạo đà ngay từ chương đầu tiên là chìa khóa để tránh việc độc giả bỏ dở cuốn sách giữa chừng”.