Chuyển đổi số giáo dục Ninh Bình: Từ trường học số đến thế hệ học sinh sáng tạo số

Từ số hóa quản lý đến STEM và AI… 

Nhìn vào quá trình chuyển đổi số giáo dục tại Ninh Bình những năm gần đây có thể nhận thấy một sự chuyển dịch khá rõ. Công nghệ đang từng bước đi vào lớp học và sâu hơn nữa là tác động đến phương pháp học tập của học sinh. 

Ở những bước đầu tiên, ngành giáo dục Ninh Bình chuyển đổi mạnh mẽ phương thức quản lý giáo dục. Các nền tảng quản lý, hồ sơ điện tử, sổ điểm, học bạ số, cơ sở dữ liệu giáo viên và học sinh đang từng bước thay thế giấy tờ. Ở cấp độ toàn ngành, Ninh Bình tiếp tục triển khai chuyển đổi số gắn với yêu cầu xây dựng dữ liệu giáo dục thống nhất, tăng khả năng kết nối, khai thác và sử dụng dữ liệu trong quản lý. Thực tế tại các trường cho thấy, các nền tảng số ngày càng được sử dụng trong cả quản trị và dạy học, đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cao về năng lực số đối với đội ngũ cán bộ, giáo viên. 

Tiếp đó, Ninh Bình đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào quá trình dạy và học. Những mô hình lớp học thông minh đang xuất hiện tại nhiều cơ sở giáo dục. Tại Trường Tiểu học Trần Nhân Tông, phường Đông A, mô hình lớp học thông minh đã được đưa vào hoạt động. Đáng chú ý, AI cũng được sử dụng để hỗ trợ giáo viên thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu, hệ thống câu hỏi tương tác; đồng thời hỗ trợ tổng hợp, thống kê dữ liệu trong quản trị nhà trường. Còn tại Trường THCS Giao Phong, xã Giao Ninh,  mô hình “Trường học và lớp học thông minh” được triển khai như một nội dung đáng chú ý trong quá trình chuyển đổi số của nhà trường. 

Mô hình lớp học thông minh đã được đưa vào hoạt động tại nhiều trường học

Tại Trường THCS Hải Hà, STEM đã được đưa vào kế hoạch giáo dục của các tổ chuyên môn. Trong năm học 2025-2026, trường triển khai 3 chủ đề STEM cấp trường và tổ chức Ngày hội STEM năm 2026 với 100% lớp tham gia, tạo ra nhiều sản phẩm có tính ứng dụng thực tiễn. 

Đáng chú ý, cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp tỉnh và Ngày hội STEM dành cho học sinh trung học năm học 2025-2026 đã thu hút sản phẩm đến từ 128 xã, phường ở cấp THCS và 93 trường THPT. Có tới 238 dự án khoa học kỹ thuật và 225 sản phẩm STEM tham gia; trong đó 136 sản phẩm STEM với 264 học sinh được đánh giá xuất sắc. Các đề tài đã đi vào những lĩnh vực khá gần với công nghệ của tương lai như trí tuệ nhân tạo, robot thông minh. Đó cũng là tiền đề để giáo dục Ninh Bình tiến tới phát triển năng lực số, AI và đổi mới sáng tạo.

… Đến việc hình thành một thế hệ học sinh sáng tạo trong môi trường số

Nếu chỉ nhìn vào 238 dự án khoa học kỹ thuật hay 225 sản phẩm STEM như kết quả của một cuộc thi thì ý nghĩa của những con số này chưa thực sự đầy đủ. Điều đáng quan tâm hơn là học sinh Ninh Bình đang bắt đầu sử dụng công nghệ để giải quyết những vấn đề thực tế.

Trong số các dự án khoa học kỹ thuật năm học 2025-2026, nhóm Robot và máy thông minh có 18 dự án; Hệ thống nhúng 51 dự án; Phần mềm hệ thống 15 dự án; nhóm Kỹ thuật y sinh, Y sinh và sức khỏe, Kỹ thuật môi trường, Sinh học có 17 dự án. Điều đó cho thấy, STEM đang tạo ra một không gian để học sinh bước ra khỏi cách học thuần túy dựa trên sách giáo khoa.

Điểm tích cực là giáo dục STEM và nghiên cứu khoa học đang có độ phủ khá rộng. Theo Sở GD&ĐT Ninh Bình, các hoạt động này đã được triển khai tại 468 trường THCS, 107 trường THPT và 16 trường liên cấp trên toàn tỉnh. Cùng với các mô hình STEAM ở mầm non, lớp học thông minh ở tiểu học, STEM, nghiên cứu khoa học, robot và AI ở bậc trung học đang mở thêm không gian để học sinh tiếp cận công nghệ theo hướng thực hành và sáng tạo. 

Mô hình lớp học thông minh triển khai ở nhiều trường tiểu học trong tỉnh Ninh Bình

Với không gian phát triển mới của Ninh Bình, STEM còn có một lợi thế khác: những vấn đề của địa phương có thể trở thành đề bài cho học sinh. Đó có thể là ứng dụng công nghệ trong bảo tồn di sản; xây dựng sản phẩm hỗ trợ du lịch thông minh; robot và cảm biến phục vụ nông nghiệp; giải pháp giám sát môi trường; tiết kiệm năng lượng; số hóa văn hóa địa phương hay sử dụng AI để giới thiệu lịch sử, con người Ninh Bình.

Khi đó, giáo dục STEM không chỉ đào tạo học sinh biết công nghệ mà còn giúp các em biết dùng công nghệ để giải quyết vấn đề của chính nơi mình đang sống. Và đây có lẽ là triển vọng đáng chú ý nhất của chuyển đổi số giáo dục Ninh Bình.

Tuy nhiên, Ninh Bình cũng còn những thách thức cần giải quyết. Trong quá trình chuẩn bị năm học 2026-2027, tỉnh nhìn nhận một số cơ sở giáo dục vẫn thiếu phòng học, phòng bộ môn, thiết bị dạy học và điều kiện triển khai chuyển đổi số. Quy mô học sinh tiếp tục tăng, trong khi nguy cơ quá tải cục bộ tại các khu vực đô thị, khu công nghiệp đặt ra yêu cầu tiếp tục đầu tư hạ tầng, thiết bị và nâng cao năng lực số cho đội ngũ giáo viên.

Nếu STEM, AI và năng lực số tiếp tục được đưa sâu vào từng lớp học, giá trị của chuyển đổi số giáo dục sẽ không chỉ nằm ở những “trường học số” hay thiết bị hiện đại. Quan trọng hơn, công nghệ có thể góp phần hình thành một thế hệ học sinh biết sử dụng dữ liệu, làm chủ công cụ số, vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề và sáng tạo những sản phẩm mới. Đó cũng chính là nguồn nhân lực số được chuẩn bị từ nhà trường hôm nay cho không gian phát triển mới của Ninh Bình trong tương lai./.