Chuyển đổi số của ngành Tài chính phải phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp

Cục Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh đã ứng dụng nhiều phần mềm công nghệ giúp doanh nghiệp tra cứu thông tin thông quan hàng hóa. Ảnh: Lê Thu

“Mọi hoạt động xây dựng thể chế, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số của ngành Tài chính cần hướng đến mục tiêu phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp; đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước”, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết.

Bộ trưởng Bộ Tài chính đã yêu cầu các đơn vị theo dõi sát tiến độ triển khai các nhiệm vụ, bảo đảm chất lượng và hiệu quả vận hành của các hệ thống công nghệ thông tin. Các đơn vị cần chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện cụ thể, đánh giá đầy đủ các yếu tố có thể ảnh hưởng đến tiến độ như cơ chế, chính sách, nguồn lực hay các điều kiện khách quan khác. Trong mọi trường hợp, các hệ thống công nghệ thông tin phải vận hành ổn định, thông suốt, không làm gián đoạn việc giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.

Nhấn mạnh vai trò của dữ liệu trong quá trình chuyển đổi số, Bộ trưởng lưu ý các đơn vị tiếp tục đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu, từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu đồng bộ trong toàn ngành Tài chính, qua đó nâng cao hiệu quả điều hành và chất lượng cung cấp dịch vụ công.

Triển khai Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, bám sát phương châm hành động "Số hóa cốt lõi, phục vụ tận tâm", thời gian qua, Bộ Tài chính đã tập trung rà soát, triển khai các cơ sở dữ liệu, tăng cường kết nối và chia sẻ thông tin từ Trung ương đến địa phương, từng bước đưa dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, thúc đẩy cải cách hành chính và điều hành kinh tế vĩ mô.

Ông Nguyễn Việt Hà, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số (Bộ Tài chính) cho biết, Bộ Tài chính đã chủ động, tích cực, tập trung triển khai nhiều công việc liên quan đến thực hiện Nghị quyết số 57. Đến nay, Bộ đã hoàn thành 94% số nhiệm vụ được giao trên tổng số 362 nhiệm vụ, kết quả thực hiện đã bám sát các mục tiêu, yêu cầu đề ra.

Là cơ quan quản lý khối lượng dữ liệu lớn trong nhiều lĩnh vực trọng yếu như ngân sách Nhà nước (NSNN), thuế, hải quan, kho bạc, bảo hiểm xã hội, chứng khoán, giá, tài sản công, đấu thầu, doanh nghiệp và thống kê, Bộ Tài chính đã tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm xây dựng nền tảng dữ liệu thống nhất, liên thông và có khả năng khai thác hiệu quả.

Từ đầu năm đến nay, Bộ Tài chính đã chủ động hoàn thiện thể chế, ban hành Kế hoạch chuyển đổi số năm 2026, Chương trình triển khai Đề án 06 giai đoạn 2026 - 2030, Khung kiến trúc dữ liệu, Khung quản trị, quản lý dữ liệu và Hệ thống Từ điển dữ liệu phiên bản 1.0; duy trì vận hành ổn định hạ tầng số, hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu và các nền tảng số phục vụ công tác quản lý, điều hành.

Đặc biệt, Bộ trưởng Bộ Tài chính chính thức ký Quyết định số 1323/QĐ-BTC ban hành Khung kiến trúc dữ liệu, Khung quản trị, quản lý dữ liệu và Hệ thống Từ điển dữ liệu của Bộ Tài chính (phiên bản 1.0). Đây được coi là “kim chỉ nam” về mặt kỹ thuật và pháp lý, giúp chuẩn hóa ngôn ngữ dữ liệu toàn ngành, xóa bỏ tình trạng phân tán thông tin.

Đánh giá về hiệu quả của việc đưa dữ liệu vào thực tiễn quản lý, ông Nguyễn Việt Hà cho rằng, trong nội bộ ngành, cơ sở dữ liệu Quốc gia về tài chính đang đóng vai trò là nền tảng tài chính số Quốc gia, tích hợp toàn bộ thông tin nghiệp vụ từ các đơn vị. Dữ liệu được đồng bộ và đối soát tự động theo cơ chế nghiêm ngặt, bảo đảm tiêu chí 'đúng, đủ, sạch, sống'".

Không chỉ dừng lại ở phạm vi quản lý nội bộ, Bộ Tài chính còn đẩy mạnh việc kết nối, chia sẻ nguồn tài nguyên dữ liệu này phục vụ điều hành kinh tế - xã hội tại các địa phương. Bộ Tài chính cũng đã ban hành Công văn số 4760/BTC-CNTT gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc hướng dẫn khai thác dữ liệu ngành Tài chính phục vụ Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) cấp tỉnh.

Theo đó, Bộ cấp tài khoản truy cập trực tiếp cho các địa phương đối với 7 nhóm dữ liệu cốt lõi: Thu - Chi NSNN; giải ngân vốn đầu tư công; trị giá xuất nhập khẩu; tình hình hoạt động của doanh nghiệp; tình hình hợp tác xã; các chỉ tiêu quản lý đấu thầu; các thông tin chỉ đạo điều hành tài chính địa phương.

Theo Bộ Tài chính, hiện có 21 tỉnh, thành phố hoàn thành việc cấp tài khoản kết nối và khai thác thành công nguồn dữ liệu này, giúp công tác chỉ đạo điều hành tại địa phương được thực thi trên cơ sở dữ liệu thời gian thực. “Việc xây dựng thành công nền tảng dữ liệu số thống nhất không chỉ hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền tài chính hiện đại, minh bạch mà còn khẳng định vai trò tiên phong của Bộ Tài chính trong chiến lược chuyển đổi số Quốc gia”, đại diện Bộ Tài chính cho biết.

Thời gian tới, Bộ Tài chính tích cực chuẩn bị triển khai các dự án công nghệ thông tin quy mô lớn trong các lĩnh vực trọng yếu như: Thuế, hải quan, kho bạc; đồng thời phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an để tiếp tục dịch chuyển, tích hợp các hệ thống thông tin lên Trung tâm Dữ liệu Quốc gia.

Bộ Tài chính cũng sẽ tiếp tục đánh giá toàn diện hiện trạng các cơ sở dữ liệu (CSDL) về tính “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, kết nối, dùng chung”; trên cơ sở đó đề xuất phương án hợp nhất/tách/xây dựng thêm CSDL phục vụ nghiệp vụ, giải quyết thủ tục hành chính và chỉ đạo, điều hành theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo của Chính phủ.

Cùng với đó, rà soát, đề xuất bổ sung các CSDL, nền tảng quan trọng vào danh mục nền tảng số dùng chung quốc gia, bảo đảm kiến trúc và dữ liệu đồng bộ, liên thông từ Trung ương đến cơ sở. Trong xây dựng, nâng cấp các CSDL phải đảm bảo tuân thủ các yêu cầu và phù hợp với Khung kiến trúc dữ liệu, Khung quản trị, quản lý dữ liệu và Hệ thống Từ điển dữ liệu của Bộ Tài chính.