Chuyển đổi số mở lối cho kinh tế nông thôn Yên Trị

Ứng dụng công nghệ vào chế biến dược liệu giúp HTX Nông nghiệp Yên Trị nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.

Công nghệ nâng tầm nông sản

Tại Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Yên Trị, những cây xạ đen, cà gai leo, dạ cẩm vốn quen thuộc nay đã bước vào hành trình mới. Thay vì chủ yếu thu hái, sơ chế rồi bán dưới dạng nguyên liệu thô, dược liệu được tổ chức sản xuất theo vùng, đưa vào chế biến thành sản phẩm có bao bì, nhãn hiệu và tem truy xuất nguồn gốc. Công nghệ góp phần nối dài chuỗi giá trị, giúp cây thuốc bản địa hiện diện trên thị trường với diện mạo chuyên nghiệp hơn.

HTX hiện liên kết với hơn 40 hộ sản xuất dược liệu theo hướng hữu cơ, xây dựng vùng nguyên liệu rộng trên 35ha. Từ vài héc-ta trồng thử nghiệm, diện tích xạ đen từng bước được mở rộng, tạo sinh kế ổn định cho người dân. Trên những chân đất gò cao, thiếu nước, cây dược liệu vừa phù hợp điều kiện thổ nhưỡng, vừa cho thu nhập cao gấp 2-3 lần trồng lúa.

Giá trị vùng nguyên liệu tiếp tục được nâng lên khi HTX đầu tư công nghệ, dây chuyền chế biến, tạo ra các sản phẩm cao xạ đen, cao cà gai leo, cao gắm, cao dạ cẩm... Nhiều sản phẩm được công nhận OCOP từ 3 sao trở lên. Cùng với bảo đảm chất lượng, HTX chú trọng hoàn thiện bao bì, nhãn hiệu, gắn tem truy xuất nguồn gốc và sử dụng nền tảng số để quảng bá, mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng ngoài địa bàn. Từ cây thuốc truyền thống, HTX đã tạo ra sản phẩm chăm sóc sức khỏe hiện đại, nâng cao giá trị kinh tế nhưng vẫn gìn giữ nét riêng của nghề thuốc Nam.

Nếu các sản phẩm dược liệu cho thấy khả năng nâng giá trị cây thuốc bản địa bằng chế biến và công nghệ thì tại HTX Nông nghiệp Đại Đồng, số hóa quy trình đang góp phần mở đường cho quả bưởi Diễn vươn xa. HTX tổ chức sản xuất, quản lý gần 30ha bưởi đạt tiêu chuẩn VietGAP. Từ chăm sóc, thu hoạch đến phân loại, đóng gói đều được kiểm soát chặt chẽ; sản phẩm được dán tem truy xuất nguồn gốc trước khi đưa ra thị trường.

Nhờ tổ chức sản xuất bài bản, cây bưởi đem lại thu nhập khoảng 200-300 triệu đồng/ha/năm. Sản phẩm không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn từng bước tiếp cận thị trường xuất khẩu. Theo ông Vũ Xuân Oanh - Giám đốc HTX Nông nghiệp Đại Đồng, niên vụ năm 2025, HTX xuất khẩu khoảng 100 tấn bưởi Diễn sang EU, Mỹ và mở rộng sang thị trường Hàn Quốc.

Từ vùng dược liệu đến những vườn bưởi, công nghệ đang dần hiện diện trong nhiều mắt xích của chuỗi giá trị, bao gồm tất cả các khâu tổ chức vùng nguyên liệu, chế biến, quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc, quảng bá và kết nối thị trường.

Để kinh tế số bén rễ

Để công nghệ thực sự hỗ trợ sản xuất, kinh doanh cần nền tảng đồng bộ từ hạ tầng, kỹ năng số đến phương thức điều hành của chính quyền. Tại Yên Trị, nền tảng ấy đang từng bước được củng cố.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, UBND xã tập trung triển khai các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; chủ động bố trí khoảng 3 tỷ đồng cho lĩnh vực này. Hệ thống mạng LAN, mạng truyền số liệu chuyên dùng và đường truyền Internet tốc độ cao được duy trì ổn định. Việc từng được lựa chọn triển khai mô hình xã nông thôn mới thông minh cũng tạo tiền đề để Yên Trị mở rộng ứng dụng công nghệ trong quản lý, cung cấp dịch vụ công và phát triển kinh tế - xã hội.

Cùng với đầu tư hạ tầng, địa phương chú trọng phổ cập kỹ năng số. Phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai; 45 tổ công nghệ số cộng đồng tại các xóm thường xuyên hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, VNeID và những nền tảng thiết yếu.

Đây là bước chuẩn bị cần thiết đối với địa bàn có 529 hộ kinh doanh, 21 hợp tác xã và 71 doanh nghiệp đang hoạt động. Các chủ thể này chính là lực lượng trực tiếp đưa kinh tế số vào đời sống. Khi được trang bị kỹ năng, công cụ phù hợp, người sản xuất không chỉ quảng bá sản phẩm thuận lợi hơn mà còn có thể kết nối khách hàng, mở rộng thị trường và từng bước thay đổi phương thức kinh doanh.

Song hành với hỗ trợ người dân, xây dựng chính quyền số đang tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong 6 tháng đầu năm 2026, xã đã chuẩn hóa, tạo mã QR tra cứu đối với 434 thủ tục hành chính thuộc 12 lĩnh vực. Tỷ lệ hồ sơ được số hóa đạt 98,67%; hồ sơ giải quyết trực tuyến toàn trình đạt trên 90,45%; 100% hồ sơ phát sinh nghĩa vụ tài chính được thanh toán không dùng tiền mặt. Mức độ hài lòng của người dân, tổ chức đạt 100%.

Đối với hộ kinh doanh, hợp tác xã và doanh nghiệp, thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử giúp giảm thời gian đi lại, tiết kiệm chi phí, chủ động theo dõi tiến độ. Trong 6 tháng, xã đã cấp mới đăng ký kinh doanh cho 121 hộ, thay đổi nội dung đăng ký cho 89 hộ và hỗ trợ điều chỉnh thông tin cho các HTX.

Đồng chí Bùi Huyên - Chủ tịch UBND xã Yên Trị cho biết, sau sáp nhập, địa phương đã rà soát quỹ đất, phân loại vùng chuyển đổi; phối hợp tổ chức tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn người dân lựa chọn mô hình phù hợp; đồng thời làm cầu nối đưa HTX, doanh nghiệp tham gia liên kết, bao tiêu sản phẩm. Thời gian tới, xã ưu tiên phát triển công nghiệp chế biến nông, lâm sản và đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất.

Địa phương cũng tiếp tục hỗ trợ HTX, hộ sản xuất xây dựng dữ liệu, ứng dụng tem truy xuất nguồn gốc, thanh toán không dùng tiền mặt và mở rộng kênh tiêu thụ trực tuyến. Các sản phẩm OCOP, nông sản chủ lực sẽ được lựa chọn làm mô hình điểm, gắn số hóa với chuẩn hóa vùng nguyên liệu, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu.

Từ mã QR trên sản phẩm dược liệu, tem truy xuất nguồn gốc trên quả bưởi đến thủ tục được thực hiện trên môi trường điện tử, chuyển đổi số đang từng bước đi vào đời sống kinh tế ở Yên Trị. Khi người dân có kỹ năng, sản phẩm có dữ liệu và chính quyền làm tốt vai trò kết nối, công nghệ sẽ trở thành động lực nâng cao giá trị nông sản, mở lối cho kinh tế nông thôn phát triển.