Chuyện kể sau vị trà

Chị Mai cùng Anh Lý Phong - Nhà sáng tạo nghệ thuật ở Hà Nội, chia sẻ cách pha trà, cảm nhận về trà.

Cảm nhận trà qua những khoảng lặng

Sáng ở La Bằng, sườn Đông dãy Tam Đảo sương còn vương trên những đồi chè, tôi gặp chị Bùi Thị Mai, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Mây Sườn Đông, một nghệ sư trà sinh năm 1992, người đang từng bước đưa những câu chuyện về trà quê hương đến gần hơn với những người yêu trà.

Trên bàn, những chén trà nhỏ được đặt ngay ngắn, chị Mai không vội bắt đầu bằng những kiến thức về trà, mà nhẹ nhàng mời khách ngồi xuống, làm quen với hương thơm vừa thoảng lên từ ấm nước.

Cách đón khách ấy khiến tôi có cảm giác mình không đến một buổi giới thiệu sản phẩm, mà đang bước vào một cuộc trò chuyện thân tình giữa những người cùng muốn hiểu hơn về trà.

Sinh ra và lớn lên giữa vùng chè La Bằng, chị Mai đã quen với những đồi chè, những mùa thu hái và chén trà hiện diện trong đời sống gia đình. Nhưng chị vẫn thường tự nhắc mình, lớn lên bên cây chè không có nghĩa là đã hiểu hết về trà.

Biết uống trà là một chuyện, cảm nhận được sự khác biệt giữa từng dòng trà, hiểu công phu của người chế biến và kể lại những điều ấy để người khác cùng cảm nhận lại là một hành trình khác.

Trước khi gắn bó sâu với cây chè, chị Mai có hơn 13 năm làm giáo viên. Công việc đứng lớp rèn cho chị sự kiên nhẫn và cách truyền đạt kiến thức sao cho dễ hiểu. Thế nhưng, khi đến với HTX Mây Sườn Đông, chị nhận ra những điều đã quen thuộc trong nghề giáo chưa đủ để mình tự tin ngồi bên bàn trà.

Trà có ngôn ngữ riêng, được cảm nhận qua hương, vị, sắc nước và cả những khoảng lặng mà người thưởng trà dành cho chén nước trước mặt.

Năm 2025, chị Mai theo học chương trình Trung cấp Trà nghệ sư tại Master Tea Global, là Trung tâm nghiên cứu và phát triển trà Đông Nam Á. Từ đây, hành trình tìm hiểu trà của chị được mở rộng hơn, từ kiến thức về các dòng trà đến kỹ thuật pha, cách cảm nhận hương vị và nghệ thuật đón tiếp khách trong một buổi thưởng trà.

Chúng nhận Trà nghệ sư của chị Mai.

Chị Mai kể về quãng thời gian học tập bằng sự chân thành của người từng nghĩ mình đã khá gần gũi với trà, rồi nhận ra phía sau thức uống quen thuộc ấy là cả một thế giới cần khám phá.

Lợi thế của chị là có sẵn vùng nguyên liệu, có những người làm trà lâu năm để học hỏi và có điều kiện thực hành ngay trên chính quê hương mình. Nhưng chính sự gần gũi ấy đôi khi cũng đặt ra thử thách: làm thế nào để nhìn cây chè, cánh trà quen thuộc bằng một góc nhìn sâu sắc hơn?

Tôi chú ý đến cách chị Mai nhắc về những lần pha trà chưa vừa ý. Chị coi đó như những bài học cần thiết. Học từ thầy cô, từ những người làm trà giàu kinh nghiệm, từ phản ứng của khách và từ chính những lần thực hành. Có những điều không thể chỉ học qua sách vở, mà phải tự tay làm, tự mình cảm nhận rồi kiên trì sửa đổi.

Nếu trong lớp học, người giáo viên cần giúp học trò hiểu một bài giảng, thì bên bàn trà, chị Mai phải học cách để mỗi vị khách tự tìm thấy cảm nhận của mình. Đó là điều tôi nhận ra khi quan sát chị hướng dẫn khách thưởng trà.

Không quá cầu kỳ trong lời giới thiệu, chị gợi mở bằng những câu hỏi nhẹ nhàng, khuyến khích mọi người thử ngửi hương, nhấp một ngụm nhỏ rồi chậm rãi cảm nhận.

Kể chuyện quê hương bằng sự chân thành

Bên bàn trà mời chúng tôi, anh Lý Phong - nhà sáng tạo nghệ thuật tại Hà Nội đã cùng chị Mai chia sẻ những câu chuyện về trà. Từ góc nhìn của người làm nghệ thuật, anh Lý Phong cảm nhận: Làm công việc sáng tạo nghệ thuật khiến tôi quan tâm đến những chi tiết nhỏ và cách chúng kết nối với nhau. Khi cùng chị Mai thưởng trà, tôi thấy mỗi dòng trà có ngôn ngữ riêng, từ hương thơm, sắc nước đến hậu vị. Hiểu được ngôn ngữ ấy là một hành trình khám phá đầy thú vị.

Chị Mai bảo, có người uống trà thấy hương lúa non, có người lại liên tưởng đến vị kẹo ngọt, cánh rừng hay mùi bánh mì. Mỗi người có một trải nghiệm, một ký ức và cách cảm nhận riêng. Vì thế, điều quan trọng là giúp khách chú ý đến chén trà, nhận ra những nét thú vị của hương vị và cảm thấy vui với trải nghiệm của chính mình.

Một buổi thưởng trà nhẹ nhàng mà ấm cúng.

Câu chuyện ấy khiến tôi hiểu thêm rằng nghệ thuật thưởng trà không nằm riêng ở những thao tác chuẩn xác hay cách bài trí đẹp mắt. Đôi khi, giá trị của một buổi thưởng trà lại nằm trong sự thoải mái khi mọi người ngồi gần nhau, lắng nghe nhau và cùng khám phá một hương vị.

Nghệ sư trà, bởi vậy, vừa cần kiến thức, kỹ năng, vừa cần sự tinh tế để kết nối con người bằng một thức uống tưởng như giản dị.

Việc được công nhận trong hành trình trở thành nghệ sư mở ra cho chị Mai cơ hội gặp gỡ nhiều người yêu trà hơn, tham gia các chương trình thưởng trà và giới thiệu trà Thái Nguyên với du khách trong nước, quốc tế. Với chị, đó cũng là dịp đưa câu chuyện của vùng chè La Bằng, của những người bền bỉ chăm cây, hái búp và chế biến trà đến với những người chưa từng đặt chân tới vùng đất này.

Theo chị Mai, để trở thành một trà nương hay nghệ sư trà, trước hết phải có tình yêu và sự tôn trọng đối với trà. Từ nền tảng ấy mới có thể tiếp tục bồi đắp kiến thức, rèn kỹ năng pha, khả năng quan sát và lắng nghe.

Lời giới thiệu không nhất thiết phải hoa mỹ, điều quan trọng là người giới thiệu thực sự hiểu điều mình đang kể và đón khách bằng sự chân thành.

Buổi gặp gỡ khép lại, những chén trà trên bàn đã vơi. Tôi chợt nghĩ, để có được một chén trà ngon, người làm trà phải gửi vào đó công sức của cả một mùa vụ, còn để chén trà trở thành cầu nối văn hóa, cần thêm những người như chị Mai, kiên trì tìm hiểu, gìn giữ và kể lại câu chuyện phía sau hương vị.