Chuyện ly kỳ về khối đá linh thiêng giữa vùng quê xứ Nghệ

Nằm trên đỉnh Đông Nam rú Nhà Ông, thuộc làng Vĩnh Tuy xưa (nay là xã Hợp Minh, tỉnh Nghệ An), đền Cô Đá từ lâu được người dân địa phương xem là một địa điểm linh thiêng.

Điều đặc biệt, ngôi đền không được dựng lên từ một công trình kiến trúc cổ mà khởi nguồn từ một khối đá tự nhiên, gắn với truyền thuyết được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Khối đá tự nhiên được người dân địa phương tôn thờ, gắn với truyền thuyết về sự ra đời của đền Cô Đá

Khối đá có màu xám đất, bề mặt gồ ghề, phủ lớp địa y mỏng, nhô cao khoảng 40-50cm so với mặt đất và dài gần 2m. Theo người dân, chính khối đá này là "linh hồn" của ngôi đền.

Các bậc cao niên trong làng kể rằng, truyền thuyết về đền Cô Đá bắt nguồn từ thời đất nước còn dưới ách đô hộ phương Bắc. Tương truyền, khu rừng nơi đây từng được chọn làm nơi cất giấu vàng bạc, của cải. Để canh giữ kho báu, những người cai trị thời đó tin rằng linh hồn của các thiếu nữ chưa lập gia đình sẽ trở thành lực lượng bảo vệ linh thiêng.

Khối đá cổ là trung tâm không gian thờ tự tại đền Cô Đá

Theo lời kể dân gian, những thiếu nữ được lựa chọn từ khi còn nhỏ, nuôi dưỡng đến tuổi trưởng thành rồi đưa đến nơi cất giấu kho báu để thực hiện một nghi lễ bí ẩn. Sau đó, họ không bao giờ trở về. Người dân cho rằng nỗi oan khuất đã khiến linh hồn những thiếu nữ này ở lại, trở thành những người canh giữ kho báu.

Tương truyền, có 3 thiếu nữ được đưa đến khu vực này để thực hiện nghi lễ, trong đó có một cô gái họ Vũ ở làng Vĩnh Tuy. Sau khi kho báu được cất giấu, cả 3 được cho là đã qua đời trong hoàn cảnh bi thương. Từ đó, câu chuyện về những linh hồn thiếu nữ ở lại canh giữ kho báu được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Một thời gian sau, vào một đêm mưa gió, người dân phát hiện một khối đá lớn nhô lên khỏi mặt đất. Từ đó, khối đá được xem là dấu tích linh thiêng và gắn với sự hình thành của đền Cô Đá ngày nay.

Tuy nhiên, đây chỉ là câu chuyện được lưu truyền trong dân gian. Đến nay chưa có tư liệu lịch sử hay khảo cứu khoa học nào xác thực nguồn gốc của truyền thuyết này.

Người dân địa phương đến dâng hương, cầu bình an tại đền

Sống ngay cạnh đền và đảm nhiệm việc trông coi từ năm 2012, ông Ngô Đức Quán (62 tuổi), Trưởng ban quản lý đền Cô Đá, cho biết trước đây nơi này chỉ là một mỏm đá nằm giữa khu rừng rậm, dây leo phủ kín, đường lên rất khó đi.

"Ngày trước chưa có đền như bây giờ. Người dân chỉ biết đến khối đá rồi lên thắp hương, khấn vái. Sau này, thấy nhiều người lui tới, bà con trong vùng cùng đóng góp kinh phí để xây dựng khuôn viên khang trang như hiện nay", ông Quán chia sẻ.

Hiện khuôn viên đền rộng khoảng 1.000m2, được quy hoạch sạch đẹp. Dù trải qua nhiều lần tu sửa, khối đá tự nhiên vẫn được giữ nguyên trạng.

Quang cảnh đền Cô Đá

Theo ông Quán, quanh ngôi đền vẫn lưu truyền nhiều câu chuyện về sự linh ứng. Có người kể sau khi đến cầu nguyện đã tìm lại được tài sản thất lạc hoặc vật nuôi đi lạc. Nhiều người khác tìm đến để cầu sức khỏe, bình an, may mắn trong cuộc sống.

Ông Nguyễn Văn Hải, Phó phòng Văn hóa - Xã hội xã Hợp Minh, cho biết địa phương hiện gần như không còn lưu giữ văn bản ghi chép về lịch sử hình thành đền Cô Đá. Tuy nhiên, đây là một địa điểm tâm linh quen thuộc, được người dân gìn giữ và chung tay đóng góp, tôn tạo qua nhiều năm để có diện mạo như hiện nay.

Dù nguồn gốc chưa thể kiểm chứng bằng tư liệu lịch sử, những câu chuyện về đền Cô Đá vẫn được các thế hệ người dân lưu truyền, trở thành một phần trong đời sống tinh thần và ký ức của cộng đồng. Chính những truyền thuyết dân gian cùng không gian tín ngưỡng giữa vùng đồi yên bình đã tạo nên nét riêng cho ngôi đền, thu hút người dân địa phương và du khách tìm đến dâng hương, chiêm bái.