Chuyển đổi phương thức kiểm soát hải quan trong chống buôn lậu

Hải quan cửa khẩu cảng Hải Phòng sử dụng máy soi container kiểm tra hàng hóa xuất nhập khẩu. Ảnh minh họa: Vũ Sinh/TTXVN

Ông Trần Mạnh Cường, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực III cho biết, thực hiện Nghị định số 153/2026/NĐ-CP ngày 14/5/2026 của Chính phủ và có hiệu lực từ ngày 5/7/2026 về Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 01/2015/NĐ-CP ngày 2 tháng 1 năm 2015 của Chính phủ quy định chi tiết phạm vi địa bàn hoạt động hải quan; trách nhiệm phối hợp trong phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 12/2018/NĐ-CP ngày 23 tháng 1 năm 2018 của Chính phủ, kiểm soát hải quan đứng trước những yêu cầu đổi mới về phương thức quản lý, tổ chức lực lượng và ứng dụng công nghệ.

Đây vừa là cơ hội nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan, vừa đặt ra nhiều thách thức trong phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Theo đó, địa bàn quản lý của Chi cục Hải quan khu vực III bao gồm 169 kho, bãi, cảng, địa bàn tại 45 khu công nghiệp, 3 khu kinh tế (Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải, Khu kinh tế ven biển phía Nam và Khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng), 1 khu thương mại tự do cùng nhiều địa điểm chịu sự kiểm tra, giám sát hải quan…; trụ sở người khai hải quan trong quá trình kiểm soát hải quan thuộc địa bàn hoạt động hải quan.

Lãnh đạo Chi cục Hải quan khu vực III cho biết, mở rộng địa bàn hoạt động hải quan đồng nghĩa với việc khối lượng công việc, phạm vi quản lý và yêu cầu kiểm soát đối với lực lượng Hải quan ngày càng lớn, từ đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới toàn diện phương thức tổ chức kiểm soát hải quan, chuyển từ kiểm soát theo từng địa điểm, từng vụ việc sang quản lý theo chuỗi logistics, theo dòng vận động của hàng hóa, doanh nghiệp và mức độ rủi ro, bảo đảm kiểm soát xuyên suốt trên toàn bộ địa bàn hoạt động hải quan.

Ông Lê Đình Hạnh, Đội trưởng Đội kiểm soát hải quan, Chi cục Hải quan khu vực III cho biết, để nâng cao hiệu quả kiểm soát hải quan, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, trong thời gian tới, lực lượng hải quan tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến Nghị định số 153/2026/NĐ-CP và các quy định pháp luật có liên quan, khẳng định vị trí, vai trò trung tâm của cơ quan Hải quan trong quản lý địa bàn hoạt động hải quan. Đồng thời, tạo sự thống nhất trong nhận thức giữa các lực lượng thực thi pháp luật, củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và huy động sự đồng thuận của toàn xã hội trong phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Cùng với đó, Hải quan khu vực III tiếp tục đổi mới phương thức kiểm soát theo hướng quản lý rủi ro, lấy dữ liệu làm nền tảng, chuyển từ kiểm soát theo địa bàn truyền thống sang kiểm soát theo chuỗi logistics, tuyến vận chuyển, doanh nghiệp và nhóm mặt hàng trọng điểm; tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực, địa bàn có nguy cơ cao, tránh dàn trải.

Chi cục Hải quan khu vực III cũng tập trung xây dựng và thường xuyên cập nhật hồ sơ quản lý địa bàn, tuyến vận chuyển, doanh nghiệp và mặt hàng trọng điểm; tăng cường khai thác cơ sở dữ liệu nghiệp vụ, dữ liệu soi chiếu, camera giám sát và kết quả xử lý vi phạm để phục vụ phân tích, cảnh báo rủi ro, xây dựng các chuyên đề kiểm soát phù hợp với tình hình thực tế.

Thời gian tới, lực lượng hải quan cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong kiểm soát hải quan; phát huy hiệu quả Trung tâm giám sát camera trực tuyến và các công cụ hỗ trợ, phát hiện sớm dấu hiệu vi phạm, nâng cao chất lượng chỉ đạo, điều hành và hiệu quả tuần tra, kiểm soát.

Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực III cho biết, Chi cục cũng tiếp tục xây dựng cơ chế phối hợp với lực lượng Công an, Biên phòng, Cảnh sát biển… để bảo đảm trong địa bàn hoạt động hải quan tăng cường phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Để thực hiện tốt Nghị định số 153/2026/NĐ-CP, Chi cục Hải quan khu vực III tiếp tục đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ công chức kiểm soát hải quan vững vàng về bản lĩnh chính trị, tinh thông về nghiệp vụ, chuyên sâu về pháp luật, thành thạo về công nghệ và kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ; đặc biệt đào tạo, bồi dưỡng về các nội dung phân tích dữ liệu, quản lý rủi ro, điều tra chống buôn lậu, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu quản lý địa bàn theo quy định.

Ông Lê Đình Hạnh, Đội trưởng Đội kiểm soát hải quan cho biết, từ đầu năm đến nay, lực lượng kiểm soát hải quan đã triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, tăng cường quản lý địa bàn, thu thập, phân tích thông tin, quản lý rủi ro và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng trong đấu tranh phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại.

Qua đó, phát hiện, xử lý nhiều vụ việc điển hình như vụ việc vận chuyển trái phép gần 7 kg vàng qua Cảng hàng không quốc tế Cát Bi ngày 12/3/2026; phát hiện, bắt giữ lô hàng 198 thùng thuốc lá điếu ngoại ngụy trang dưới dạng hàng quá cảnh; phát hiện lô hàng hóa có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu Dior, Louis Vuiton, Gucci... được vận chuyển trên 2 xe tải chở hàng nhập khẩu từ Trung Quốc qua cửa khẩu biên giới đường bộ về thành phố Hải Phòng ngày 7/5; phối hợp với Phòng cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Công an thành phố Hải Phòng) thu giữ 5,7 kg heroine; gần 8 kg Methamphetamine cùng các tang vật liên quan…

Từ đầu năm đến nay, Chi cục Hải quan khu vực III đã ban hành 2.057 quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền phạt là trên 28 tỷ đồng; tham mưu Chủ tịch UBND thành phố ban hành quyết định xử phạt 2 vụ, tổng số tiền phạt 328 triệu đồng. Lực lượng hải quan cũng đã chủ trì phát hiện, bắt giữ 21 vụ, tổng trị giá tang vật vi phạm là 14,8 tỷ đồng; trong đó 3 vụ xử lý hình sự, 18 vụ xử phạt vi phạm hành chính.